చెస్, బ్యాడ్మింటన్, టెన్నిస్ టోర్నీలు (Chess, Badminton & Tennis)

చెస్ ప్రాచీన భారతంలో 'చతురంగ' గా పుట్టిందని చెబుతారు. అంతర్జాతీయ చెస్ సంస్థ FIDE, చెస్ ఒలింపియాడ్ వివరాలు పరీక్షల్లో వస్తాయి.

• FIDE (Fédération Internationale des Échecs):
  1. 20 జూలై 1924లో పారిస్‌లో ఏర్పడింది
  2. ప్రధాన కార్యాలయం లాసాన్ (స్విట్జర్లాండ్). జూలై 20 'ప్రపంచ చెస్ దినోత్సవం'.
• చెస్ బోర్డు:
  1. 64 గళ్లు
  2. ప్రతి ఆటగాడికి 16 పావులు.
• ఎలో రేటింగ్ (Elo Rating):
  1. ఆటగాళ్ల స్థాయిని కొలిచే విధానం
  2. రూపకర్త అర్పాద్ ఎలో.
• చెస్ ఒలింపియాడ్:
  1. ప్రతి రెండేళ్లకొకసారి జరిగే జట్టు టోర్నీ
  2. తొలి అధికారిక ఒలింపియాడ్ 1927, లండన్.
• ఓపెన్ విభాగ ట్రోఫీ: హామిల్టన్-రస్సెల్ కప్
• మహిళల విభాగ ట్రోఫీ: వెరా మెంచిక్ కప్
• 44వ చెస్ ఒలింపియాడ్: 2022లో చెన్నై (మహాబలిపురం)లో – భారతదేశంలో జరిగిన తొలి చెస్ ఒలింపియాడ్. రష్యా నుండి వేదిక భారత్‌కు మారింది. ఈ ఒలింపియాడ్ మస్కట్ 'తంబీ'.
• 45వ చెస్ ఒలింపియాడ్ (2024, బుడాపెస్ట్): భారత పురుషుల, మహిళల జట్లు రెండూ స్వర్ణాలు గెలిచాయి – తొలిసారి ఇలా జరిగింది.
• ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్:
  1. క్లాసికల్ ఫార్మాట్‌లో ఛాలెంజర్‌ను ప్రస్తుత ఛాంపియన్‌తో తలపడేలా చేస్తారు
  2. ఛాలెంజర్‌ను 'క్యాండిడేట్స్ టోర్నీ' ద్వారా ఎంపిక చేస్తారు.
• గ్రాండ్‌మాస్టర్ (GM): చెస్‌లో అత్యున్నత బిరుదు.

భారతదేశానికి చెస్‌లో గొప్ప సంప్రదాయం ఉంది. ప్రధాన క్రీడాకారుల సాధనలు, తెలుగు తారల వివరాలు పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

• విశ్వనాథన్ ఆనంద్ (Viswanathan Anand): చెన్నైకి చెందినవారు.
• భారతదేశ తొలి గ్రాండ్‌మాస్టర్ (1988)
• ఐదుసార్లు ప్రపంచ ఛాంపియన్ (2000, 2007, 2008, 2010, 2012)
• తొలి ఖేల్ రత్న గ్రహీత (1991-92)
• గుకేశ్ డి. (D. Gukesh):
  1. చెన్నై
  2. 2024 డిసెంబర్‌లో సింగపూర్‌లో డింగ్ లిరెన్ (చైనా)ను ఓడించి ప్రపంచ ఛాంపియన్ అయ్యారు – అత్యంత చిన్న వయసు (18 ఏళ్లు) ప్రపంచ ఛాంపియన్. అంతకు ముందు 2024 క్యాండిడేట్స్ టోర్నీని గెలిచారు.
• ఆర్. ప్రజ్ఞానంద:
  1. చెన్నై
  2. 2023 ప్రపంచ కప్ ఫైనలిస్ట్.
• తెలుగు చెస్ తారలు:
  1. కొనేరు హంపి: విజయవాడ (ఆంధ్రప్రదేశ్); భారత తొలి మహిళా గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా పేరు; 15 ఏళ్లకే గ్రాండ్‌మాస్టర్ అయ్యి అప్పటి అతి చిన్న వయసు రికార్డు సాధించారు; ప్రపంచ మహిళా ర్యాపిడ్ ఛాంపియన్ (2019, 2024).
  2. డి. హారిక: గుంటూరు; గ్రాండ్‌మాస్టర్.
  3. అర్జున్ ఎరిగైసి: వరంగల్ (తెలంగాణ); గ్రాండ్‌మాస్టర్.
  4. దివ్య దేశ్‌ముఖ్: 2025 FIDE మహిళల ప్రపంచ కప్ విజేత, గ్రాండ్‌మాస్టర్ అయ్యారు.
  5. పెంటేల హరికృష్ణ: ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన గ్రాండ్‌మాస్టర్.
• చెన్నై: అనేకమంది గ్రాండ్‌మాస్టర్లను అందించినందున 'భారత చెస్ రాజధాని' అంటారు.

బ్యాడ్మింటన్‌లో భారత్ ప్రపంచ స్థాయిలో రాణిస్తోంది. ముఖ్య టోర్నీలు, వాటి స్వభావం పరీక్షల్లో అడుగుతారు.

• BWF (Badminton World Federation):
  1. ప్రధాన కార్యాలయం కౌలాలంపూర్ (మలేషియా)
  2. 1934లో 'ఇంటర్నేషనల్ బ్యాడ్మింటన్ ఫెడరేషన్' గా ప్రారంభమైంది.
• థామస్ కప్ (Thomas Cup): పురుషుల జట్టు ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్ (1949 నుండి). 2022లో భారత్ తొలిసారి గెలిచింది – ఫైనల్‌లో ఇండోనేషియాపై (బ్యాంకాక్).
• ఊబర్ కప్ (Uber Cup): మహిళల జట్టు టోర్నీ.
• సుదిర్మన్ కప్ (Sudirman Cup): మిక్స్‌డ్ జట్టు టోర్నీ (1989 నుండి).
• ఆల్ ఇంగ్లండ్ ఓపెన్: ప్రపంచంలోనే అతి పురాతన, అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక బ్యాడ్మింటన్ టోర్నీ (1899 నుండి), బర్మింగ్‌హామ్‌లో.
• భారత్ తరఫున విజేతలు: ప్రకాశ్ పదుకోన్ (1980), పుల్లెల గోపీచంద్ (2001)
• BWF ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్: పి.వి. సింధు 2019లో బాసెల్ (స్విట్జర్లాండ్)లో స్వర్ణం గెలిచింది – ఈ ఘనత సాధించిన తొలి, ఏకైక భారత క్రీడాకారిణి.
• ఇండియా ఓపెన్: న్యూఢిల్లీలో జరిగే BWF సూపర్ టోర్నీ.
• ఇతర ప్రధాన టోర్నీలు: ఇండోనేషియా ఓపెన్, చైనా ఓపెన్, జపాన్ ఓపెన్, BWF వరల్డ్ టూర్ ఫైనల్స్.
• ఆటకు మూలం: భారతదేశంలో 'పూనా' (Poona) ఆట నుండి పరిణామం చెందింది.

భారత బ్యాడ్మింటన్‌లో తెలుగు రాష్ట్రాల క్రీడాకారుల పాత్ర చాలా గొప్పది. వారి సాధనలు పరీక్షల్లో ఎక్కువగా అడుగుతారు.

• పి.వి. సింధు (P.V. Sindhu): హైదరాబాద్.
• 2016 రియో ఒలింపిక్స్ రజతం
• 2020 టోక్యో కాంస్యం
• 2019 ప్రపంచ ఛాంపియన్
• 2016 ఖేల్ రత్న
• పద్మభూషణ్ (2020)
• సైనా నెహ్వాల్ (Saina Nehwal): హైదరాబాద్‌లో శిక్షణ.
• 2012 లండన్ ఒలింపిక్స్ కాంస్యం – బ్యాడ్మింటన్‌లో భారత్ తొలి ఒలింపిక్ పతకం
• ప్రపంచ నంబర్ 1 ర్యాంక్ సాధించిన తొలి భారత మహిళా షట్లర్ (2015)
• కిదాంబి శ్రీకాంత్:
  1. గుంటూరు (ఆంధ్రప్రదేశ్)
  2. 2018లో ప్రపంచ నంబర్ 1 ర్యాంక్
  3. 2021 ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్ రజతం.
• ప్రకాశ్ పదుకోన్:
  1. 1980 ఆల్ ఇంగ్లండ్ ఛాంపియన్
  2. బెంగళూరులో అకాడమీ.
• పుల్లెల గోపీచంద్:
  1. 2001 ఆల్ ఇంగ్లండ్ ఛాంపియన్
  2. ప్రస్తుత కోచ్
  3. హైదరాబాద్‌లో గోపీచంద్ అకాడమీ
  4. 2009 ద్రోణాచార్య అవార్డు.
• సాత్విక్‌సాయిరాజ్ రంకిరెడ్డి:
  1. కోనసీమ (ఆంధ్రప్రదేశ్)
  2. చిరాగ్ శెట్టి తో కలిసి పురుషుల డబుల్స్ – 2023 ఆసియా క్రీడల్లో స్వర్ణం, థామస్ కప్ 2022 విజయం.
• లక్ష్య సేన్:
  1. ఉత్తరాఖండ్
  2. 2022 కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో స్వర్ణం.
• గుత్తా జ్వాల:
  1. హైదరాబాద్
  2. డబుల్స్ క్రీడాకారిణి, అశ్విని పొన్నప్పతో కలిసి 2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో స్వర్ణం.

టెన్నిస్‌లో నాలుగు గ్రాండ్ స్లామ్ టోర్నీలు అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైనవి. ఏ కోర్ట్ రకం, ఏ దేశం, ఏ నెల అనేది పరీక్షల్లో అడుగుతారు.

• ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్:
  1. మెల్‌బోర్న్, హార్డ్ కోర్ట్
  2. జనవరిలో
  3. సంవత్సరంలో మొదటి గ్రాండ్ స్లామ్.
• ఫ్రెంచ్ ఓపెన్ (రోలాండ్ గారోస్): పారిస్, క్లే (మట్టి) కోర్ట్.
• వింబుల్డన్:
  1. లండన్, గ్రాస్ (గడ్డి) కోర్ట్
  2. ఆల్ ఇంగ్లండ్ క్లబ్
  3. అతి పురాతన (1877) టోర్నీ.
• యు.ఎస్. ఓపెన్:
  1. న్యూయార్క్, హార్డ్ కోర్ట్
  2. సంవత్సరంలో చివరి గ్రాండ్ స్లామ్.
• ATP:
  1. పురుషుల టెన్నిస్ సంఘం
  2. WTA: మహిళల టెన్నిస్ సంఘం.
• డేవిస్ కప్ (Davis Cup):
  1. పురుషుల జట్టు టోర్నీ
  2. 1900లో ప్రారంభం. భారత్ మూడుసార్లు (1966, 1974, 1987) ఫైనల్‌కు చేరింది. 1974లో దక్షిణాఫ్రికా వర్ణవివక్ష విధానాలను నిరసిస్తూ భారత్ ఆడకపోవడంతో దక్షిణాఫ్రికా విజేతగా ప్రకటించబడింది.
• బిల్లీ జీన్ కింగ్ కప్: మహిళల జట్టు టోర్నీ (గతంలో ఫెడ్ కప్).
• హాప్‌మన్ కప్: మిక్స్‌డ్ జట్టు టోర్నీ.
• స్కోరింగ్ పదాలు: లవ్ (0), డ్యూస్ (40-40), ఏస్ (సర్వ్ ఎవరూ తిరిగి కొట్టలేని స్థితి), టై-బ్రేక్.
• కెరీర్ గ్రాండ్ స్లామ్: నాలుగు టోర్నీల్లోనూ గెలవడం.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా కోర్టులు: ఆస్ట్రేలియా – హార్డ్; ఫ్రాన్స్ – క్లే; వింబుల్డన్ – గ్రాస్; అమెరికా – హార్డ్.

భారత టెన్నిస్ గ్రాండ్ స్లామ్ విజయాలు ఎక్కువగా డబుల్స్, మిక్స్‌డ్ డబుల్స్‌లో వచ్చాయి. ఈ క్రీడాకారులు, వారి సాధనలు పరీక్షల్లో ముఖ్యమైనవి.

• లియాండర్ పేస్:
  1. 1996 అట్లాంటా ఒలింపిక్స్ సింగిల్స్ కాంస్యం
  2. మొత్తం 18 గ్రాండ్ స్లామ్ డబుల్స్/మిక్స్‌డ్ టైటిళ్లు (8 పురుషుల డబుల్స్, 10 మిక్స్‌డ్).
• మహేశ్ భూపతి: లియాండర్ పేస్‌తో కలిసి 1999లో ఫ్రెంచ్ ఓపెన్, వింబుల్డన్ డబుల్స్ గెలిచిన భారత జంట. 'ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్' అని పిలిచేవారు.
• సానియా మిర్జా: హైదరాబాద్.
• మొత్తం 6 గ్రాండ్ స్లామ్ టైటిళ్లు (3 మహిళల డబుల్స్, 3 మిక్స్‌డ్ డబుల్స్)
• 2015లో మార్టినా హింగిస్‌తో కలిసి ప్రపంచ నంబర్ 1 డబుల్స్ ర్యాంక్
• 2015 ఖేల్ రత్న, 2016 పద్మభూషణ్
• రోహన్ బోపన్న:
  1. 2024 ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్ డబుల్స్‌లో (మాథ్యూ ఎబ్డెన్‌తో) గెలిచి, గ్రాండ్ స్లామ్ గెలిచిన అత్యధిక వయసు గల ఆటగాడు (43 ఏళ్లు)
  2. అప్పుడే డబుల్స్ ప్రపంచ నంబర్ 1 ర్యాంకు అందుకున్న అత్యధిక వయసు ఆటగాడు కూడా అయ్యారు.
• రామనాథన్ కృష్ణన్: 1960, 1961లో వింబుల్డన్ సెమీ ఫైనల్స్‌కు చేరిన భారత క్రీడాకారుడు.
• విజయ్ అమృతరాజ్: 1973, 1981లో వింబుల్డన్ క్వార్టర్ ఫైనల్స్.
• సుమిత్ నగాల్: 2020 యు.ఎస్. ఓపెన్, 2024 ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లలో ప్రధాన పోటీల్లో విజయం సాధించారు.