విద్యా హక్కు – నేపథ్యం, ఆర్టికల్ 21A, 86వ సవరణ (Background of RTE, Article 21A)
Free practice MCQs with answers and explanations for విద్యా హక్కు – నేపథ్యం, ఆర్టికల్ 21A, 86వ సవరణ (Background of RTE, Article 21A) in విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (RTE Act). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21A దేనిని ప్రాథమిక హక్కుగా ప్రకటిస్తుంది?
A. 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య
B. అందరికీ ఉచిత వైద్యం
C. 18 ఏళ్లు నిండిన వారికి ఓటు హక్కు
D. అందరికీ ఉపాధి హక్కు
Answer & explanation
Correct: A — 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య
ఆర్టికల్ 21A 6 నుండి 14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేసింది; ఇది స్వేచ్ఛ హక్కు (ఆర్టికల్స్ 19–22) లో ఉంది. వైద్యం, ఉపాధి, ఓటు హక్కులు ఆర్టికల్ 21A లో భాగం కావు.
86వ రాజ్యాంగ సవరణ (2002) ఆర్టికల్ 21A ను చేర్చింది, అదే సమయంలో ఆర్టికల్ 45 ను మార్చి 51A(k) ను చేర్చింది. 42వ, 44వ, 73వ సవరణలు వేర్వేరు అంశాలకు చెందినవి (ఉదా: 73వ సవరణ పంచాయతీరాజ్).
విద్యా హక్కు చట్టం (RTE Act) ఎప్పటి నుండి అమల్లోకి వచ్చింది?
A. 26 జనవరి 2010
B. 1 ఏప్రిల్ 2009
C. 1 ఏప్రిల్ 2010
D. 29 జూలై 2020
Answer & explanation
Correct: C — 1 ఏప్రిల్ 2010
పార్లమెంటు 2009లో ఆమోదించిన RTE చట్టం 1 ఏప్రిల్ 2010 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది; ఆ రోజే విద్య హక్కు ప్రాథమిక హక్కుగా అమలైంది. 29 జూలై 2020 NEP 2020 ఆమోద తేదీ; ఇతర తేదీలు చట్టానికి సంబంధం లేవు.
RTE చట్టం ఏ వయసు పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్యను హామీ ఇస్తుంది?
A. 3 నుండి 6 ఏళ్లు
B. 14 నుండి 18 ఏళ్లు
C. 5 నుండి 18 ఏళ్లు
D. 6 నుండి 14 ఏళ్లు
Answer & explanation
Correct: D — 6 నుండి 14 ఏళ్లు
RTE చట్టం 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు (1 నుండి 8 తరగతులు) వర్తిస్తుంది. 3–6 ఏళ్ల బాల్య విద్య ఆర్టికల్ 45 పరిధిలో వస్తుంది; 14–18 ఏళ్ల వారికి చట్టం వర్తించకపోవడం ఒక విమర్శ.
ఆర్టికల్ 51A(k) లో 86వ సవరణ ద్వారా చేర్చిన కర్తవ్యం ఏమిటి?
A. పర్యావరణాన్ని రక్షించడం ప్రభుత్వ కర్తవ్యం
B. 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు విద్య అవకాశాలు కల్పించడం తల్లిదండ్రులు/సంరక్షకుల కర్తవ్యం
C. ఉపాధ్యాయులు ట్యూషన్ చెప్పకపోవడం కర్తవ్యం
D. విద్యార్థులు ఎన్నికల్లో పాల్గొనడం కర్తవ్యం
Answer & explanation
Correct: B — 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు విద్య అవకాశాలు కల్పించడం తల్లిదండ్రులు/సంరక్షకుల కర్తవ్యం
86వ సవరణ 51A(k) ను చేర్చి 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు విద్య అవకాశాలు కల్పించడాన్ని తల్లిదండ్రులు/సంరక్షకుల ప్రాథమిక కర్తవ్యంగా చేసింది. అంటే హక్కు (21A) రాష్ట్రానిది, కర్తవ్యం (51A(k)) తల్లిదండ్రులది.
86వ రాజ్యాంగ సవరణ తర్వాత ఆర్టికల్ 45 దేనికి సంబంధించింది?
A. 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత విద్య (ప్రాథమిక హక్కు)
B. ఉన్నత విద్య ప్రమాణాలు
C. 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు బాల్య సంరక్షణ, విద్య (ఆదేశిక సూత్రం)
D. మాతృభాషలో బోధన హక్కు
Answer & explanation
Correct: C — 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు బాల్య సంరక్షణ, విద్య (ఆదేశిక సూత్రం)
86వ సవరణ తర్వాత ఆర్టికల్ 45 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లల బాల్య సంరక్షణ, విద్యకు సంబంధించిన ఆదేశిక సూత్రంగా మారింది. 6–14 ఏళ్లకు ప్రాథమిక హక్కు ఆర్టికల్ 21A లో ఉంది; రెండింటినీ కలపకూడదు.
1993 లో ఉన్నికృష్ణన్ కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఏమి తీర్పు ఇచ్చింది?
A. విద్య హక్కు జీవించే హక్కులో భాగం కాదు
B. ప్రైవేట్ పాఠశాలలు మూసివేయాలి
C. 25% రిజర్వేషన్ రాజ్యాంగ విరుద్ధం
D. 14 ఏళ్ల వరకు విద్య ప్రాథమిక హక్కు
Answer & explanation
Correct: D — 14 ఏళ్ల వరకు విద్య ప్రాథమిక హక్కు
ఉన్నికృష్ణన్ కేసు (1993) లో 14 ఏళ్ల వరకు విద్య ప్రాథమిక హక్కు అని చెప్పింది; అంతకుముందు మోహినీ జైన్ కేసు (1992) విద్య హక్కును ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు) లో భాగంగా పేర్కొంది. 25% రిజర్వేషన్ గురించి 2012 తీర్పు వచ్చింది.
86వ రాజ్యాంగ సవరణ (2002) కు సంబంధించిన ప్రకటనలు: 1) ఆర్టికల్ 21A చేర్చింది 2) ఆర్టికల్ 45 ను మార్చింది 3) ఆర్టికల్ 51A(k) ను చేర్చింది. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మరియు 3
86వ సవరణ ఈ మూడు మార్పులూ చేసింది: 21A (ప్రాథమిక హక్కు), 45 (6 ఏళ్ల లోపు పిల్లల సంరక్షణ ఆదేశిక సూత్రంగా), 51A(k) (తల్లిదండ్రుల కర్తవ్యం). కాబట్టి మూడూ సరైనవి; ఏదైనా ఒకదాన్ని వదిలేసిన ఎంపికలు అసంపూర్ణం.
A. 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేయడం
B. తల్లిదండ్రులకు విద్య కర్తవ్యం విధించడం
C. 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లల సంరక్షణను ఆదేశిక సూత్రంగా మార్చడం
D. 14–18 ఏళ్ల వారికి ఉచిత విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేయడం
Answer & explanation
Correct: D — 14–18 ఏళ్ల వారికి ఉచిత విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేయడం
86వ సవరణ ప్రాథమిక హక్కును 6–14 ఏళ్ల వారికే ఇచ్చింది; 14–18 ఏళ్ల వారికి చట్టం వర్తించకపోవడం విమర్శల్లో ఒకటి. కాబట్టి మొదటి ఎంపిక చేయని పని. మిగతా మూడు సవరణ వాస్తవాలు.
కింది వాటిని కాలక్రమంలో అమర్చండి: 1) ఉన్నికృష్ణన్ కేసు 2) 86వ రాజ్యాంగ సవరణ 3) RTE చట్టం అమలు 4) మోహినీ జైన్ కేసు
A. 4 → 1 → 2 → 3
B. 1 → 4 → 2 → 3
C. 4 → 1 → 3 → 2
D. 2 → 4 → 1 → 3
Answer & explanation
Correct: A — 4 → 1 → 2 → 3
మోహినీ జైన్ కేసు (1992), ఉన్నికృష్ణన్ కేసు (1993), 86వ సవరణ (2002), RTE అమలు (2010) – ఇదే వరుస. కోర్టు తీర్పులు రాజ్యాంగ సవరణకు ముందే జరిగాయి; ఆ తర్వాత చట్టం ద్వారా హక్కు అమలైంది.