కంప్యూటర్ సంక్షిప్త రూపాలు (Computer Abbreviations)

కంప్యూటర్ మెదడు లాంటి భాగం ప్రాసెసర్. దీని భాగాల పూర్తి రూపాలు పరీక్షల్లో చాలా తరచుగా అడుగుతారు. ముందు పూర్తి రూపం, తర్వాత అది చేసే పని గుర్తుంచుకోండి.

• CPU: Central Processing Unit (కేంద్ర ప్రాసెసింగ్ యూనిట్). కంప్యూటర్‌లో జరిగే అన్ని పనులను నియంత్రించే, లెక్కించే భాగం. దీన్ని కంప్యూటర్ 'మెదడు' అంటారు.
• ALU: Arithmetic Logic Unit. కూడిక, తీసివేత వంటి గణిత లెక్కలు, పోలికల వంటి తార్కిక (logic) పనులు చేస్తుంది.
• CU: Control Unit. సూచనలను (instructions) అర్థం చేసుకుని, ఏ భాగం ఎప్పుడు ఏ పని చేయాలో నియంత్రిస్తుంది.
• MU: Memory Unit. డేటాను, సూచనలను నిల్వ చేస్తుంది.
• CPU లోని ప్రధాన భాగాలు:
  1. ALU
  2. CU
  3. రిజిస్టర్లు (Registers) – చాలా వేగవంతమైన చిన్న నిల్వ స్థలాలు
• GPU: Graphics Processing Unit. చిత్రాలు, వీడియోలు, గేమ్స్ వంటి గ్రాఫిక్స్ పనులను వేగంగా చేసే ప్రాసెసర్.
• IC: Integrated Circuit. చిన్న సిలికాన్ చిప్‌పై అనేక ఎలక్ట్రానిక్ భాగాలు ఉండే సర్క్యూట్.
• PC: Personal Computer. ఒక వ్యక్తి వాడుకోవడానికి తయారైన కంప్యూటర్.
• I/O: Input/Output (ఇన్‌పుట్/అవుట్‌పుట్). కంప్యూటర్‌లోకి డేటా పంపడం, బయటకు ఫలితం తీసుకోవడం.

కంప్యూటర్ మెమరీకి సంబంధించిన సంక్షిప్త రూపాలు ప్రతి పరీక్షలో వచ్చే ప్రశ్నలు. RAM, ROM మధ్య తేడా కూడా ఇక్కడే గుర్తుంచుకోండి.

• RAM: Random Access Memory. కంప్యూటర్ పనిచేస్తున్నప్పుడు ప్రస్తుతం వాడుతున్న డేటా, ప్రోగ్రామ్‌లను ఉంచే తాత్కాలిక మెమరీ.
• ఇది అస్థిర మెమరీ (Volatile) – కరెంటు పోతే సమాచారం పోతుంది.
• చదవడం, రాయడం రెండూ చేయవచ్చు.
• ROM: Read Only Memory. ఇందులో సమాచారం శాశ్వతంగా ఉంటుంది.
• ఇది స్థిర మెమరీ (Non-volatile) – కరెంటు పోయినా సమాచారం పోదు.
• కంప్యూటర్ ప్రారంభ సూచనలు (BIOS) ఇందులో ఉంటాయి.
• PROM: Programmable Read Only Memory. తయారీ తర్వాత వాడుకరి ఒక్కసారి మాత్రమే ప్రోగ్రామ్ చేయగలిగే ROM.
• EPROM: Erasable Programmable Read Only Memory. అతినీలలోహిత కిరణాల (Ultraviolet rays) సహాయంతో తుడిచి మళ్లీ ప్రోగ్రామ్ చేయవచ్చు.
• EEPROM: Electrically Erasable Programmable Read Only Memory. విద్యుత్ సంకేతాలతో తుడిచి మళ్లీ రాయవచ్చు.
• SRAM:
  1. Static RAM. వేగంగా ఉంటుంది
  2. కాష్ మెమరీ (Cache) లో వాడతారు.
• DRAM:
  1. Dynamic RAM. కొంచెం నెమ్మది, చౌక
  2. సాధారణ ప్రధాన మెమరీగా వాడతారు.
• BIOS: Basic Input Output System. కంప్యూటర్ ఆన్ చేయగానే హార్డ్‌వేర్‌ను తనిఖీ చేసి, ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను ప్రారంభించే ప్రోగ్రామ్.
• CMOS: Complementary Metal Oxide Semiconductor. తేదీ, సమయం, BIOS సెట్టింగ్‌లను నిల్వ చేసే చిన్న మెమరీ.
• POST: Power-On Self-Test. కంప్యూటర్ ఆన్ చేసినప్పుడు జరిగే స్వీయ పరీక్ష.

కంప్యూటర్‌లో డేటా నిల్వ చేసే, కంప్యూటర్‌కు సమాచారం ఇచ్చే, ఫలితం చూపే పరికరాల పేర్ల సంక్షిప్త రూపాలు ఇవి. పరీక్షల్లో బ్యాంకు చెక్కులు, పరీక్ష జవాబు పత్రాలు వంటి ఉదాహరణలతో అడుగుతారు.

• నిల్వ పరికరాలు (Storage):
  1. HDD: Hard Disk Drive
  2. SSD: Solid State Drive – కదిలే భాగాలు లేకుండా పనిచేస్తుంది
  3. CD: Compact Disc
  4. DVD: Digital Versatile Disc (Digital Video Disc అని కూడా అంటారు)
  5. USB: Universal Serial Bus – పెన్ డ్రైవ్, కీబోర్డ్ వంటివి కలిపే పోర్ట్
• ఇన్‌పుట్ గుర్తింపు పరికరాలు:
  1. OCR: Optical Character Recognition – ముద్రించిన అక్షరాలను గుర్తిస్తుంది
  2. OMR: Optical Mark Recognition – పెన్సిల్ లేదా పెన్‌తో గుర్తు పెట్టిన బబుల్స్‌ను చదువుతుంది (పరీక్ష జవాబు పత్రాల్లో వాడతారు)
  3. MICR: Magnetic Ink Character Recognition – బ్యాంకు చెక్కుల మీది అయస్కాంత సిరా అక్షరాలను చదువుతుంది
  4. BCR: Bar Code Reader – బార్ కోడ్‌లను చదువుతుంది
• అవుట్‌పుట్ పరికరాలు:
  1. CRT: Cathode Ray Tube
  2. LCD: Liquid Crystal Display
  3. LED: Light Emitting Diode
  4. VGA: Video Graphics Array
  5. HDMI: High-Definition Multimedia Interface
• ఇతరాలు:
  1. UPS: Uninterruptible Power Supply – కరెంటు పోయినప్పుడు కొంత సేపు విద్యుత్ ఇచ్చే పరికరం
  2. SMPS: Switched Mode Power Supply – కంప్యూటర్‌కు విద్యుత్ అందించే భాగం
  3. DPI: Dots Per Inch – ప్రింటర్ నాణ్యతకు కొలత

కంప్యూటర్లను ఒకదానితో ఒకటి కలిపే వ్యవస్థను నెట్‌వర్క్ (Network) అంటారు. నెట్‌వర్క్ రకాలు, వాటి పూర్తి రూపాలు పరీక్షల్లో తప్పక అడుగుతారు.

• LAN: Local Area Network. ఒక ఇల్లు, కార్యాలయం, పాఠశాల వంటి చిన్న ప్రాంతంలో కంప్యూటర్లను కలిపే నెట్‌వర్క్.
• MAN: Metropolitan Area Network. ఒక నగరం పరిధిలో ఉండే నెట్‌వర్క్.
• WAN: Wide Area Network. దేశాలు, ఖండాలు దాటి విస్తరించే పెద్ద నెట్‌వర్క్. ఇంటర్నెట్ అతిపెద్ద WAN.
• PAN: Personal Area Network. ఒక వ్యక్తి చుట్టూ ఉన్న ఫోన్, ల్యాప్‌టాప్ వంటి పరికరాల చిన్న నెట్‌వర్క్.
• WLAN: Wireless Local Area Network. తీగలు లేకుండా పనిచేసే LAN.
• VPN: Virtual Private Network. ఇంటర్నెట్ ద్వారా సురక్షితమైన, ప్రైవేటు కనెక్షన్ ఏర్పరిచే విధానం.
• NIC: Network Interface Card. కంప్యూటర్‌ను నెట్‌వర్క్‌కు కలిపే కార్డ్.
• MAC: Media Access Control. ప్రతి నెట్‌వర్క్ పరికరానికి ఉండే ప్రత్యేక చిరునామా (MAC address).
• IP: Internet Protocol. నెట్‌వర్క్‌లో ప్రతి పరికరానికి ఇచ్చే సంఖ్యా చిరునామా (IP address).
• ISP: Internet Service Provider. ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ ఇచ్చే సంస్థ.
• Modem: Modulator-Demodulator. ఫోన్ లేదా కేబుల్ లైన్‌పై డిజిటల్, అనలాగ్ సంకేతాలను మార్చే పరికరం.

వెబ్‌సైట్లు చూసేటప్పుడు రోజూ కనిపించే పదాల పూర్తి రూపాలు ఇవి. పరీక్షల్లో 'ఈ సంక్షిప్త రూపం దేన్ని సూచిస్తుంది?' అని ప్రశ్న వస్తుంది.

• WWW: World Wide Web. ఇంటర్నెట్ ద్వారా చూసే వెబ్ పేజీల సమూహం. దీన్ని సృష్టించింది టిమ్ బెర్నర్స్-లీ (Tim Berners-Lee).
• URL: Uniform Resource Locator. వెబ్ పేజీ లేదా ఫైల్ చిరునామా (ఉదా: https://example.com).
• HTTP: HyperText Transfer Protocol. వెబ్ పేజీలను బ్రౌజర్, సర్వర్ మధ్య బదిలీ చేసే నియమాలు.
• HTTPS: HyperText Transfer Protocol Secure. డేటా గుప్తీకరణతో (Encryption) సురక్షితంగా బదిలీ చేసే రూపం.
• HTML: HyperText Markup Language. వెబ్ పేజీలను తయారు చేయడానికి వాడే మార్కప్ భాష (ప్రోగ్రామింగ్ భాష కాదు).
• DNS: Domain Name System. వెబ్‌సైట్ పేరును (google.com వంటివి) IP చిరునామాగా మార్చే వ్యవస్థ.
• FTP: File Transfer Protocol. కంప్యూటర్ల మధ్య ఫైళ్లు పంపే నియమాలు.
• TCP/IP: Transmission Control Protocol / Internet Protocol. ఇంటర్నెట్ పనిచేయడానికి ఆధారమైన ప్రధాన నియమాల సమూహం.
• DHCP: Dynamic Host Configuration Protocol. నెట్‌వర్క్‌లో పరికరాలకు IP చిరునామాలను ఆటోమేటిక్‌గా ఇస్తుంది.
• XML: eXtensible Markup Language. డేటాను నిర్మాణంతో నిల్వ చేసే మార్కప్ భాష.
• CSS: Cascading Style Sheets. వెబ్ పేజీ రూపాన్ని (రంగులు, ఫాంట్‌లు) నిర్ణయిస్తుంది.

ఈమెయిల్ పంపడానికి, అందుకోవడానికి వేర్వేరు నియమాలు (Protocols) ఉంటాయి. ఏ నియమం పంపడానికి, ఏది అందుకోవడానికి అనేది పరీక్షల్లో ప్రధానంగా అడుగుతారు.

• SMTP: Simple Mail Transfer Protocol. ఈమెయిల్ పంపడానికి (Sending) వాడతారు.
• POP3: Post Office Protocol version 3. సర్వర్ నుండి ఈమెయిల్స్‌ను మన కంప్యూటర్‌కు డౌన్‌లోడ్ చేసుకోవడానికి వాడతారు.
• IMAP: Internet Message Access Protocol. ఈమెయిల్స్‌ను సర్వర్‌లోనే ఉంచి, ఎక్కడి నుండైనా చదవడానికి వాడతారు.
• MIME: Multipurpose Internet Mail Extensions. ఈమెయిల్‌తో పాటు చిత్రాలు, ఫైళ్లు వంటి అటాచ్‌మెంట్లు పంపడానికి సహాయపడుతుంది.
• CC:
  1. Carbon Copy. ప్రధాన గ్రహీతతో పాటు ఇతరులకు కూడా కాపీ పంపడం
  2. అందరికీ ఒకరి చిరునామా ఒకరికి కనిపిస్తుంది.
• BCC: Blind Carbon Copy. కాపీ అందుకున్నవారి చిరునామా ఇతరులకు కనిపించదు.
• పంపడం – అందుకోవడం తేడా:
  1. పంపడానికి: SMTP
  2. అందుకోవడానికి: POP3 లేదా IMAP

గుర్తుంచుకునే చిట్కా SMTP లో 'S' = Send (పంపు). POP3 = డౌన్‌లోడ్ చేసుకునే పోస్ట్ ఆఫీస్. IMAP = సర్వర్‌లోనే ఉంచి చదివే ఇన్‌బాక్స్.

సాఫ్ట్‌వేర్, ప్రోగ్రామింగ్, ఫైల్ ఫార్మాట్లకు సంబంధించిన సంక్షిప్త రూపాలు ఇవి. ASCII కోడ్ గురించి వచ్చే ప్రశ్నలు పరీక్షల్లో ఎక్కువ.

• OS: Operating System. కంప్యూటర్ హార్డ్‌వేర్, సాఫ్ట్‌వేర్‌లను నిర్వహించే ప్రధాన సాఫ్ట్‌వేర్.
• GUI: Graphical User Interface. చిహ్నాలు (Icons), విండోలు, మెనూలతో మౌస్ సహాయంతో వాడే విధానం.
• CLI: Command Line Interface. కమాండ్‌లు టైప్ చేసి వాడే విధానం.
• DOS: Disk Operating System. పాత కమాండ్-ఆధారిత ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్.
• ASCII: American Standard Code for Information Interchange. అక్షరాలను సంఖ్యలుగా మార్చే కోడ్.
• ఇది 7-బిట్ కోడ్
• 128 అక్షరాలను సూచిస్తుంది.
• ఉదాహరణలు: 'A' = 65, 'a' = 97, '0' = 48.
• EBCDIC: Extended Binary Coded Decimal Interchange Code. IBM కంపెనీ వాడే 8-బిట్ కోడ్.
• BIT: Binary Digit. 0 లేదా 1.
• DBMS: Database Management System. డేటాబేస్‌ను నిర్వహించే సాఫ్ట్‌వేర్.
• SQL: Structured Query Language. డేటాబేస్ నుండి డేటాను పొందడానికి వాడే భాష.
• API: Application Programming Interface. రెండు సాఫ్ట్‌వేర్‌లు ఒకదానితో ఒకటి మాట్లాడుకునే మార్గం.
• IDE: Integrated Development Environment. ప్రోగ్రామ్‌లు రాయడానికి, పరీక్షించడానికి వాడే సాధనం.
• ఫైల్ ఫార్మాట్లు:
  1. PDF: Portable Document Format
  2. JPEG: Joint Photographic Experts Group
  3. GIF: Graphics Interchange Format
  4. PNG: Portable Network Graphics
• ప్రోగ్రామింగ్ భాషలు:
  1. COBOL = Common Business Oriented Language
  2. FORTRAN = Formula Translation.

రోజువారీ డిజిటల్ జీవితంలో, సైబర్ భద్రతలో కనిపించే సంక్షిప్త రూపాలు ఇవి. ఇవి కంప్యూటర్ అవగాహన, ఈ-గవర్నెన్స్ ప్రశ్నల్లో తరచూ వస్తాయి.

• భద్రతకు సంబంధించినవి:
  1. OTP: One Time Password – ఒక్కసారి మాత్రమే పనిచేసే పాస్‌వర్డ్
  2. PIN: Personal Identification Number
  3. CAPTCHA: Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart – మనిషా, యంత్రమా అని గుర్తించే పరీక్ష
  4. SSL: Secure Sockets Layer; TLS: Transport Layer Security – ఇంటర్నెట్‌లో డేటాను గుప్తీకరించే ప్రోటోకాల్స్
  5. DoS: Denial of Service; DDoS: Distributed Denial of Service – సర్వర్‌ను అధిక అభ్యర్థనలతో నింపి పనిచేయకుండా చేసే దాడి
  6. CERT-In: Indian Computer Emergency Response Team – సైబర్ భద్రతా సంఘటనలను పర్యవేక్షించే భారత సంస్థ
• మొబైల్, పరికరాలు:
  1. SIM: Subscriber Identity Module
  2. IMEI: International Mobile Equipment Identity – ప్రతి మొబైల్‌కు ఉండే ప్రత్యేక సంఖ్య
  3. GPS: Global Positioning System – ఉపగ్రహాల సహాయంతో స్థానం తెలుసుకునే వ్యవస్థ
  4. NFC: Near Field Communication
  5. RFID: Radio Frequency Identification
  6. QR: Quick Response (కోడ్)
• డిజిటల్ చెల్లింపులు:
  1. ATM: Automated Teller Machine
  2. UPI: Unified Payments Interface
• సాంకేతికత:
  1. AI: Artificial Intelligence
  2. ML: Machine Learning
  3. IoT: Internet of Things
  4. IT: Information Technology; ICT: Information and Communication Technology