విపత్తు నిర్వహణ చక్రం (Disaster Management Cycle) · Practice MCQs

Correct: B — ఉపశమనం (Mitigation)

వరద వచ్చే ముందే చేసే పూడిక తీత నష్టాన్ని తగ్గించే దీర్ఘకాలిక చర్య కాబట్టి ఉపశమనం. వరద వచ్చాక పడవలతో రక్షించడం ప్రతిస్పందన; తర్వాత ఇళ్లు కట్టించడం పునరావాసం అవుతుంది.

Correct: C — సంసిద్ధత (Preparedness)

మాక్ డ్రిల్, శిక్షణ, హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, అత్యవసర సామగ్రి నిల్వ – ఇవన్నీ సంసిద్ధత చర్యలు. కాలువల పూడిక తీత వంటి నష్టం తగ్గించే చర్యలు ఉపశమనం అవుతాయి; ఈ రెండూ విపత్తుకు ముందే జరుగుతాయి.

Correct: D — విపత్తుకు ముందే సంసిద్ధత, రిస్క్ తగ్గింపుపై దృష్టి (Proactive)

పూర్వం విపత్తు తర్వాత సహాయం ఇవ్వడానికే (Relief-centric) పరిమితమయ్యేవారు. ఇప్పుడు ముందస్తు సంసిద్ధత, రిస్క్ తగ్గింపుపై (Proactive) దృష్టి పెడుతున్నారు. మిగిలిన ఎంపికలు పాత విధానాన్ని లేదా తప్పు అంశాలను సూచిస్తాయి.

Correct: A — ఉపశమనం (నష్టాన్ని తగ్గించడం)

కొన్ని హజార్డ్స్‌ను (భూకంపాలు) ఆపలేము కాబట్టి నష్టాన్ని తగ్గించే ఉపశమన చర్యలపై (భూకంపాన్ని తట్టుకునే భవనాలు వంటివి) దృష్టి పెడతారు. నివారణ అంటే నష్టం జరగకుండా అడ్డుకోవడం; భూకంపం విషయంలో అది సాధ్యం కాదు.

Correct: B — వైరింగ్ – ఉపశమనం; యంత్రం – సంసిద్ధత

అగ్ని ప్రమాదం జరిగే అవకాశాన్నే తగ్గించే వైరింగ్ మరమ్మతు ఉపశమనం. ప్రమాదం జరిగినప్పుడు వేగంగా స్పందించడానికి యంత్రం, బయటికి పోయే మార్గం తెలుసుకోవడం సంసిద్ధత. నోట్స్‌లోని ఉదాహరణ ఇదే.

Correct: C — నిర్మాణేతర (Non-structural)

భౌతిక నిర్మాణం లేకుండా విధానాలు, చట్టాలు, ప్రణాళికలు, అవగాహన, బీమా ద్వారా నష్టాన్ని తగ్గించడం నిర్మాణేతర ఉపశమనం. వరద కట్టలు, డ్యాములు, తుఫాను షెల్టర్లు భౌతికంగా కట్టేవి కాబట్టి నిర్మాణాత్మక చర్యలు.

Correct: D — సమాజ ఆధారిత విపత్తు నిర్వహణ (Community-based Disaster Management)

స్థానిక సమాజాన్ని భాగస్వామిని చేస్తూ చేసే విపత్తు నిర్వహణను సమాజ ఆధారిత విపత్తు నిర్వహణ అంటారు. ఆపదమిత్ర పథకం దీనికి ఉదాహరణ. ప్రభుత్వ యంత్రాంగం మాత్రమే చేసేది కేంద్రీకృత విధానం అవుతుంది.

Correct: A — పునరుద్ధరణ (Recovery)

పక్కా ఇళ్లు, జీవనోపాధి వంటి శాశ్వత చర్యలు పునరుద్ధరణ (పునరావాసం, పునర్నిర్మాణం) దశలోకి వస్తాయి. అదే సమయంలో పునరావాస కేంద్రాల్లో భోజనం పెట్టడం తాత్కాలికమైన ప్రతిస్పందన చర్య.

Correct: B — రిలీఫ్ తాత్కాలికం (ఆహారం, ఆశ్రయం); రికవరీ శాశ్వతం (ఇళ్లు, జీవనోపాధి)

ఆహారం, ఆశ్రయం వంటి రిలీఫ్ చర్యలు తాత్కాలికమైనవి. ఇళ్లు, జీవనోపాధి పునరుద్ధరించే రికవరీ దీర్ఘకాలికమైనది, శాశ్వతమైనది. రెండూ విపత్తు తర్వాత చేసేవే, ముందు కాదు.

Correct: C — పునర్నిర్మాణం (Reconstruction)

భౌతిక నిర్మాణాలను తిరిగి కట్టడం పునర్నిర్మాణం. పునరావాసం అంటే ప్రజల జీవనోపాధి, వైద్యం, విద్య, నివాసం తిరిగి కల్పించడం. ఈ రెండూ పునరుద్ధరణలో భాగమే కానీ వేర్వేరు అంశాలు.