National Affairs – Current Affairs · 28 Sep 2026

పశుసంవర్ధక, డెయిరీ శాఖ (DAHD) మత్స్య, పశుసంవర్ధక, పాడి పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఉంటుంది. పశువులు మరణిస్తే రైతులు తీవ్రంగా నష్టపోతారు కాబట్టి పశువుల బీమా ముఖ్యం.

ఇప్పుడు DAHD పశువుల బీమా కోసం ఏకగవాక్ష (single-window), కాగిత రహిత పోర్టల్‌ను ప్రారంభించింది. దరఖాస్తు నుంచి క్లెయిమ్ చెల్లింపు వరకు అన్ని దశలు ఇందులోనే జరుగుతాయి.

రైతులు, పశుపోషకులు సులభంగా బీమా పొందవచ్చు; నకిలీ పాలసీలు, మోసపు క్లెయిమ్‌లు తగ్గుతాయి. గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ, డిజిటల్ పాలనా ప్రశ్నలకు ఉపయోగపడుతుంది.

రైతు తన ఆవు ఇయర్-ట్యాగ్ నంబర్‌తో తెలుగులోనే పోర్టల్‌లో బీమా చేయించుకుని, ఆవు మరణిస్తే ఆన్‌లైన్‌లోనే క్లెయిమ్ పెట్టవచ్చు.

DAHD పశువుల బీమా కోసం పశుధన్ బీమా పోర్టల్‌ను ప్రారంభించింది. ఇది 13 భాషల్లో ఉంటుంది, భారత్ పశుధన్ డేటాబేస్, 12 అంకెల ఇయర్-ట్యాగ్‌తో అనుసంధానమై ఉంది.

🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):

ఉగ్రవాద నిరోధం (Counter-Terrorism) అంతర్గత భద్రతలో కీలకాంశం; ఇది కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోకి వస్తుంది. PRAHAAR అనేది దేశ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం, వ్యూహం.

కేంద్ర హోంమంత్రి న్యూఢిల్లీలో ఈ విధానం, వ్యూహంపై సమావేశం ప్రారంభించారు. అంతేకాక, పారిపోయిన నేరస్థుల అప్పగింత కోసం కొత్త Extradition Portal కూడా ప్రారంభమైంది.

ఉగ్రవాద నిరోధంలో కేంద్రం–రాష్ట్రాల సమన్వయం స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్ స్థాయి వరకు బలపడుతుంది. అంతర్గత భద్రత, నేరస్థుల అప్పగింత అంశాల్లో ఉపయోగపడుతుంది.

విదేశాలకు పారిపోయిన నిందితుడి అప్పగింత అభ్యర్థనను ఈ పోర్టల్ ద్వారా ట్రాక్ చేయవచ్చు.

కేంద్ర హోంమంత్రి న్యూఢిల్లీలో PRAHAAR CT విధానం, వ్యూహంపై సమావేశాన్ని ప్రారంభించారు. ఏడు స్తంభాల చట్రం థానా స్థాయి వరకు అమలవుతుంది; కొత్త Extradition Portal ప్రారంభమైంది.

🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):

సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామకం ఆర్టికల్ 124 కింద జరుగుతుంది. ఆచరణలో ఇది ‘కొలీజియం’ వ్యవస్థ ద్వారా సాగుతుంది: CJI, సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ మోస్ట్ న్యాయమూర్తులు కలిసి సిఫార్సు చేస్తారు.

కొలీజియం వ్యవస్థ న్యాయమూర్తుల కేసుల ద్వారా రూపొందింది. 2015 నాలుగో న్యాయమూర్తుల కేసు జాతీయ న్యాయ నియామకాల కమిషన్ (NJAC)ని కొట్టివేసి కొలీజియంను పునరుద్ధరించింది. ఇప్పుడు CJI నేతృత్వంలోని కొలీజియం ముగ్గురు హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులను సుప్రీంకోర్టుకు సిఫార్సు చేసింది.

సుప్రీంకోర్టులో ఖాళీల భర్తీ ద్వారా కేసుల పరిష్కారం వేగవంతమవుతుంది. కొలీజియం, NJAC, ఆర్టికల్ 124 అంశాలు పరీక్షల్లో ముఖ్యమైనవి.

జ్ఞాపకం ట్రిక్: ముగ్గురు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు = గుజరాత్ (సునీతా అగర్వాల్), ఢిల్లీ (ఉపాధ్యాయ), తెలంగాణ (అపరేష్ కుమార్ సింగ్).

CJI నేతృత్వంలోని కొలీజియం సునీతా అగర్వాల్ (గుజరాత్ HC), దేవేంద్ర కుమార్ ఉపాధ్యాయ (ఢిల్లీ HC), అపరేష్ కుమార్ సింగ్ (తెలంగాణ HC)లను సుప్రీంకోర్టు జడ్జీలుగా సిఫార్సు చేసింది.

🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):

GI (Geographical Indication) ట్యాగ్ ఒక ప్రాంతానికి ప్రత్యేకమైన నాణ్యత, ఖ్యాతి ఉన్న ఉత్పత్తులకు ఇచ్చే గుర్తింపు. ఇది Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 కింద ఇస్తారు; GI రిజిస్ట్రీ చెన్నైలో ఉంది.

ఝార్ఖండ్ సంప్రదాయ రెండు ముఖాల మట్టి-తోలు డప్పు ‘మందార్’కు GI ట్యాగ్ లభించింది. ఇది గిరిజన సంస్కృతిలో విడదీయరాని భాగం.

కళాకారులకు చట్టపరమైన రక్షణ, బ్రాండింగ్, మార్కెట్ అవకాశాలు పెరుగుతాయి. GI ట్యాగ్ పొందిన ఉత్పత్తులు–రాష్ట్రాల జతపరచడం పరీక్షల్లో వస్తుంది.

GI ట్యాగ్ ఉన్న తర్వాత వేరే చోట తయారైన డప్పును ‘మందార్’ పేరుతో అమ్మడం చట్టరీత్యా నిషేధం.

ఝార్ఖండ్ సంప్రదాయ డప్పు మందార్‌కు GI ట్యాగ్ లభించింది. దీని ఉత్పత్తి కేంద్రం గుమ్లా జిల్లా రైదీహ్ బ్లాక్‌లోని జర్జట్టా గ్రామం.