సంక్లిష్ట కాలం & వికాస కృత్యాలు (Critical Period & Developmental Tasks)
Free practice MCQs with answers and explanations for సంక్లిష్ట కాలం & వికాస కృత్యాలు (Critical Period & Developmental Tasks) in పెరుగుదల & వికాసం – సూత్రాలు (Growth & Development). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
పుట్టిన వెంటనే చూసిన కదిలే వస్తువును తల్లిగా భావించి వెంట నడిచే బాతు పిల్లల ప్రయోగం చేసినవారు ఎవరు?
A. ఆర్నాల్డ్ గెసెల్
B. కాన్రాడ్ లోరెంజ్
C. మాంటెస్సోరి
D. రాబర్ట్ హావిగ్హర్స్ట్
Answer & explanation
Correct: B — కాన్రాడ్ లోరెంజ్
కాన్రాడ్ లోరెంజ్ బాతు పిల్లలు తనను (తొలిసారి చూసిన కదిలే వస్తువును) తల్లిగా భావించి అనుసరించడాన్ని ముద్రణ (Imprinting) అని వివరించాడు. గెసెల్ పరిపక్వతకు, హావిగ్హర్స్ట్ వికాస కృత్యాలకు ప్రసిద్ధులు.
వికాస కృత్యాలు (Developmental Tasks) భావనను ప్రతిపాదించినవారు ఎవరు?
A. కాన్రాడ్ లోరెంజ్
B. ఆర్నాల్డ్ గెసెల్
C. రాబర్ట్ హావిగ్హర్స్ట్
D. జీన్ పియాజే
Answer & explanation
Correct: C — రాబర్ట్ హావిగ్హర్స్ట్
హావిగ్హర్స్ట్ ప్రకారం ప్రతి జీవిత దశలో సమాజం ఆశించే, వ్యక్తి సాధించాల్సిన పనులు ఉంటాయి; ఉదా: బాల్యంలో చదవడం, రాయడం. లోరెంజ్ ముద్రణ, గెసెల్ పరిపక్వత, పియాజే సంజ్ఞానాత్మక వికాసంతో సంబంధం ఉన్నవారు.
ఒక సామర్థ్యం వికసించడానికి అత్యంత అనుకూలమైన నిర్దిష్ట కాలాన్ని ఏమంటారు?
A. నిద్రాణ దశ
B. మొరటోరియం
C. సమైక్యత
D. సంక్లిష్ట కాలం (Critical Period)
Answer & explanation
Correct: D — సంక్లిష్ట కాలం (Critical Period)
సంక్లిష్ట కాలంలో అవకాశం రాకపోతే ఆ సామర్థ్యం సరిగా వికసించడం కష్టం, ఉదా: చిన్నప్పుడు ఉచ్చారణ నేర్చుకోవడం. నిద్రాణ దశ ఫ్రాయిడ్ భావన, మొరటోరియం ఎరిక్సన్ భావన, సమైక్యత వికాస సూత్రం.
మాంటెస్సోరి భావన అయిన, పిల్లలు కొన్ని అంశాలను సులభంగా నేర్చుకునే ప్రత్యేక కాలాలను ఏమంటారు?
A. సున్నిత కాలాలు (Sensitive Periods)
B. వికాస కృత్యాలు
C. పునరావృత్తి కాలాలు
D. అస్తిత్వ సంక్షోభాలు
Answer & explanation
Correct: A — సున్నిత కాలాలు (Sensitive Periods)
మాంటెస్సోరి చెప్పిన సున్నిత కాలాల్లో పిల్లలు భాష వంటి అంశాలను సులభంగా నేర్చుకుంటారు. వికాస కృత్యాలు హావిగ్హర్స్ట్ భావన, అస్తిత్వ సంక్షోభం ఎరిక్సన్ భావన.
లోరెంజ్ బాతు పిల్లల ప్రయోగంలో బాతు పిల్లలు ఎవరిని తల్లిగా భావించి వెంట నడిచాయి?
A. తమ నిజమైన తల్లిని మాత్రమే
B. పెద్ద బాతును మాత్రమే
C. తొలిసారి చూసిన కదిలే వస్తువును (లోరెంజ్నే)
D. నీటిని
Answer & explanation
Correct: C — తొలిసారి చూసిన కదిలే వస్తువును (లోరెంజ్నే)
పుట్టిన వెంటనే తొలిసారి చూసిన కదిలే వస్తువును (ఇక్కడ లోరెంజ్ను) తల్లిగా భావించి వెంట నడవడాన్ని ముద్రణ అంటారు. ఇది సంక్లిష్ట కాలం భావనకు మంచి ఉదాహరణ. ఇదే ప్రయోగం ముద్రణ భావనను, అలాగే తొలి కాలంలో అనుభవాల ప్రాధాన్యాన్ని వివరించడానికి వాడతారు.
చిన్న వయసులో పలు భాషల మధ్య పెరిగిన పిల్లలు ఉచ్చారణను సులభంగా నేర్చుకోవడం ఏ భావనకు ఉదాహరణ?
A. నైతిక వాస్తవికత
B. సమైక్యత
C. సంసిద్ధతా నియమం
D. సంక్లిష్ట కాలం (Critical Period)
Answer & explanation
Correct: D — సంక్లిష్ట కాలం (Critical Period)
ఒక సామర్థ్యం వికసించడానికి అనుకూలమైన కాలంలో అవకాశం దొరకడం వల్ల చిన్నప్పుడే ఉచ్చారణ సులభంగా వస్తుంది; పెద్దయ్యాక కష్టమవుతుంది. ఇది సంక్లిష్ట కాలం ప్రభావం.
వికాస కృత్యాల (Developmental Tasks) ప్రకారం కౌమారంలో సాధించాల్సిన పనులకు ఉదాహరణ ఏది?
A. స్నేహాలు, స్వతంత్రత
B. నడవడం నేర్చుకోవడం
C. చదవడం, రాయడం నేర్చుకోవడం
D. పాలు తాగడం నేర్చుకోవడం
Answer & explanation
Correct: A — స్నేహాలు, స్వతంత్రత
నోట్స్ ప్రకారం శైశవంలో నడవడం, బాల్యంలో చదవడం-రాయడం, కౌమారంలో స్నేహాలు, స్వతంత్రత వికాస కృత్యాలు. కాబట్టి నడక, చదువు అనేవి కౌమార కృత్యాలు కావు. ఈ కృత్యాలు సాధించడం ఆ దశకు తగిన వికాసానికి సూచికగా భావిస్తారు.
ఒక దశలోని వికాస కృత్యాలను సాధించకపోతే ఫలితం ఏమిటి?
A. తర్వాతి దశ సులభమవుతుంది
B. అసంతృప్తి, తర్వాతి దశలో కష్టాలు
C. ఎటువంటి ప్రభావం ఉండదు
D. వెంటనే సంక్లిష్ట కాలం మొదలవుతుంది
Answer & explanation
Correct: B — అసంతృప్తి, తర్వాతి దశలో కష్టాలు
హావిగ్హర్స్ట్ భావన ప్రకారం కృత్యాలు సాధిస్తే సంతోషం కలిగి తర్వాతి దశ సులభమవుతుంది; విఫలమైతే అసంతృప్తి, కష్టాలు ఎదురవుతాయి. కాబట్టి 'ప్రభావం ఉండదు' అనేది తప్పు.
క్రింది జతల్లో తప్పుగా జతచేసినది (NOT correctly matched) ఏది?
A. ముద్రణ – కాన్రాడ్ లోరెంజ్
B. వికాస కృత్యాలు – హావిగ్హర్స్ట్
C. సున్నిత కాలాలు – హావిగ్హర్స్ట్
D. పరిపక్వత సిద్ధాంతం – ఆర్నాల్డ్ గెసెల్
Answer & explanation
Correct: C — సున్నిత కాలాలు – హావిగ్హర్స్ట్
సున్నిత కాలాలు (Sensitive Periods) మాంటెస్సోరి భావన; హావిగ్హర్స్ట్ భావన వికాస కృత్యాలు. మిగతా మూడు జతలు నోట్స్లో సరిగ్గా ఉన్నాయి. సున్నిత కాలాలు పిల్లలు సులభంగా నేర్చుకునే కాలాలు కాగా, వికాస కృత్యాలు ప్రతి దశలో సాధించాల్సిన పనులు; ఈ రెండు భావనలు వేర్వేరు వ్యక్తులవి.
సంక్లిష్ట కాలం, వికాస కృత్యాలపై ప్రకటనలు: 1) సంక్లిష్ట కాలంలో అవకాశం రాకపోతే సామర్థ్యం సరిగా వికసించదు. 2) వికాస కృత్యాలు ప్రతి జీవిత దశలో సమాజం ఆశించే పనులు. 3) ముద్రణ అనేది వికాస కృత్యాలకు మరో పేరు. సరైనవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ముద్రణ లోరెంజ్ ప్రయోగంతో ముడిపడిన భావన, వికాస కృత్యాలకు పర్యాయపదం కాదు, కాబట్టి 3 తప్పు. 1, 2 నోట్స్లోని సరైన నిర్వచనాలు. లోరెంజ్ ప్రయోగం ముద్రణను చూపించగా, హావిగ్హర్స్ట్ భావన దశల వారీ కృత్యాలను చెబుతుంది; రెండూ కలిసిపోకూడదు.