ఓజోన్ పొర క్షీణత (Ozone Depletion) · Practice MCQs

Correct: A — సుమారు 20–25 కి.మీ

ఓజోన్ పొర 15–35 కి.మీ మధ్య విస్తరించి ఉన్నా, గరిష్ఠ సాంద్రత సుమారు 20–25 కి.మీ మధ్య ఉంటుంది. 2–5 కి.మీ ట్రోపోస్ఫియర్ లోపల ఉంటుంది, అక్కడ రక్షణ ఓజోన్ ఉండదు. 50–60, 100–120 కి.మీ ఎత్తులు స్ట్రాటోస్ఫియర్ పైన ఉన్న పొరలు, ఓజోన్ గరిష్ఠం అక్కడ కాదు.

Correct: B — చార్లెస్ ఫాబ్రీ, హెన్రీ బ్యుయిసన్

ఓజోన్ పొరను 1913లో ఫ్రెంచ్ శాస్త్రవేత్తలు చార్లెస్ ఫాబ్రీ, హెన్రీ బ్యుయిసన్ కనుగొన్నారు. మోలీనా, రోలాండ్ 1974లో CFCల వల్ల క్షీణత ప్రతిపాదించారు, ఫార్మన్ బృందం 1985లో రంధ్రాన్ని ప్రకటించారు, మిడ్గ్లీ 1928లో CFCలను సృష్టించారు. ఇవన్నీ వేర్వేరు సంఘటనలు.

Correct: C — ఇది కాలుష్యకారి, స్మాగ్‌లో భాగం, శ్వాసకోశ సమస్యలు కలిగిస్తుంది

స్ట్రాటోస్ఫియర్ ఓజోన్ రక్షకం ("మంచి ఓజోన్"); కానీ భూ ఉపరితల ఓజోన్ ("చెడు ఓజోన్") వాహన, పరిశ్రమ కాలుష్యకారుల చర్య వల్ల ఏర్పడి స్మాగ్‌లో భాగమై శ్వాసకోశ సమస్యలు కలిగిస్తుంది. అది పైకి చేరి రంధ్రాన్ని పూడ్చదు, UV రక్షణ కూడా ఇవ్వదు.

Correct: D — UV వల్ల O₂ పరమాణువులుగా విడిపోయి, ఒక O పరమాణువు మరో O₂తో కలిసి O₃ అవుతుంది

స్ట్రాటోస్ఫియర్‌లో UV కిరణాలు O₂ అణువును రెండు ఆక్సిజన్ పరమాణువులుగా విడగొడతాయి; ఒక పరమాణువు మరో O₂తో కలిసి O₃ ఏర్పడుతుంది. నైట్రోజన్, CO₂, నీటి ఆవిరి ఓజోన్ ఏర్పాటులో ముడిపదార్థాలు కావు, ఎందుకంటే O₃లో ఆక్సిజన్ పరమాణువులు మాత్రమే ఉంటాయి.

Correct: A — సుమారు లక్ష

Cl + O₃ → ClO + O₂ తరువాత ClO + O → Cl + O₂ అనే చర్యతో క్లోరిన్ మళ్లీ విడుదలై ఉత్ప్రేరకంలా పనిచేస్తుంది; అందుకే ఒక్క క్లోరిన్ పరమాణువు సుమారు లక్ష ఓజోన్ అణువులను నాశనం చేయగలదు. క్లోరిన్ తిరిగి విడుదలవడం వల్లే ఒకటి, పది, వంద అనే అంచనాలు తప్పు.

Correct: B — పాల్ క్రూట్జెన్, మారియో మోలీనా, ఎఫ్. షెర్వుడ్ రోలాండ్

మోలీనా, రోలాండ్ 1974లో CFCల వల్ల ఓజోన్ క్షీణత జరుగుతుందని ప్రతిపాదించగా, క్రూట్జెన్ నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్ల పాత్రను అధ్యయనం చేశారు; ముగ్గురికీ 1995 నోబెల్ లభించింది. ఫార్మన్ బృందం రంధ్రాన్ని కనుగొంది కానీ ఆ బహుమతి పొందలేదు. మిడ్గ్లీ CFC సృష్టికర్త మాత్రమే.

Correct: C — థామస్ మిడ్గ్లీ జూనియర్

CFCలను 1928లో థామస్ మిడ్గ్లీ జూనియర్ కనుగొన్నారు. మోలీనా, రోలాండ్ వాటి హానికర ప్రభావాన్ని 1974లో ప్రతిపాదించారు; క్రూట్జెన్ ఓజోన్ రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ పొందారు; ఫార్మన్ 1985లో రంధ్రం ప్రకటించారు. సృష్టికర్తను, శోధకులను వేరు చేసి గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: D — అవి స్ట్రాటోస్ఫియర్ చేరి UV వల్ల విడిపోయి క్లోరిన్‌ను విడుదల చేస్తాయి

CFCలు రసాయనికంగా స్థిరంగా ఉండటం వల్ల కింది వాతావరణంలో విచ్ఛిన్నం కావు, పైకి వెళ్లి స్ట్రాటోస్ఫియర్ చేరతాయి. అక్కడ బలమైన UV వాటిని విడగొట్టి క్లోరిన్ పరమాణువును ఇస్తుంది. వర్షం ద్వారా కొట్టుకుపోవడం, భూమిలో కలవడం వంటివి జరిగితే సమస్య ఉండేది కాదు.

Correct: A — మిథైల్ బ్రోమైడ్

మిథైల్ బ్రోమైడ్ బ్రోమిన్ కలిగి ఉండి పురుగుమందుగా (ధూమనం) వాడేవారు; ఇది ODSల జాబితాలో ఉంది. కార్బన్ మోనాక్సైడ్, అమ్మోనియా, ఇథనాల్ ఓజోన్ క్షీణకారక పదార్థాల గుంపుకు చెందవు. అందువల్ల ఓజోన్ పొరకు హానికరమైన పురుగుమందు మిథైల్ బ్రోమైడే.

Correct: B — వాటి ఉపరితలంపై క్లోరిన్ సమ్మేళనాలు చురుకైన క్లోరిన్‌గా మారతాయి

PSCల ఉపరితలం రసాయన చర్యలకు వేదికగా పనిచేసి, క్లోరిన్ సమ్మేళనాలను చురుకైన క్లోరిన్‌గా మారుస్తుంది; వసంతంలో సూర్యకాంతి రాగానే ఇది ఓజోన్‌ను వేగంగా నాశనం చేస్తుంది. ఈ మేఘాలు ఓజోన్‌ను ఉత్పత్తి చేయవు, UV రక్షణ ఇవ్వవు.