1. సీఎస్ఐఆర్–ఐఎంఎంటీ — 100% హైడ్రోజన్ డీఆర్ఐ పైలట్
ఏమిటి?
భువనేశ్వర్లోని CSIR–Institute of Minerals and Materials Technology అనగా IMMT నేతృత్వంలో భారత్లో మొదటి పూర్తి హైడ్రోజన్ Direct Reduced Iron పైలట్ ప్లాంట్ ఏర్పాటవుతోంది. అంచనా వ్యయం సుమారు రెండు వందల ఏడు కోట్ల రూపాయలు; సామర్థ్యం రోజుకు ఇరవై టన్నులు. నేషనల్ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్ కింద ప్రభుత్వ మద్దతు సుమారు నూట పదమూడు కోట్లు; మిగతా నిధులు కన్సార్టియం భాగస్వాముల నుంచి. స్టీల్ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు MNRE ఇన్-ప్రిన్సిపుల్ ఆమోదం ఇచ్చాయి. లక్ష్య పూర్తి సమయం సుమారు ఆగస్టు 2029; స్కేల్-అప్ దృష్టి 2030 సమీపం.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
ఉక్కు రంగం డీకార్బనైజేషన్, కోకింగ్ కోల్ దిగుమతి తగ్గింపు, నెట్-జీరో లక్ష్యాలు. అంతర్జాతీయ ప్రాజెక్టులు ఎక్కువగా అధిక-గ్రేడ్ మాగ్నెటైట్ ఉపయోగిస్తుండగా, భారతీయ తక్కువ-గ్రేడ్ హెమటైట్ ఇనుప ఖనిజానికి అనుకూల సాంకేతికత అభివృద్ధి కీలక సవాలు మరియు అవకాశం.
ముఖ్య విషయాలు
- వర్టికల్ షాఫ్ట్ ఫర్నేస్ — పూర్తిగా హైడ్రోజన్పై నడిచే డిజైన్.
- కన్సార్టియం:
- Godavari Power and Ispat, Lloyd Steel, Jindal Stainless, Thyssenkrupp Industries India
- టాటా స్టీల్ చేరిక
- SAILను కూడా ఆహ్వానించే ప్రయత్నం.
- ల్యాబ్–పైలట్ వ్యత్యాసం తగ్గించేందుకు IMMT స్వంత వనరులతో రోజుకు మూడు టన్నుల ఇంటర్మీడియట్ యూనిట్.
- కొన్ని ప్రైవేట్ యూనిట్లు పాక్షిక హైడ్రోజన్ వాడుతుండగా, ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తి హైడ్రోజన్ ఫోకస్.
- గ్రీన్ హైడ్రోజన్ + గ్రీన్ స్టీల్ జాతీయ విధాన లింక్ బలపడుతోంది.
సులభమైన ఉదాహరణ
సాధారణ బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్లో కోల్ లేదా కోక్ ఆక్సిజన్ను తీసివేసి ఇనుము తయారు చేస్తే కార్బన్ డయాక్సైడ్ వస్తుంది. హైడ్రోజన్ డీఆర్ఐలో హైడ్రోజన్ రిడక్షన్ చేస్తే ప్రధాన ఉపఉత్పత్తి నీరు కావచ్చు — అందుకే దీన్ని గ్రీన్ స్టీల్ మార్గంగా చూస్తారు.
తాజా మార్పు
సెప్టెంబర్ 2026లో PTI మరియు ఇతర మీడియా కవరేజ్తో జాతీయ పైలట్ వివరాలు బయటపడ్డాయి. స్టీల్ మరియు పునరుత్పాదక శక్తి మంత్రిత్వాల సంయుక్త ఆమోదం హైలైట్.
ThePrint–PTI / Pioneer / Rediff — 12–13 Sep 2026.
2. కొలంబో సెక్యూరిటీ కాన్క్లేవ్ — విశాఖ టేబుల్ టాప్ ఎక్సర్సైజ్
ఏమిటి?
కొలంబో సెక్యూరిటీ కాన్క్లేవ్ అనగా CSC ఆధ్వర్యంలో మూడు రోజుల Table Top Exercise తూర్పు నావికా కమాండ్ ENC విశాఖపట్నంలో సెప్టెంబర్ 9 నుంచి 12, 2026 వరకు జరిగి ముగిసింది. థీమ్ హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో అక్రమ సముద్ర కార్యకలాపాలకు సమన్వయ ప్రతిస్పందన. నిజమైన నౌకలు పంపకుండా సిమ్యులేటెడ్ దృశ్యాలతో నిర్ణయం, చట్టం, ఇంటరాపరబిలిటీ సాధన జరిగింది. రియర్ అడ్మిరల్ మనోజ్ ఝా ప్రారంభ ఉపన్యాసం ఇచ్చారు.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
CSC సభ్యులు భారత్, శ్రీలంక, మాల్దీవులు, మారిషస్, బంగ్లాదేశ్ మరియు పరిశీలక దేశాలు. చిన్న తీర దేశాలకు తక్కువ వ్యయంతో సామర్థ్య పెంపు, ఉమ్మడి SOPలు, సమాచార మార్పిడి. సముద్ర మార్గాలు మరియు ప్రాంతీయ స్థిరత్వం అందరికీ ప్రయోజనం.
ముఖ్య విషయాలు
- నాన్-ట్రెడిషనల్ బెదిరింపులు: సముద్ర ఉగ్రవాదం, నార్కోటిక్స్ స్మగ్లింగ్, మానవ రవాణా, IUU ఫిషింగ్.
- Maritime Domain Awareness అనగా MDA — రియల్-టైమ్ సర్వైలెన్స్, ఇంటెలిజెన్స్, వైట్-షిప్పింగ్ డేటా మార్పిడి.
- భారత్ విజన్లు SAGAR అనగా Security and Growth for All in the Region మరియు MAHASAGAR అనగా Mutual and Holistic Advancement for Security and Growth Across Regions.
- IFC–IOR గురుగ్రామ్ వంటి సమాచార కేంద్రాలతో లింక్ సందర్భం.
- ENC విశాఖ తూర్పు తీర వ్యూహాత్మక హబ్గా CSC ఆపరేషనల్ వ్యాయామాలకు వేదిక.
- డెలిగేషన్లు డెబ్బై రెండు గంటలకు పైగా సిమ్యులేషన్లో పాల్గొన్నాయి.
సులభమైన ఉదాహరణ
టేబుల్ టాప్ అంటే మ్యాప్ మీద వార్-గేమ్ లాంటిది. అధికారులు ఒక దృశ్యం చూసి — ఉదాహరణకు అనుమానిత నౌక — ఎవరు ఎలా స్పందించాలో ప్రాక్టీస్ చేస్తారు. సముద్రంలో నిజమైన షిప్లు కదలవు కానీ నిర్ణయ గొలుసు పరీక్ష అవుతుంది.
తాజా మార్పు
సెప్టెంబర్ 12న వ్యాయామం ముగిసినట్లు రక్షణ మంత్రిత్వం మరియు PIB సంబంధిత కవరేజ్. SOP సమీక్ష మరియు సమాచార మార్పిడి ఏర్పాట్ల స్ట్రీమ్లైనింగ్ ముఖ్య ఫలితం.
అదనపు సందర్భం కొలంబో సెక్యూరిటీ కాన్క్లేవ్ హిందూ మహాసముద్రంలో సామూహిక భద్రత, ఉగ్రవాద నిరోధం, స్మగ్లింగ్ నియంత్రణ, నావిగేషన్ స్వేచ్ఛకు ప్రాంతీయ వేదిక. విశాఖలో టీటీఎక్స్ నిర్వహించడం భారత్ నెట్ సెక్యూరిటీ ప్రొవైడర్ పాత్రను బలపరుస్తుంది.
PIB / IANS / InsightsIAS / Port Wings — 12–14 Sep 2026.