రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ కమిషన్ – ఫజల్ అలీ కమిషన్ 1953–55 (States Reorganisation Commission)

Correct: D — జస్టిస్ ఫజల్ అలీ

SRC అధ్యక్షుడు జస్టిస్ ఫజల్ అలీ, అందుకే దాన్ని ఫజల్ అలీ కమిషన్ అంటారు. హెచ్.ఎన్. కుంజ్రూ, కె.ఎం. పణిక్కర్ సభ్యులు. బూర్గుల హైదరాబాద్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి మాత్రమే, కమిషన్ సభ్యుడు కాదు.

Correct: A — డిసెంబర్ 1953

కేంద్రం SRC ని డిసెంబర్ 1953లో నియమించింది; ఇది 30 సెప్టెంబర్ 1955న నివేదిక సమర్పించింది. 1 నవంబర్ 1956 నుండి చట్టం అమలు; 20 ఫిబ్రవరి 1956న పెద్దమనుషుల ఒప్పందం కుదిరింది. కమిషన్ ఏర్పాటు సమయం డిసెంబర్ 1953.

Correct: B — 1956

రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం (States Reorganisation Act) 1956లో వచ్చింది; 1 నవంబర్ 1956 నుండి 14 రాష్ట్రాలు, 6 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఏర్పడ్డాయి. 1953 ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటు/కమిషన్ నియామకం; 1955 కమిషన్ నివేదిక; 1961 సాధారణ ఎన్నికల సంవత్సరం.

Correct: D — 16 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

SRC 16 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను సిఫార్సు చేసింది. కానీ 1956 చట్టం ద్వారా 1 నవంబర్ 1956 నుండి 14 రాష్ట్రాలు, 6 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఏర్పడ్డాయి; అంటే సిఫార్సుకు, అమలుకు తేడా ఉంది. మిగతా సంఖ్యలు నోట్స్‌లో లేవు.

Correct: A — భాషను ముఖ్య ప్రాతిపదికగా అంగీకరించింది కానీ 'ఒకే భాష – ఒకే రాష్ట్రం' సూత్రాన్ని పూర్తిగా అంగీకరించలేదు

కమిషన్ భాషను ఒక ముఖ్య ప్రాతిపదికగా అంగీకరించింది, కానీ దేశ ఐక్యత, భద్రత, ఆర్థిక–పరిపాలనా సౌలభ్యాలను కూడా చూడాలంది; కాబట్టి 'ఒకే భాష – ఒకే రాష్ట్రం' పూర్తిగా అంగీకరించలేదు. పూర్తి అంగీకారం లేదా పూర్తి తిరస్కారం కాదు.

Correct: B — మరాఠీ – బొంబాయి రాష్ట్రం; కన్నడ – మైసూరు రాష్ట్రం

హైదరాబాద్ రాష్ట్ర విభజనలో మరాఠీ ప్రాంతాలు బొంబాయి రాష్ట్రానికి, కన్నడ ప్రాంతాలు మైసూరు రాష్ట్రానికి వెళ్లాయి. మొదటి ఎంపికలో రెండూ తారుమారయ్యాయి. తెలంగాణ (తెలుగు) భాగం మాత్రమే ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కలిసింది.

Correct: C — 30 సెప్టెంబర్ 1955

SRC 30 సెప్టెంబర్ 1955న నివేదిక సమర్పించింది. కమిషన్ ఏర్పాటు డిసెంబర్ 1953లో; పెద్దమనుషుల ఒప్పందం 20 ఫిబ్రవరి 1956న; చట్టం అమలు, ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ 1 నవంబర్ 1956న.

Correct: D — (1), (2) మాత్రమే

కుంజ్రూ, పణిక్కర్ సభ్యులు, 1956 చట్టంతో 14 రాష్ట్రాలు, 6 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఏర్పడ్డాయి కాబట్టి (1), (2) సరైనవి. కమిషన్ 'ఒకే భాష – ఒకే రాష్ట్రం' సూత్రాన్ని పూర్తిగా అంగీకరించలేదు; కాబట్టి (3) తప్పు.

Correct: A — సభ్యుడు – జస్టిస్ ఫజల్ అలీ (అధ్యక్షుడు కాదు)

ఫజల్ అలీ కమిషన్ అధ్యక్షుడు; కుంజ్రూ, పణిక్కర్ సభ్యులు. 'ఫజల్ అలీ సభ్యుడు మాత్రమే' అనే జత తప్పు, ఎందుకంటే ఆయన అధ్యక్షుడు, అందుకే కమిషన్‌కు ఆయన పేరు వచ్చింది.

Correct: B — SRC ఏర్పాటు (డిసెంబర్ 1953) → నివేదిక (30 సెప్టెంబర్ 1955) → పెద్దమనుషుల ఒప్పందం (20 ఫిబ్రవరి 1956) → AP అవతరణ (1 నవంబర్ 1956)

SRC ఏర్పాటు డిసెంబర్ 1953లో, నివేదిక 30 సెప్టెంబర్ 1955న, పెద్దమనుషుల ఒప్పందం 20 ఫిబ్రవరి 1956న, ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ 1 నవంబర్ 1956న జరిగాయి. ఒప్పందం ఎప్పటికీ నివేదిక తర్వాతే; మిగతా క్రమాలు తప్పు.