క్యోటో ప్రోటోకాల్ & తొలి COP సదస్సులు (Kyoto Protocol & Early COPs)

Correct: B — COP3

క్యోటో ప్రోటోకాల్ జపాన్‌లోని క్యోటోలో జరిగిన COP3లో డిసెంబర్ 1997లో ఆమోదం పొందింది. COP1 బెర్లిన్‌లో (1995) జరిగింది. COP15 కోపెన్‌హాగెన్ (2009), COP21 పారిస్ (2015). గుర్తుంచుకునే వరుస: 3 – క్యోటో, 15 – కోపెన్‌హాగెన్, 16 – కాన్‌కున్, 21 – పారిస్.

Correct: A — కాన్‌కున్ COP16 (2010)

హరిత వాతావరణ నిధి (GCF) ఏర్పాటు 2010లో కాన్‌కున్‌లో జరిగిన COP16లో నిర్ణయమైంది. కోపెన్‌హాగెన్ సదస్సులో 100 బిలియన్ డాలర్ల వార్షిక నిధి హామీ మాత్రమే వచ్చింది. డర్బన్ కొత్త ఒప్పందానికి వేదిక కాగా, వార్సాలో నష్టం–హాని యంత్రాంగం ప్రారంభమైంది.

Correct: C — 5%

క్యోటో ప్రోటోకాల్ లక్ష్యం 2008–12 మధ్య అభివృద్ధి చెందిన దేశాల ఉద్గారాలను 1990 స్థాయి కంటే సగటున 5% తగ్గించడం. చట్టబద్ధ లక్ష్యాలు అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు మాత్రమే వర్తించాయి; భారత్ వంటి దేశాలకు లేవు. 2%, 15%, 30% అనే సంఖ్యలు ప్రోటోకాల్ లక్ష్యంగా లేవు.

Correct: B — 16 ఫిబ్రవరి 2005

క్యోటో ప్రోటోకాల్ డిసెంబర్ 1997లో ఆమోదం పొందగా 16 ఫిబ్రవరి 2005న అమల్లోకి వచ్చింది; ఆమోదం, అమలు మధ్య ఎనిమిదేళ్ల వ్యత్యాసం ఉంది. 21 మార్చి 1994 UNFCCC అమలు తేదీ, 4 నవంబర్ 2016 పారిస్ ఒప్పందం అమలు తేదీ.

Correct: A — ప్రపంచ సమీక్ష (Global Stocktake)

క్యోటో యంత్రాంగాలు ఉద్గార వాణిజ్యం, ఉమ్మడి అమలు, స్వచ్ఛ అభివృద్ధి యంత్రాంగం (CDM). ప్రపంచ సమీక్ష (Global Stocktake) పారిస్ ఒప్పందంలోని ప్రతి ఐదేళ్ల పురోగతి అంచనా వ్యవస్థ; మొదటిది COP28 (2023)లో పూర్తయింది. అందువల్ల అది క్యోటో యంత్రాంగం కాదు.

Correct: D — నష్టం, హాని (Loss and Damage) యంత్రాంగం ప్రారంభం

2013లో వార్సా COP19లో నష్టం, హాని యంత్రాంగం ప్రారంభమైంది, అలాగే INDCs అనే పదం వచ్చింది. GCF ఏర్పాటు కాన్‌కున్ COP16 (2010)లో, బాలి కార్యాచరణ ప్రణాళిక బాలి COP13 (2007)లో, క్యోటో ఆమోదం COP3 (1997)లో జరిగాయి.

Correct: D — డోహా సవరణ (COP18, 2012)

క్యోటో ప్రోటోకాల్ రెండో కాలం 2013–2020కు సంబంధించిన సవరణ డోహా సవరణ (COP18, 2012). కిగాలీ సవరణ (2016) మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్‌కు చెందినది, HFCల తగ్గింపు కోసం. డర్బన్ COP17 వేదిక 2015 నాటికి కొత్త ఒప్పందానికి మార్గం వేసింది, బాలిలో కార్యాచరణ ప్రణాళిక వచ్చింది.

Correct: D — 1-b, 2-d, 3-a, 4-c

COP3 – క్యోటో (1997), COP15 – కోపెన్‌హాగెన్ (2009), COP16 – కాన్‌కున్ (2010), COP19 – వార్సా (2013). అందువల్ల 1-b, 2-d, 3-a, 4-c సరైన జత. కాన్‌కున్‌లో GCF ఏర్పాటు, కోపెన్‌హాగెన్‌లో 100 బిలియన్ డాలర్ల హామీ, వార్సాలో నష్టం–హాని యంత్రాంగం వచ్చాయి.

Correct: D — చట్టబద్ధ లక్ష్యాలు అభివృద్ధి చెందిన (Annex I) దేశాలకే; అమెరికా ఎప్పుడూ ఆమోదించలేదు

క్యోటో ప్రోటోకాల్‌లో చట్టబద్ధ లక్ష్యాలు అభివృద్ధి చెందిన (Annex I) దేశాలకు మాత్రమే; అమెరికా ఎప్పుడూ ఆమోదించలేదు. భారత్ 2002లో ఆమోదించింది, కాబట్టి 'ఎప్పుడూ ఆమోదించలేదు' తప్పు. ఇది COP3లో ఆమోదం పొందింది, COP21లో కాదు.

Correct: C — బాలి → కోపెన్‌హాగెన్ → కాన్‌కున్ → డర్బన్ → వార్సా

COP13 బాలి (2007), COP15 కోపెన్‌హాగెన్ (2009), COP16 కాన్‌కున్ (2010), COP17 డర్బన్ (2011), COP19 వార్సా (2013) అనే క్రమం సరైనది. కాన్‌కున్ డర్బన్ కంటే ముందు, కోపెన్‌హాగెన్ కాన్‌కున్ కంటే ముందు వచ్చాయి. సంఖ్యలు 13, 15, 16, 17, 19 గుర్తుంచుకుంటే క్రమం సులువు.