డిజిటల్ చెల్లింపులు & ఇ-గవర్నెన్స్ (Digital Payments) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for డిజిటల్ చెల్లింపులు & ఇ-గవర్నెన్స్ (Digital Payments) (సైబర్ భద్రత & ఇ-గవర్నెన్స్ (Cyber Security & e-Governance)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
NPCI ని ఏర్పాటు చేసిన సంస్థలు ఏవి?
A. SEBI, NABARD
B. RBI, భారత బ్యాంకుల సంఘం (IBA)
C. Finance Ministry, SBI
D. IRDAI, PFRDA
Answer & explanation
Correct: B — RBI, భారత బ్యాంకుల సంఘం (IBA)
NPCI ని 2008లో RBI, IBA కలిసి ఏర్పాటు చేశాయి; ఇది Section 8 (లాభాపేక్ష లేని) కంపెనీ. మిగిలిన జతలు వేర్వేరు నియంత్రణ సంస్థలు, NPCI స్థాపనతో సంబంధం లేనివి.
UPI, IMPS, FASTag, RuPay, AePS, NACH లను NPCI నిర్వహిస్తుంది. SWIFT అనేది అంతర్జాతీయ బ్యాంక్ లావాదేవీల సందేశ వ్యవస్థ; ఇది భారతీయ NPCI వ్యవస్థ కాదు. NPCI వ్యవస్థల జాబితా (UPI, IMPS, RuPay, BHIM, FASTag, AePS, NACH) గుర్తుంచుకుంటే SWIFT లాంటి బయటి వ్యవస్థలను సులభంగా తప్పించుకోవచ్చు.
భారతదేశంలో చెల్లింపు వ్యవస్థలను నియంత్రించే చట్టం ఏది?
A. ఆధార్ చట్టం 2016
B. సమాచార సాంకేతిక చట్టం 2000
C. సమాచార హక్కు చట్టం 2005
D. చెల్లింపు, పరిష్కార వ్యవస్థల చట్టం 2007
Answer & explanation
Correct: D — చెల్లింపు, పరిష్కార వ్యవస్థల చట్టం 2007
RBI చెల్లింపు వ్యవస్థలను Payment and Settlement Systems Act, 2007 ఆధారంగా నియంత్రిస్తుంది. IT Act 2000 సైబర్ చట్టం, ఆధార్ చట్టం గుర్తింపు కోసం, RTI సమాచార హక్కు కోసం.
ఆధార్ వేలిముద్ర ఆధారంగా జరిగే చెల్లింపు వ్యవస్థ ఏది?
A. AePS
B. NACH
C. CTS
D. MICR
Answer & explanation
Correct: A — AePS
AePS (Aadhaar enabled Payment System) ఆధార్, వేలిముద్ర ధృవీకరణతో బ్యాంక్ సేవలు ఇస్తుంది. NACH ఆటో డెబిట్/క్రెడిట్ కోసం, CTS చెక్కు ఇమేజ్ క్లియరెన్స్ కోసం, MICR చెక్కుపై కోడ్.
UPI వ్యవస్థను ప్రారంభించినప్పుడు RBI గవర్నర్ ఎవరు?
A. ఉర్జిత్ పటేల్
B. రఘురామ్ రాజన్
C. శక్తికాంత దాస్
D. డి. సుబ్బారావు
Answer & explanation
Correct: B — రఘురామ్ రాజన్
UPI 11 ఏప్రిల్ 2016న ప్రారంభమైనప్పుడు RBI గవర్నర్ రఘురామ్ రాజన్. ఉర్జిత్ పటేల్ 2016 సెప్టెంబర్లో బాధ్యతలు చేపట్టారు; సుబ్బారావు అంతకంటే ముందు గవర్నర్.
UPI లో లావాదేవీని ధృవీకరించడానికి ఉపయోగించే సంఖ్య ఏది?
A. CVV
B. IFSC
C. UPI PIN
D. MMID
Answer & explanation
Correct: C — UPI PIN
UPI లో చెల్లింపును UPI PIN తో ధృవీకరిస్తారు; ఇది ATM PIN కాదు. CVV కార్డ్ కోడ్, IFSC శాఖ కోడ్, MMID IMPS లో వాడే మొబైల్ ఐడెంటిఫైయర్. UPI PIN ను ఎవరికీ చెప్పకూడదు; డబ్బు స్వీకరించడానికి PIN అవసరం లేదు, పంపడానికి మాత్రమే అవసరం అనేది మోసాల నివారణలో ముఖ్యమైన విషయం.
UPI లో Pay అంటే డబ్బు పంపడం, Collect అంటే డబ్బు అభ్యర్థించడం (అవతలి వ్యక్తి ఆమోదిస్తే చెల్లింపు జరుగుతుంది). Refund, Debit ఈ సౌకర్యాల పేర్లు కావు. ఫిషింగ్ మోసాల్లో నకిలీ Collect అభ్యర్థనలు పంపుతారు కాబట్టి తెలియని అభ్యర్థనలను ఆమోదించి PIN ఇవ్వకూడదు.
చిన్న మొత్తాల చెల్లింపులను UPI PIN లేకుండా త్వరగా చేసే సౌకర్యం ఏది?
A. UPI Lite
B. UPI Collect
C. BHIM Aadhaar
D. USSD 99
Answer & explanation
Correct: A — UPI Lite
UPI Lite చిన్న మొత్తాల చెల్లింపులకు PIN లేకుండా త్వరగా పూర్తయ్యేలా తెచ్చినది. Collect అభ్యర్థన సౌకర్యం; USSD *99# సాధారణ ఫోన్ సేవ. UPI Lite తక్కువ విలువ లావాదేవీలను వేగంగా పూర్తి చేయడానికి తెచ్చిన సౌకర్యం; ప్రతి చిన్న చెల్లింపుకు PIN అడగడం వల్ల కలిగే ఆలస్యాన్ని ఇది తగ్గిస్తుంది.
A. ప్రతి లావాదేవీ వెంటనే ఒక్కొక్కటిగా పరిష్కారమవుతుంది; కనీసం ₹2 లక్షలు
B. లావాదేవీలు బ్యాచ్ల రూపంలో పరిష్కారమవుతాయి; కనీస మొత్తం పరిమితి లేదు
C. NPCI నిర్వహించే వ్యవస్థ; మొబైల్ MMID తో మాత్రమే పంపగలం
D. 2019 నుండి కేవలం బ్యాంక్ పని వేళల్లోనే పనిచేస్తుంది
Answer & explanation
Correct: B — లావాదేవీలు బ్యాచ్ల రూపంలో పరిష్కారమవుతాయి; కనీస మొత్తం పరిమితి లేదు
NEFT డబ్బును నిర్దిష్ట వ్యవధుల బ్యాచ్లలో పరిష్కరిస్తుంది; కనీస మొత్తం లేదు, 16 డిసెంబర్ 2019 నుండి 24x7 అందుబాటులో ఉంది. ప్రతి లావాదేవీ వెంటనే పరిష్కారమయ్యేది RTGS లక్షణం.
NEFT 2005లో ప్రారంభమైంది, RTGS 2004లో. 2016 UPI సంవత్సరం, 2008 NPCI ఏర్పాటు సంవత్సరం. NEFT-RTGS సంవత్సరాలు తరచూ కలిపి అడుగుతారు. NEFT 16 డిసెంబర్ 2019 నుండి 24x7 అందుబాటులోకి వచ్చింది, RTGS డిసెంబర్ 2020 నుండి 24x7 అయింది; ఈ తేదీలు కూడా తరచుగా అడుగుతారు.