1. ఆర్థిక శాస్త్ర నోబెల్ 2026 — రాబర్ట్ హాల్, మైకేల్ వుడ్ఫోర్డ్
ఏమిటి?
ఆర్థిక శాస్త్ర నోబెల్ అసలు ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ వీలునామాలో లేదు; 1968లో స్వీడన్ కేంద్ర బ్యాంక్ (Sveriges Riksbank) దీన్ని స్థాపించింది — మొదటి బహుమతి 1969లో. దీని అధికారిక పేరు 'Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel'.
2026 బహుమతిని రాబర్ట్ ఇ. హాల్, మైకేల్ వుడ్ఫోర్డ్ పొందారు. వుడ్ఫోర్డ్ 'Interest and Prices' (2003) గ్రంథం న్యూ కేన్సియన్ ద్రవ్య విధాన సిద్ధాంతానికి ప్రామాణికం — ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్య (inflation targeting) విధానాలకు ఇది సైద్ధాంతిక పునాది. హాల్ వ్యాపార చక్రాలు, నిరుద్యోగం, వినియోగంపై విస్తృత పరిశోధన చేశారు.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
RBI సహా కేంద్ర బ్యాంకులు రెపో రేటు నిర్ణయాలు తీసుకునేటప్పుడు ఉపయోగించే నమూనాలకు ఈ పరిశోధన ఆధారం. భారత్లో 2016 నుంచి అమలవుతున్న ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్య విధానం (4% ± 2%) దీనికి ఉదాహరణ.
ముఖ్య విషయాలు
- విజేతలు: రాబర్ట్ ఇ. హాల్ (స్టాన్ఫోర్డ్), మైకేల్ వుడ్ఫోర్డ్ (కొలంబియా) — ఇద్దరూ అమెరికన్లు.
- కారణం: Microeconomic foundations of macroeconomic stabilisation.
- ప్రకటన: 12 అక్టోబర్ 2026.
- స్థాపన:
- 1968, Sveriges Riksbank
- మొదటి విజేతలు (1969) — రాగ్నర్ ఫ్రిష్, జాన్ టిన్బర్గెన్.
- భారత సంబంధం: అమర్త్య సేన్ (1998), అభిజిత్ బెనర్జీ (2019).
- భారత ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యం: 4% ± 2% (MPC, 2016 నుంచి).
సులభమైన ఉదాహరణ
వడ్డీ రేట్లు పెరుగుతాయని ప్రజలు ముందే ఊహిస్తే, ఇప్పుడే ఖర్చు తగ్గిస్తారు — ఇలాంటి 'అంచనాల' ప్రభావాన్ని కేంద్ర బ్యాంకు విధానంలో లెక్కించడమే వుడ్ఫోర్డ్ కృషి సారాంశం.
తాజా మార్పు
12 అక్టోబర్ 2026: ఆర్థిక శాస్త్ర నోబెల్ ప్రకటన — 2026 నోబెల్ బహుమతుల ప్రకటనల్లో చివరిది.
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-12
2. సునీల్ భారతి మిట్టల్కు ఫ్రాన్స్ అత్యున్నత పురస్కారం 'లీజియన్ ఆఫ్ ఆనర్'
ఏమిటి?
లీజియన్ ఆఫ్ ఆనర్ (Légion d'honneur) ఫ్రాన్స్ అత్యున్నత జాతీయ పురస్కారం; దీనిని 1802లో నెపోలియన్ బోనపార్టే స్థాపించారు. ఇందులో నైట్ (Chevalier), ఆఫీసర్, కమాండర్, గ్రాండ్ ఆఫీసర్, గ్రాండ్ క్రాస్ అనే ఐదు శ్రేణులు ఉన్నాయి.
సునీల్ భారతి మిట్టల్ భారతి ఎయిర్టెల్ మాతృసంస్థ భారతి ఎంటర్ప్రైజెస్ వ్యవస్థాపకుడు. టెలికాం, డిజిటల్ మౌలిక వసతులు, ఉపగ్రహ సమాచార (OneWeb/Eutelsat) రంగాల్లో భారత్–ఫ్రాన్స్ సహకారానికి ఆయన కృషిని గుర్తిస్తూ నైట్ హోదా ప్రకటించారు.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
భారత్–ఫ్రాన్స్ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంలో ప్రైవేట్ రంగ పాత్రకు గుర్తింపు; రెండు దేశాల మధ్య సాంకేతిక పెట్టుబడులకు ప్రోత్సాహం.
ముఖ్య విషయాలు
- గ్రహీత: సునీల్ భారతి మిట్టల్ (భారతి ఎంటర్ప్రైజెస్).
- హోదా: Knight (Chevalier) of the Legion of Honour.
- ప్రదానం: 28 అక్టోబర్ 2026 — న్యూఢిల్లీ ఫ్రెంచ్ రాయబార కార్యాలయం, అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రాన్.
- గుర్తింపు: టెలికాం, డిజిటల్ మౌలిక వసతులు, ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్స్.
- ఫ్రాన్స్ అనుబంధం: 1992 — మొబైల్ టెలిఫోనీ భాగస్వామ్యం.
- స్టాటిక్ GK:
- స్థాపన 1802, నెపోలియన్ బోనపార్టే
- ఐదు శ్రేణులు.
సులభమైన ఉదాహరణ
భారత్ పద్మ పురస్కారాలను విదేశీయులకు కూడా ఇచ్చినట్లే, ఫ్రాన్స్ తన అత్యున్నత పురస్కారాన్ని విదేశీ ప్రముఖులకు ఇస్తుంది.
తాజా మార్పు
అక్టోబర్ 2026: మిట్టల్కు లీజియన్ ఆఫ్ ఆనర్ ప్రకటన; 28 అక్టోబర్న ప్రదానం.
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-12
3. అయోధ్య రామ మందిరానికి FSSAI 'ఈట్ రైట్ ప్లేస్ ఆఫ్ వర్షిప్' సర్టిఫికేషన్
ఏమిటి?
FSSAI (Food Safety and Standards Authority of India) ఆహార భద్రత & ప్రమాణాల చట్టం, 2006 కింద ఏర్పడిన చట్టబద్ధ సంస్థ; కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఉంటుంది. 'ఈట్ రైట్ ఇండియా' ఉద్యమంలో భాగంగా ఆలయాలు, గురుద్వారాలు వంటి ప్రార్థనా స్థలాల్లో ప్రసాదం/అన్నదానం తయారీలో పరిశుభ్రత కోసం 'Eat Right Place of Worship' (BHOG — Blissful Hygienic Offering to God) సర్టిఫికేషన్ ఇస్తుంది.
అయోధ్య రామ మందిరానికి ఈ సర్టిఫికేషన్ను 10 అక్టోబర్ 2026న FSSAI CEO రాజిత్ పున్హాని అందజేశారు; ఇది 10 అక్టోబర్ 2028 వరకు చెల్లుతుంది.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
లక్షలాది భక్తులకు సురక్షితమైన, పరిశుభ్రమైన ప్రసాదం అందుతుంది; ఆహార సంబంధిత వ్యాధుల ప్రమాదం తగ్గుతుంది.
ముఖ్య విషయాలు
- సంస్థ: శ్రీ రామ జన్మభూమి తీర్థ క్షేత్రం, అయోధ్య (UP).
- సర్టిఫికేషన్: FSSAI Eat Right Place of Worship.
- ప్రదానం: 10 అక్టోబర్ 2026 — FSSAI CEO రాజిత్ పున్హాని.
- పరిధి: ప్రసాదం, లంగర్ ఆహార భద్రత & పరిశుభ్రత.
- చెల్లుబాటు: 10 అక్టోబర్ 2028 వరకు.
- FSSAI:
- FSS చట్టం 2006
- కేంద్ర ఆరోగ్య & కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
సులభమైన ఉదాహరణ
ప్రసాదం వంటశాలలో పనిచేసేవారు శిక్షణ పొంది, తలకు టోపీ, చేతులకు గ్లౌజులు వాడితే, థర్డ్-పార్టీ ఆడిట్లో ఉత్తీర్ణత సాధించి సర్టిఫికేషన్ పొందవచ్చు.
తాజా మార్పు
10 అక్టోబర్ 2026: అయోధ్య రామ మందిరానికి FSSAI సర్టిఫికేషన్.
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-12