భారతరత్న – ఆర్టికల్ 18, బాలాజీ రాఘవన్ కేసు, వివాదాలు (Rules & Controversies)

Correct: D — ఆర్టికల్ 18

ఆర్టికల్ 18 ప్రకారం రాజ్యం సైనిక, విద్యా సంబంధ గౌరవాలు తప్ప ఇతర బిరుదులు ఇవ్వకూడదు; భారత పౌరులు విదేశీ బిరుదులు తీసుకోకూడదు. ఆర్టికల్ 14 చట్టం ముందు సమానత్వం, 17 అంటరానితనం రద్దు, 25 మత స్వేచ్ఛకు సంబంధించినవి. అందుకే భారతరత్న బిరుదు అవుతుందా అనే చర్చ ఆర్టికల్ 18తో ముడిపడింది.

Correct: D — బాలాజీ రాఘవన్ కేసు (1995)

సుప్రీంకోర్టు 1995 బాలాజీ రాఘవన్ కేసులో ఈ పురస్కారాలు ఆర్టికల్ 18 పరిధిలోని బిరుదులు కావని, రాజ్యాంగ విరుద్ధం కావని తీర్పు చెప్పింది. కేశవానంద భారతి, గోలక్‌నాథ్, మినర్వా మిల్స్ కేసులు రాజ్యాంగ సవరణ అధికారం, ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతానికి సంబంధించినవి; అవార్డులకు కాదు.

Correct: C — జనతా ప్రభుత్వం, 1980

1977లో అధికారంలోకి వచ్చిన జనతా ప్రభుత్వం ఈ అవార్డులను నిలిపివేసింది; 1980లో తిరిగి ప్రారంభించారు. అంటే మూడేళ్ల విరామం ఏర్పడింది. 1975లో వి.వి. గిరికి ఇవ్వడం అంతకుముందు సంఘటన; 1991, 1996 సంవత్సరాలకు నిలిపివేత చరిత్రతో సంబంధం లేదు.

Correct: B — 1992

1992లో సుభాష్ చంద్రబోస్‌కు మరణానంతరం భారతరత్న ప్రకటించారు, కానీ ఆయన మరణంపై ఉన్న వివాదం కారణంగా దాన్ని ఉపసంహరించారు. భారతరత్న చరిత్రలో ఇలా ఉపసంహరణ జరగడం ఇదొక్కసారే. 1977లో జరిగింది అవార్డుల నిలిపివేత, ఉపసంహరణ కాదు.

Correct: D — అవార్డును రద్దు చేయవచ్చు

నిబంధనల ప్రకారం ఈ పురస్కారాలను పేరుకు ముందు లేదా తర్వాత బిరుదుగా వాడకూడదు; అలా చేస్తే అవార్డు రద్దు చేయవచ్చు. బాలాజీ రాఘవన్ కేసు తీర్పు (1995) అవి బిరుదులు కావని చెప్పడంతో పాటు ఈ షరతు ఉంది. అందువల్ల 'ఏ చర్యా ఉండదు' అనే ఎంపిక తప్పు.

Correct: C — 1 మరియు 3 మాత్రమే

వాక్యాలు 1, 3 ఆర్టికల్ 18 సారాంశం. వాక్యం 2 తప్పు: బాలాజీ రాఘవన్ కేసు (1995)లో సుప్రీంకోర్టు ఈ అవార్డులు బిరుదులు కావని, రాజ్యాంగ విరుద్ధం కావని చెప్పింది. కాబట్టి 1, 3 మాత్రమే సరైనవి. అయినా పేరుకు ముందు వెనుక వాడకూడదనే షరతు కొనసాగుతుంది.

Correct: B — భారతరత్న ఉపసంహరణ అనేక సార్లు జరిగింది

భారతరత్న ఉపసంహరణ ఒక్కసారి మాత్రమే జరిగింది (సుభాష్ చంద్రబోస్, 1992); అందువల్ల 'అనేక సార్లు జరిగింది' అనే వాక్యం తప్పు. 1977 నిలిపివేత, 1980 పునఃప్రారంభం, 1992 ఉపసంహరణ వాక్యాలు నోట్స్‌తో సరిపోతాయి. 'తప్పు వాక్యం' అడిగినప్పుడు సంఖ్యల వంటి సాధారణీకరణను అనుమానించాలి.

Correct: D — ఆర్టికల్ 18 – బిరుదుల నిషేధం; బాలాజీ రాఘవన్ కేసు – అవార్డులు బిరుదులు కావని తీర్పు

ఆర్టికల్ 18 బిరుదులను నిషేధిస్తుంది (సైనిక, విద్యా గౌరవాలు మినహా). బాలాజీ రాఘవన్ కేసు (1995)లో సుప్రీంకోర్టు భారతరత్న, పద్మ అవార్డులు బిరుదులు కావని చెప్పింది. అంటరానితనం రద్దు ఆర్టికల్ 17, సమానత్వం ఆర్టికల్ 14; అవార్డుల నిలిపివేత 1977లో జనతా ప్రభుత్వ నిర్ణయం, న్యాయ తీర్పు కాదు.