1. నోబెల్ రసాయనశాస్త్రం 2026
ఏమిటి?
రసాయనశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతిని రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ప్రకటిస్తుంది. అసిమెట్రిక్ సంశ్లేషణ అంటే ఒక అణువు రెండు అద్దం-ప్రతిబింబ రూపాల్లో (చిరాలిటీ, enantiomers) ఉండగలిగినప్పుడు ఒక రూపాన్ని మాత్రమే ఎక్కువగా తయారు చేసే పద్ధతి; ఔషధ తయారీలో ఇది కీలకం.
2026 రసాయనశాస్త్ర నోబెల్ హెన్రీ బి. కగాన్ (ఫ్రాన్స్), కెన్సో సోయి (జపాన్)లకు లభించింది. అసిమెట్రిక్ సంశ్లేషణలో నాన్-లీనియర్ ప్రభావాలు, ఆటోకెటాలిసిస్ ఆవిష్కరణ దీనికి కారణం. ఆటోకెటాలిసిస్ అంటే చర్య ఉత్పత్తే ఆ చర్యను వేగవంతం చేయడం.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
సురక్షితమైన, ఖచ్చితమైన ఔషధాల తయారీ, జీవం ఉద్భవంలో ఒకే చిరాలిటీ ఎలా ప్రాధాన్యం పొందిందనే అవగాహనకు ఈ పరిశోధనలు ఉపయోగపడతాయి. నోబెల్ విజేతలు, ఆవిష్కరణ సంవత్సరాలు కరెంట్ అఫైర్స్‌లో ముఖ్యమైనవి.
ముఖ్య విషయాలు
- విజేతలు: హెన్రీ బి. కగాన్ (ఫ్రాన్స్), కెన్సో సోయి (జపాన్).
- కగాన్ పరిశోధన: నాన్-లీనియర్ ప్రభావాలు (1986).
- సోయి పరిశోధన: అసిమెట్రిక్ ఆటోకెటాలిసిస్ (సోయి చర్య, 1995).
- అసిమెట్రిక్ సంశ్లేషణ: కావలసిన చిరాల్ రూపాన్ని ప్రధానంగా తయారుచేసే పద్ధతి.
- ఆటోకెటాలిసిస్: చర్య ఉత్పత్తే ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేసే ప్రక్రియ.
- ప్రకటించే సంస్థ: రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్.
సులభమైన ఉదాహరణ
జ్ఞాపకం ట్రిక్: ఎడమ, కుడి చేతులు అద్దంలో ప్రతిబింబాలు కానీ ఒకేలా ఉండవు; అణువుల్లో కూడా ఇలాంటి ఎడమ-కుడి రూపాలే చిరాలిటీ.
తాజా మార్పు
2026 రసాయనశాస్త్ర నోబెల్ హెన్రీ బి. కగాన్ (ఫ్రాన్స్), కెన్సో సోయి (జపాన్)లకు లభించింది. కగాన్ నాన్-లీనియర్ ప్రభావాలను (1986), సోయి అసిమెట్రిక్ ఆటోకెటాలిసిస్‌ను (సోయి చర్య, 1995) కనుగొన్నారు.
🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-07