Free practice MCQs with answers and explanations for భారతరత్న – ప్రారంభం, ఎంపిక, పతకం (Bharat Ratna Basics) in భారతరత్న & పద్మ అవార్డులు (Bharat Ratna & Padma Awards). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారతరత్న పురస్కారాన్ని ఏ సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టారు?
A. 1954
B. 1947
C. 1950
D. 1962
Answer & explanation
Correct: A — 1954
భారతరత్నను 1954 జనవరి 2న అప్పటి రాష్ట్రపతి డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్ ప్రవేశపెట్టారు. 1947 స్వాతంత్ర్య సంవత్సరం, 1950 గణతంత్ర (రాజ్యాంగం అమలు) సంవత్సరం మాత్రమే; 1962లో రాజేంద్ర ప్రసాద్ స్వయంగా భారతరత్న పొందారు, అది ప్రారంభ సంవత్సరం కాదు. పద్మ అవార్డులు కూడా అదే సంవత్సరంలో మొదలయ్యాయి.
భారతరత్న మన దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం (Highest Civilian Award). సైనిక శౌర్యానికి ఇచ్చే పరమ వీర చక్ర వంటివి గాలంట్రీ అవార్డులు, అవి వేరే వర్గం. భారతరత్న కళ, సాహిత్యం, విజ్ఞానం, ప్రజాసేవ వంటి రంగాల్లో అసాధారణ సేవకు ఇచ్చే గౌరవం.
ఒక సంవత్సరంలో భారతరత్నను గరిష్ఠంగా ఎంతమందికి ఇవ్వవచ్చు?
A. ఒక్కరికి
B. ముగ్గురికి
C. ఐదుగురికి
D. పదిమందికి
Answer & explanation
Correct: B — ముగ్గురికి
నిబంధనల ప్రకారం ఒక సంవత్సరంలో భారతరత్న గరిష్ఠంగా ముగ్గురికి మాత్రమే ఇవ్వవచ్చు. అందుకే ఈ పురస్కారం అరుదైనదిగా పరిగణిస్తారు. ఒక్కరికే అనే నియమం లేదు; ఐదు, పది వంటి సంఖ్యలకు నోట్స్లో ఆధారం లేదు, అవి తికమక పెట్టే తప్పు ఎంపికలు.
భారతరత్న పతకం రావి ఆకు ఆకారంలో ఉంటుంది. ఒకవైపు సూర్యుని గుర్తు, మరోవైపు జాతీయ చిహ్నం, కింద సత్యమేవ జయతే ఉంటాయి. కమలం జాతీయ పుష్పం, మామిడి ఆకు శుభకార్యాల తోరణాలకు వాడతారు; అవి పతక ఆకారం కావు.
2011లో భారతరత్న నిబంధనల్లో వచ్చిన ముఖ్యమైన మార్పు ఏమిటి?
A. నగదు బహుమతిని ప్రవేశపెట్టారు
B. ఏడాదికి ఐదుగురికి ఇవ్వవచ్చని మార్చారు
C. మరణానంతరం ఇవ్వడాన్ని నిషేధించారు
D. మానవ కృషి జరిగే ఏ రంగంలోనైనా ఇచ్చేలా విస్తరించారు
Answer & explanation
Correct: D — మానవ కృషి జరిగే ఏ రంగంలోనైనా ఇచ్చేలా విస్తరించారు
2011లో భారతరత్న మొదట కళ, సాహిత్యం, విజ్ఞానం, ప్రజాసేవ రంగాలకే పరిమితమైన నిబంధనను 'మానవ కృషి జరిగే ఏ రంగంలోనైనా' అని విస్తరించారు. దీంతో క్రీడాకారులకూ అవకాశం వచ్చింది. నగదు బహుమతి లేదు, గరిష్ఠ సంఖ్య ముగ్గురే, మరణానంతర పురస్కారం 1966 నుంచి అమల్లో ఉంది; కాబట్టి ఇతర ఎంపికలు తప్పు.
భారతరత్నకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైన వాక్యం ఏది?
A. విజేతకు పది లక్షల రూపాయల నగదు ఇస్తారు
B. ఇది గౌరవ పురస్కారం మాత్రమే; నగదు బహుమతి ఉండదు
C. ఇది భారత పౌరులకు మాత్రమే ఇవ్వాలి, విదేశీయులకు ఇవ్వకూడదు
D. దీనిని ఎంపిక చేయడానికి ప్రత్యేక శాశ్వత కమిటీ ఉంటుంది
Answer & explanation
Correct: B — ఇది గౌరవ పురస్కారం మాత్రమే; నగదు బహుమతి ఉండదు
భారతరత్నతో నగదు బహుమతి ఉండదు, అది కేవలం గౌరవ పురస్కారం. ఎంపికకు ప్రత్యేక కమిటీ ఉండదు; ప్రధానమంత్రి సిఫార్సు మేరకు రాష్ట్రపతి ప్రకటిస్తారు. విదేశీయులకూ ఇచ్చారు (ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ 1987, నెల్సన్ మండేలా 1990). కాబట్టి మొదటి వాక్యమే సరైనది.
A. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి సిఫార్సు మేరకు ప్రధానమంత్రి
B. లోక్సభ ఎన్నుకుంటుంది
C. ప్రధానమంత్రి సిఫార్సు మేరకు రాష్ట్రపతి
D. ప్రత్యేక పద్మ కమిటీ నిర్ణయిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — ప్రధానమంత్రి సిఫార్సు మేరకు రాష్ట్రపతి
భారతరత్న విషయంలో ప్రధానమంత్రి సిఫార్సు చేస్తారు, రాష్ట్రపతి ప్రకటిస్తారు; దీనికి ప్రత్యేక కమిటీ లేదు. పద్మ అవార్డులకు మాత్రం కేబినెట్ సెక్రటరీ నేతృత్వంలోని కమిటీ ఉంటుంది, ఇదే రెండింటి మధ్య ముఖ్యమైన తేడా. పార్లమెంటు లేదా న్యాయవ్యవస్థకు ఈ ఎంపికలో పాత్ర లేదు.
భారతరత్నను మరణానంతరం కూడా ఇవ్వవచ్చనే నిబంధన ఏ సంవత్సరంలో మొదలైంది?
A. 1966
B. 1954
C. 1977
D. 2011
Answer & explanation
Correct: A — 1966
మరణానంతర భారతరత్న 1966లో మొదలైంది; అదే సంవత్సరం లాల్ బహదూర్ శాస్త్రికి తొలి మరణానంతర పురస్కారం ఇచ్చారు. 1954 పురస్కార ప్రారంభం, 1977లో అవార్డులను తాత్కాలికంగా నిలిపివేశారు, 2011లో రంగాల పరిధి విస్తరించారు; ఈ సంవత్సరాలతో కలవకుండా చూసుకోవాలి.
భారతరత్నకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1) ఇది 1954లో ప్రారంభమైంది.
2) ఒక సంవత్సరంలో గరిష్ఠంగా ముగ్గురికి ఇస్తారు.
3) గ్రహీతకు నగదు బహుమతి కూడా ఇస్తారు.
సరైన సమాధానం ఎంచుకోండి.
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
వాక్యం 1 సరైనది: 1954 జనవరి 2న ప్రారంభం. వాక్యం 2 సరైనది: ఏడాదికి గరిష్ఠంగా ముగ్గురే. వాక్యం 3 తప్పు: భారతరత్న కేవలం గౌరవ పురస్కారం, నగదు బహుమతి ఉండదు. కాబట్టి 1, 2 మాత్రమే సరైనవి. నగదు ఉందనే అంశాన్ని కలిపిన ఎంపికలన్నీ తప్పు.