లక్షణ సిద్ధాంతాలు – ఆల్పోర్ట్, కాటెల్, ఐసెంక్, బిగ్ ఫైవ్ (Trait Theories)
Free practice MCQs with answers and explanations for లక్షణ సిద్ధాంతాలు – ఆల్పోర్ట్, కాటెల్, ఐసెంక్, బిగ్ ఫైవ్ (Trait Theories) in మూర్తిమత్వం (Personality). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
లక్షణ సిద్ధాంత (Trait theory) పితామహుడు ఎవరు?
A. ఫ్రాయిడ్
B. రోజర్స్
C. ఆల్పోర్ట్
D. జంగ్
Answer & explanation
Correct: C — ఆల్పోర్ట్
ఆల్పోర్ట్ లక్షణ సిద్ధాంత పితామహుడు; ఆయన లక్షణాలను కార్డినల్, కేంద్ర, ద్వితీయ అని మూడు రకాలుగా చెప్పాడు. ఫ్రాయిడ్ అచేతన మనసుకు, రోజర్స్ స్వీయ సిద్ధాంతానికి, జంగ్ అంతర్ముఖ–బహిర్ముఖ రకాలకు ప్రసిద్ధులు.
కాటెల్ రూపొందించిన '16 PF' ప్రశ్నావళి దేనిని సూచిస్తుంది?
A. 16 రకాల శరీర నిర్మాణాలు
B. 16 మనోలైంగిక దశలు
C. 16 రకాల అవసరాలు
D. 16 మూల మూర్తిమత్వ లక్షణాలు (Sixteen Personality Factors)
Answer & explanation
Correct: D — 16 మూల మూర్తిమత్వ లక్షణాలు (Sixteen Personality Factors)
కాటెల్ కారక విశ్లేషణ ద్వారా 16 మూల లక్షణాలను గుర్తించి 16 PF (Sixteen Personality Factor) ప్రశ్నావళి రూపొందించాడు. ఫ్రాయిడ్ మనోలైంగిక దశలు ఐదు, మాస్లో అవసరాలు ఐదు; అందువల్ల ఇతర ఎంపికలు సరికావు.
బిగ్ ఫైవ్ (Big Five) నమూనాను సూచించే సంక్షిప్త పదం ఏమిటి?
A. OCEAN
B. ABCDE
C. SMART
D. PERMA
Answer & explanation
Correct: A — OCEAN
బిగ్ ఫైవ్ లక్షణాలు: O – అనుభవానికి తెరిచి ఉండటం, C – కర్తవ్యనిష్ఠ, E – బహిర్ముఖత్వం, A – సహకార గుణం, N – భావోద్వేగ అస్థిరత్వం; వీటిని కలిపి OCEAN అంటారు. ఈ నమూనాను కోస్టా, మెక్క్రే ప్రతిపాదించారు.
ఆల్పోర్ట్ చెప్పిన కార్డినల్ లక్షణాలు (Cardinal traits) అంటే ఏమిటి?
A. జీవితాన్ని శాసించే ఒకే ప్రధాన లక్షణం
B. ప్రధానమైన 5–10 లక్షణాలు
C. కొన్ని సందర్భాల్లో మాత్రమే కనిపించే లక్షణాలు
D. శరీర నిర్మాణ లక్షణాలు
Answer & explanation
Correct: A — జీవితాన్ని శాసించే ఒకే ప్రధాన లక్షణం
కార్డినల్ లక్షణం జీవితాన్ని శాసించే ఒకే ప్రధాన లక్షణం; కేంద్ర (Central) లక్షణాలు ప్రధాన 5–10 లక్షణాలు; ద్వితీయ (Secondary) లక్షణాలు కొన్ని సందర్భాల్లో మాత్రమే కనిపిస్తాయి.
ఐసెంక్ ప్రకారం మూర్తిమత్వానికి ముఖ్యంగా ఏ రెండు పరిమాణాలు ఉన్నాయి?
A. సైకోటిసిజం, కర్తవ్యనిష్ఠ
B. అంతర్ముఖత్వం–బహిర్ముఖత్వం, భావోద్వేగ స్థిరత్వం–అస్థిరత్వం (Neuroticism)
C. సహకార గుణం, అనుభవానికి తెరిచి ఉండటం
D. ఇద్, ఈగో
Answer & explanation
Correct: B — అంతర్ముఖత్వం–బహిర్ముఖత్వం, భావోద్వేగ స్థిరత్వం–అస్థిరత్వం (Neuroticism)
ఐసెంక్ మొదట రెండు పరిమాణాలను (అంతర్ముఖత్వం–బహిర్ముఖత్వం, భావోద్వేగ స్థిరత్వం–అస్థిరత్వం) చెప్పి, తరువాత మూడో పరిమాణంగా సైకోటిసిజం చేర్చాడు. కర్తవ్యనిష్ఠ, సహకార గుణం బిగ్ ఫైవ్ లక్షణాలు; ఇద్–ఈగో ఫ్రాయిడ్ భాగాలు.
OCEAN లో C = కర్తవ్యనిష్ఠ (Conscientiousness); సమయానికి హోంవర్క్ పూర్తి చేసే విద్యార్థి దీనికి ఉదాహరణ. సహకార గుణం (A), బహిర్ముఖత్వం (E), భావోద్వేగ అస్థిరత్వం (N) వేరే అక్షరాలతో సూచించబడతాయి.
ఆల్పోర్ట్ లక్షణాల–వివరణ జతలలో సరిగా జతకానిది ఏది?
A. ద్వితీయ లక్షణాలు – జీవితాన్ని శాసించే ఒకే ప్రధాన లక్షణం
B. కార్డినల్ లక్షణాలు – జీవితాన్ని శాసించే ఒకే ప్రధాన లక్షణం
C. కేంద్ర లక్షణాలు – ప్రధాన 5–10 లక్షణాలు
D. ద్వితీయ లక్షణాలు – కొన్ని సందర్భాల్లో మాత్రమే కనిపించేవి
Answer & explanation
Correct: A — ద్వితీయ లక్షణాలు – జీవితాన్ని శాసించే ఒకే ప్రధాన లక్షణం
జీవితాన్ని శాసించే ఒకే ప్రధాన లక్షణం కార్డినల్; ద్వితీయ లక్షణాలు కొన్ని సందర్భాల్లో మాత్రమే కనిపిస్తాయి. కాబట్టి మొదటి జత తప్పు, మిగతా జతలు సరైనవి. ద్వితీయ లక్షణాలు తక్కువ ప్రభావంతో కొన్ని సందర్భాల్లోనే కనిపిస్తాయి.
సైకోటిసిజం ఐసెంక్ తరువాత చేర్చిన మూడో పరిమాణం; బిగ్ ఫైవ్లో లేదు. OCEAN: అనుభవానికి తెరిచి ఉండటం, కర్తవ్యనిష్ఠ, బహిర్ముఖత్వం, సహకార గుణం, భావోద్వేగ అస్థిరత్వం.
ప్రకటనలు: 1) ఐసెంక్ మొదట రెండు పరిమాణాలు చెప్పి తరువాత సైకోటిసిజం చేర్చాడు 2) కాటెల్ 16 మూల లక్షణాలను గుర్తించాడు 3) బిగ్ ఫైవ్ నమూనాను కోస్టా, మెక్క్రే ప్రతిపాదించారు. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మరియు 3
మూడు ప్రకటనలూ సరైనవి: ఐసెంక్ రెండు పరిమాణాలకు మూడోదిగా సైకోటిసిజం చేర్చాడు, కాటెల్ కారక విశ్లేషణతో 16 లక్షణాలను గుర్తించాడు, బిగ్ ఫైవ్ కోస్టా–మెక్క్రే నమూనా.
కింది వాటిలో లక్షణ సిద్ధాంత దృక్పథాన్ని (రకం కాకుండా) చూపే వాక్యం ఏది?
A. 'అతడు బహిర్ముఖుడు'
B. 'అతడు పిక్నిక్ రకం'
C. 'అతడు కఫ రకం'
D. 'అతడిలో బహిర్ముఖత్వం ఎంత ఉంది?'
Answer & explanation
Correct: D — 'అతడిలో బహిర్ముఖత్వం ఎంత ఉంది?'
లక్షణ సిద్ధాంతం ఒక లక్షణం ఎంత మేరకు ఉందో పరిమాణాన్ని కొలుస్తుంది; రకాల సిద్ధాంతం 'అతడు బహిర్ముఖుడు' అని ఒక వర్గంలో ఉంచుతుంది. పిక్నిక్, కఫ రకాలు రకాల సిద్ధాంతాలకు చెందినవి.