కణజాలాలు (Tissues)

ఏకకణ జీవుల్లో (unicellular organisms) ఒకే కణం అన్ని పనులూ చేస్తుంది. ఉదాహరణకు అమీబాలో ఒకే కణం కదలిక, ఆహారం తీసుకోవడం, వాయు వినిమయం, విసర్జన అన్నీ నిర్వహిస్తుంది.

కానీ బహుకణ జీవుల్లో (multi-cellular organisms) లక్షలాది కణాలుంటాయి; వాటిలో చాలా కణాలు ఒక్కో ప్రత్యేక పనికి ప్రత్యేకత పొందాయి (specialised cells). ఒక్క పనే చేయడం వల్ల అవి ఆ పనిని చాలా సమర్థంగా చేస్తాయి.

• శ్రమ విభజన (Division of labour): బహుకణ జీవుల్లో వేర్వేరు పనులను వేర్వేరు కణ సమూహాలు చేపడతాయి.
• మానవునిలో:
  1. కండర కణాలు సంకోచించి వ్యాకోచించి కదలికను కలిగిస్తాయి
  2. నాడీ కణాలు సందేశాలను చేరవేస్తాయి
  3. రక్తం ఆక్సిజన్, ఆహారం, హార్మోన్లు, వ్యర్థాలను రవాణా చేస్తుంది.
• మొక్కల్లో: దారువు, పోషక కణజాలం (vascular tissues) ఆహారాన్ని, నీటిని ఒక భాగం నుండి మరొక భాగానికి చేరవేస్తాయి.
• కణజాలం (Tissue):
  1. నిర్మాణంలో ఒకేలా ఉండే లేదా కలిసి ఒక నిర్దిష్ట పనిని సాధించే కణాల సమూహం. ఒక పని ఒక నిర్దిష్ట స్థానంలోని కణ సమూహం చేస్తుంది
  2. ఆ సమూహం గరిష్ఠ సామర్థ్యం వచ్చేలా అమరి ఉంటుంది.
• ఉదాహరణలు: రక్తం, పోషక కణజాలం (phloem), కండరం – ఇవన్నీ కణజాలాలే.

మొక్కలు-జంతువుల మధ్య తేడాలు

• మొక్కలు స్థిరంగా (stationary) ఉంటాయి
• నిటారుగా నిలబడాలి కాబట్టి వాటిలో ఆధార కణజాలం (supportive tissue) ఎక్కువ. ఈ ఆధార కణజాలంలో సాధారణంగా మృత కణాలు ఉంటాయి.
• జంతువులు ఆహారం, జతగాళ్ళు, ఆశ్రయం కోసం కదులుతాయి
• మొక్కల కంటే ఎక్కువ శక్తిని వాడతాయి
• వాటి కణజాలాల్లో చాలావరకు జీవకణాలే.
• పెరుగుదల తీరు:
  1. మొక్కల్లో పెరుగుదల కొన్ని నిర్దిష్ట ప్రాంతాలకే పరిమితం. జీవితాంతం విభజన చెందే కణజాలాలు కొన్ని ప్రదేశాల్లో ఉంటాయి. విభజన సామర్థ్యం ఆధారంగా మొక్కల కణజాలాలు విభాజ్య కణజాలం (Meristematic tissue), శాశ్వత కణజాలం (Permanent tissue) అని రెండు రకాలు. జంతువుల్లో పెరుగుదల ఒకేరీతిగా ఉంటుంది
  2. విభజన చెందే, చెందని ప్రాంతాలు అంటూ స్పష్టమైన విభజన లేదు.
• అవయవాలు, అవయవ వ్యవస్థల నిర్మాణం క్లిష్ట జంతువుల్లో, క్లిష్ట మొక్కల కంటే కూడా ఎక్కువ ప్రత్యేకత, స్థానీకరణతో ఉంటుంది. కారణం – ఆహారం పొందే పద్ధతులు, మొక్కలు ఒకేచోట ఉండటం (sedentary) – జంతువులు చురుగ్గా కదలడం (active locomotion).

మొక్కల్లో విభజన చెందే కణజాలాన్ని విభాజ్య కణజాలం (Meristematic tissue) అంటారు. ఇది కొన్ని నిర్దిష్ట స్థానాల్లోనే ఉండటం వల్ల మొక్కల పెరుగుదల ఆ ప్రాంతాలకే పరిమితమవుతుంది.

ఉల్లి వేర్ల ప్రయోగం (కృత్యం 2.1) ఫలితం

• రెండు గాజు జాడీల్లో నీటిపై ఉల్లిగడ్డలను ఉంచి వేర్ల పెరుగుదలను రోజూ కొలిచారు. నాలుగో రోజున ఒక జాడీలోని వేరు కొనలను సుమారు 1 సెం.మీ. కత్తిరించారు.
• ఫలితం:
  1. కొనలు కత్తిరించిన గడ్డ వేర్ల పెరుగుదల ఆగిపోయింది
  2. కత్తిరించని గడ్డ వేర్లు పొడవుగా పెరిగాయి. కారణం – పెరుగుదలను కలిగించే విభాజ్య కణజాలం వేరు కొన వద్దే ఉండటం.

విభాజ్య కణజాల రకాలు (ఉన్న స్థానం ఆధారంగా)

• అగ్ర విభాజ్యం (Apical meristem):
  1. కాండం, వేర్ల పెరిగే కొనల వద్ద ఉంటుంది
  2. కాండం, వేరు పొడవు పెరగడానికి కారణం.
• పార్శ్వ విభాజ్యం (Lateral meristem) = కాంబియం (cambium): కాండం లేదా వేరు మందం (girth) పెరగడానికి కారణం.
• అంతర్వేశ విభాజ్యం (Intercalary meristem): కొన్ని మొక్కల్లో కణుపు (node) దగ్గర ఉంటుంది.

విభాజ్య కణాల లక్షణాలు

• చాలా చురుకైన కణాలు
• సైటోప్లాజం దట్టంగా ఉంటుంది.
• సన్నని సెల్యులోజ్ కణ కవచం (thin cellulose wall)
• స్పష్టమైన పెద్ద కేంద్రకం.
• రిక్తికలు (vacuoles) ఉండవు.
• విభాజ్య కణజాలం ఏర్పరిచే కొత్త కణాలు మొదట విభాజ్యంలాగే ఉంటాయి
• ఎదిగి పరిపక్వమయ్యే కొద్దీ లక్షణాలు మారి ఇతర కణజాలాల భాగాలుగా విభేదనం చెందుతాయి.

విభేదనం (Differentiation)

• విభాజ్య కణజాలం నుండి ఏర్పడిన కణాలు ఒక నిర్దిష్ట పాత్రను తీసుకుని విభజన సామర్థ్యాన్ని కోల్పోయి శాశ్వత కణజాలం అవుతాయి.
• శాశ్వతమైన ఆకారం, పరిమాణం, విధిని పొందే ఈ ప్రక్రియను విభేదనం (Differentiation) అంటారు. విభేదనం వల్లనే వివిధ రకాల శాశ్వత కణజాలాలు ఏర్పడతాయి.

విభజన సామర్థ్యం కోల్పోయి నిర్దిష్ట ఆకారం, విధి పొందిన కణజాలమే శాశ్వత కణజాలం.

కాండం అడ్డుకోతను (కృత్యం 2.2: సన్నని ముక్కను సఫ్రానిన్ రంగుతో, గ్లిజరిన్ చుక్కతో సూక్ష్మదర్శినిలో చూడటం) పరిశీలిస్తే అన్ని కణాలు ఒకేలా ఉండవని, అనేక రకాల కణాలు కనిపిస్తాయని తెలుస్తుంది.

బాహ్యచర్మం కింద ఉండే కొన్ని పొరల కణాలు సాధారణంగా సరళ శాశ్వత కణజాలం.

ఒకే రకమైన కణాలతో, ఒకదానిని మరొకటి పోలి ఉండే కణాలతో ఏర్పడిన కణజాలాలను సరళ శాశ్వత కణజాలాలు (Simple permanent tissues) అంటారు. ఇవి మూడు రకాలు: మృదు కణజాలం, స్థూలకోణ కణజాలం, దృఢ కణజాలం.

1. మృదు కణజాలం (Parenchyma)

• సరళ శాశ్వత కణజాలాల్లో అత్యంత సాధారణమైనది.
• సాపేక్షంగా ప్రత్యేకత లేని కణాలు
• సన్నని కణ కవచం
• జీవకణాలు.
• కణాలు వదులుగా అమరి ఉండటం వల్ల కణాంతర ఖాళీలు (intercellular spaces) పెద్దవిగా ఉంటాయి.
• ప్రధాన విధి: ఆహార నిల్వ.
• కొన్ని సందర్భాల్లో పత్రహరితం ఉండి కిరణజన్య సంయోగక్రియ చేస్తే దాన్ని క్లోరెన్కైమా (Chlorenchyma) అంటారు.
• నీటి మొక్కల్లో పెద్ద గాలి గదులు ఉండి తేలడానికి తోడ్పడే మృదు కణజాలం ఏరెన్కైమా (Aerenchyma).

1. స్థూలకోణ కణజాలం (Collenchyma)

• మొక్కల్లో వంగే గుణం (flexibility) దీని వల్లనే. తీగ మొక్కల నులితీగలు (tendrils), కాండాలు విరగకుండా వంగడానికి వీలు కల్పిస్తుంది
• యాంత్రిక ఆధారం కూడా ఇస్తుంది.
• ఆకు తొడిమలలో (leaf stalks) బాహ్యచర్మం కింద కనిపిస్తుంది.
• కణాలు జీవకణాలు, పొడవుగా ఉంటాయి
• మూలల వద్ద అసమానంగా మందమవుతాయి
• కణాంతర ఖాళీలు చాలా తక్కువ.

1. దృఢ కణజాలం (Sclerenchyma)

• మొక్కను గట్టిగా, బిరుసుగా చేస్తుంది. ఉదాహరణ: కొబ్బరి పీచు/డొక్క (husk of coconut) దృఢ కణజాలంతో తయారైంది.
• కణాలు మృత కణాలు
• పొడవుగా, సన్నగా ఉంటాయి
• లిగ్నిన్ (lignin) వల్ల గోడలు మందంగా ఉంటాయి
• తరచుగా కణం లోపల ఖాళీయే ఉండదు.
• కాండాల్లో, నాళికా పుంజాల చుట్టూ, ఆకుల ఈనెల్లో, విత్తనాలు-కాయల గట్టి కవచంలో ఉంటుంది
• మొక్క భాగాలకు బలం ఇస్తుంది.

కణ కవచం ఆధారంగా పోలిక

• మృదు కణజాలం: సన్నని కవచం, కణాంతర ఖాళీలు పెద్దవి, జీవకణాలు.
• స్థూలకోణ కణజాలం: మూలల వద్ద మందం, ఖాళీలు తక్కువ, జీవకణాలు.
• దృఢ కణజాలం: లిగ్నిన్‌తో అత్యంత మందం, ఖాళీ దాదాపు లేదు, మృత కణాలు.

మొక్క ఉపరితలాన్ని కప్పి ఉంచే బయటి పొర అధిచర్మం (Epidermis) (కృత్యం 2.3: రియో (Rhoeo) ఆకును వంచి విరిచినప్పుడు బయటకు వచ్చే పలుచని పొరను సఫ్రానిన్‌తో రంగు వేసి చూస్తే కనిపించేది). ఇది మొక్క అన్ని భాగాలను రక్షిస్తుంది.

అధిచర్మం లక్షణాలు

• సాధారణంగా ఒకే పొర కణాలతో ఏర్పడుతుంది. చాలా పొడి ఆవాసాల్లోని మొక్కల్లో నీటి నష్టం నివారణ కీలకం కాబట్టి అధిచర్మం మందంగా ఉండవచ్చు.
• గాలిలోని భాగాల అధిచర్మ కణాలు మైనం వంటి నీటిని అడ్డుకునే పొరను స్రవిస్తాయి
• ఇది నీటి నష్టం, యాంత్రిక గాయం, పరాన్నజీవి శిలీంధ్రాల దాడి నుండి రక్షిస్తుంది.
• రక్షణ పాత్ర కాబట్టి కణాలు కణాంతర ఖాళీలు లేకుండా నిరంతర పొరగా ఉంటాయి. చాలా కణాలు సాపేక్షంగా చదునుగా ఉంటాయి
• బయటి, పక్క గోడలు లోపలి గోడ కంటే మందంగా ఉంటాయి.
• ఎడారి మొక్కల అధిచర్మంపై క్యూటిన్ (cutin) అనే నీటిని అడ్డుకునే మైనపు పూత మందంగా ఉంటుంది.
• వేర్ల అధిచర్మ కణాలు నీటిని పీల్చడానికి పొడవైన వెంట్రుకల వంటి భాగాలను (వేరు రోమాలు) కలిగి శోషణ ఉపరితల వైశాల్యాన్ని చాలా పెంచుతాయి.

పత్రరంధ్రాలు (Stomata)

• ఆకుల అధిచర్మంలో అక్కడక్కడ కనిపించే చిన్న రంధ్రాలు.
• ప్రతి రంధ్రాన్ని రెండు మూత్రపిండాకార కణాలు – రక్షక కణాలు (Guard cells) చుట్టి ఉంటాయి.
• విధులు:
  1. వాతావరణంతో వాయు వినిమయం
  2. బాష్పోత్సేకం (transpiration) అంటే నీటి ఆవిరి రూపంలో నీరు కోల్పోవడం కూడా పత్రరంధ్రాల ద్వారానే జరుగుతుంది.
• కిరణజన్య సంయోగక్రియకు కార్బన్ డయాక్సైడ్ అవసరం.

కార్క్ (Cork)

• మొక్కలు పెరిగే కొద్దీ బయటి రక్షణ కణజాలం మారుతుంది. కార్టెక్స్‌లోని ద్వితీయ విభాజ్యం (secondary meristem) పట్టీ కార్క్ ఏర్పరిచే కణ పొరలను తయారు చేస్తుంది
• పగిలిన అధిచర్మం స్థానంలో కార్క్ వస్తుంది.
• కార్క్ కణాలు మృత కణాలు
• కణాంతర ఖాళీలు లేకుండా దగ్గరగా అమరి ఉంటాయి.
• గోడల్లోని సుబెరిన్ (suberin) అనే పదార్థం వాటిని వాయువులకు, నీటికి చొరబడనివిగా చేస్తుంది. అందువల్ల కార్క్ రక్షణ కణజాలంగా పనిచేస్తుంది.
• చెట్టు కొమ్మ బయటి పొర, లేత కాండం బయటి పొర ఒకేలా ఉండవు – కొమ్మ బయట కార్క్ ఉంటుంది.

పైన చర్చించిన కణజాలాలన్నీ ఒకే రకమైన కణాలతో, ఒకదాని వలె మరొకటి ఉండే కణాలతో ఏర్పడ్డాయి (సరళ శాశ్వత కణజాలాలు). సంక్లిష్ట కణజాలాలు (Complex tissues) ఒకటి కంటే ఎక్కువ రకాల కణాలతో ఏర్పడతాయి; ఈ కణాలన్నీ కలిసి ఒకే సమిష్టి పనిని చేస్తాయి. దారువు (Xylem), పోషక కణజాలం (Phloem) సంక్లిష్ట కణజాలాలకు ఉదాహరణలు.

• ఈ రెండూ వాహక కణజాలాలు (conducting tissues)
• కలిసి నాళికా పుంజం (vascular bundle) ఏర్పరుస్తాయి.
• నాళికా కణజాలం సంక్లిష్ట మొక్కల ప్రత్యేక లక్షణం
• ఇది వాటి భూమిపై మనుగడను సాధ్యం చేసింది.

దారువు (Xylem) – నాలుగు రకాల కణాలు

1. వాహికా కణాలు (Tracheids)
2. నాళాలు (Vessels)
3. దారు మృదు కణజాలం (Xylem parenchyma)
4. దారు పీచులు (Xylem fibres)

• వాహికా కణాలు, నాళాలకు మందపాటి గోడలు ఉంటాయి
• పరిపక్వమయ్యాక చాలావరకు మృత కణాలు. ఇవి గొట్టాల వంటి నిర్మాణాలు కాబట్టి నీరు, ఖనిజాలను నిలువుగా రవాణా చేయగలవు.
• దారు మృదు కణజాలం ఆహారాన్ని నిల్వ చేస్తుంది
• దారు పీచులు ప్రధానంగా ఆధార పాత్ర వహిస్తాయి.

పోషక కణజాలం (Phloem) – ఐదు రకాల కణాలు

1. జల్లెడ కణాలు (Sieve cells)
2. జల్లెడ నాళాలు (Sieve tubes) – రంధ్రాలున్న గోడలు గల గొట్టాల్లాంటి కణాలు
3. సహకణాలు (Companion cells)
4. పోషక పీచులు (Phloem fibres)
5. పోషక మృదు కణజాలం (Phloem parenchyma)

• పోషక కణజాలం ఆకుల నుండి ఆహారాన్ని మొక్కలోని ఇతర భాగాలకు చేరవేస్తుంది.
• పోషక పీచులు తప్ప మిగతా పోషక కణాలన్నీ జీవకణాలు.

పోలిక

• దారువు:
  1. నాలుగు రకాల కణాలు
  2. నీరు, ఖనిజాల రవాణా
  3. చాలావరకు మృత కణాలు.
• పోషక కణజాలం:
  1. ఐదు రకాల కణాలు
  2. ఆహార రవాణా
  3. పీచులు తప్ప జీవ కణాలు.

శ్వాసించేటప్పుడు పీల్చిన ఆక్సిజన్ ఊపిరితిత్తుల్లో శోషించబడి రక్తం ద్వారా అన్ని కణాలకు చేరుతుంది. కణాలకు ఆక్సిజన్ ఎందుకంటే – మైటోకాండ్రియా విధులు (శక్తి విడుదల) దానిపై ఆధారపడతాయి.

రక్తం ప్రవహిస్తూ ఆక్సిజన్, ఆహారం పంపిణీ చేస్తుంది; శరీరం నుండి వ్యర్థాలను సేకరించి విసర్జన కోసం కాలేయం, మూత్రపిండాలకు చేరుస్తుంది.

జంతు కణజాల రకాలు

• విధుల ఆధారంగా నాలుగు: ఉపకళా (Epithelial), సంయోజక (Connective), కండర (Muscular), నాడీ (Nervous) కణజాలాలు.
• రక్తం సంయోజక కణజాలం
• కండరం కండర కణజాలం.

ఉపకళా కణజాలం (Epithelial tissue)

• జంతు శరీరంలో కప్పే/రక్షణ కణజాలం. చాలా అవయవాలను, కుహరాలను కప్పుతుంది
• శరీర వ్యవస్థలను వేరుగా ఉంచే అడ్డుగోడగా పనిచేస్తుంది.
• ఉదాహరణలు: చర్మం, నోటి లోపలి పొర, రక్తనాళాల పొర, ఊపిరితిత్తుల వాయుగోణులు (alveoli), మూత్రపిండ నాళికలు.
• కణాలు దగ్గరగా అమరి నిరంతర పొరగా ఉంటాయి
• మధ్య అతికించే పదార్థం చాలా తక్కువ, కణాంతర ఖాళీలు దాదాపు లేవు.
• శరీరంలోకి వచ్చేది, బయటకు పోయేది ఏదైనా కనీసం ఒక ఉపకళా పొరను దాటాలి. అందువల్ల వీటి పారగమ్యత శరీరం-బాహ్య పరిసరాల మధ్య, శరీర భాగాల మధ్య పదార్థాల వినిమయాన్ని నియంత్రిస్తుంది.
• అన్ని ఉపకళా కణజాలాలు కింది కణజాలం నుండి కణ బాహ్య తంతుయుత ఆధార త్వచం (basement membrane) ద్వారా వేరవుతాయి.

ఉపకళా కణజాల రకాలు

• పొలుసుల (Squamous) ఉపకళం: 'squama' అంటే పొలుసు. రక్తనాళాలు, వాయుగోణుల పొరల్లో – పదార్థాల రవాణా జరిగే ఎంపిక పారగమ్య తలంలో – చాలా పలుచగా, చదునుగా ఉండే సరళ పొలుసుల ఉపకళం (simple squamous). అన్నవాహిక, నోటి పొరలనూ కప్పుతుంది.
• స్తరిత పొలుసుల ఉపకళం (Stratified squamous): చర్మంలో కణాలు అనేక పొరలుగా అమరి అరుగుదల, చిరుగుదల నుండి కాపాడతాయి.
• స్తంభాకార (Columnar) ఉపకళం:
  1. ('స్తంభం' వంటిది). శోషణ, స్రావం జరిగే ప్రేగు లోపలి పొరలో ఎత్తైన కణాలు
  2. అవరోధం దాటి కదలికకు సహాయం.
• కశాభ స్తంభాకార (Ciliated columnar) ఉపకళం:
  1. శ్వాస మార్గంలో కణాల బయటి తలంపై వెంట్రుకల వంటి కశాభాలు (cilia) ఉంటాయి
  2. వాటి కదలిక శ్లేష్మాన్ని ముందుకు నెట్టి తొలగిస్తుంది.
• ఘనాకార (Cuboidal) ఉపకళం:
  1. ఘనం ఆకారపు కణాలు
  2. మూత్రపిండ నాళికలు, లాలాజల గ్రంథుల నాళాల పొరను ఏర్పరచి యాంత్రిక ఆధారం ఇస్తుంది.
• గ్రంథి ఉపకళం (Glandular epithelium):
  1. ఉపకళ కణాలు కొన్ని స్రావక కణాలుగా ప్రత్యేకత పొంది పదార్థాలను స్రవిస్తాయి
  2. ఉపకళ భాగం లోపలికి ముడుచుకుని బహుకణ గ్రంథి ఏర్పడినప్పుడు ఇది ఏర్పడుతుంది.

సంయోజక కణజాల కణాలు వదులుగా అమరి ఉండి అంతర కణ ఆధారపదార్థం (intercellular matrix)లో కూరుకుని ఉంటాయి. ఈ ఆధారపదార్థం జెల్లీ వంటిది, ద్రవం, దట్టమైనది లేదా దృఢమైనది కావచ్చు; ఆ కణజాల విధిని బట్టి ఆధారపదార్థం స్వభావం మారుతుంది.

కణజాలాలను, అవయవాలను కలుపుతూ రవాణా, ఆధారం ఇస్తుంది కాబట్టి 'సంయోజక' అంటారు.

రక్తం (Blood)

• ద్రవ ఆధారపదార్థమైన ప్లాస్మా (plasma) ఉన్న సంయోజక కణజాలం .
• ప్లాస్మాలో ఎర్ర రక్త కణాలు (RBCs), తెల్ల రక్త కణాలు (WBCs), రక్త ఫలకికలు (platelets) తేలుతూ ఉంటాయి.
• ప్లాస్మాలో ప్రోటీన్లు, లవణాలు, హార్మోన్లు ఉంటాయి.
• రక్తం ప్రవహిస్తూ వాయువులను, జీర్ణమైన ఆహారాన్ని, హార్మోన్లను, వ్యర్థ పదార్థాలను శరీర భాగాలకు రవాణా చేస్తుంది.
• చిత్రంలో చూపిన తెల్ల రక్త కణ రకాలు: న్యూట్రోఫిల్ (బహుకేంద్రక ల్యూకోసైట్), ఈసినోఫిల్, బేసోఫిల్, లింఫోసైట్, మోనోసైట్ (కృత్యం 2.4: రక్త బిందువును సూక్ష్మదర్శినిలో చూడటం).

ఎముక (Bone)

• శరీరానికి చట్రంగా ఉండి ఆధారం ఇస్తుంది
• కండరాలను పట్టి ఉంచుతుంది
• ప్రధాన అవయవాలకు ఆధారం.
• దృఢమైన, వంగని (non-flexible) కణజాలం.
• ఎముక కణాలు కాల్షియం, ఫాస్ఫరస్ సమ్మేళనాలతో ఏర్పడిన గట్టి ఆధారపదార్థంలో ఉంటాయి.
• చిత్రంలో:
  1. హేవర్షియన్ కాలువ (Haversian canal) – రక్తనాళాలు, నాడీ తంతువులు ఉంటాయి
  2. కెనాలిక్యులస్ (canaliculus) – ఎముక కణం (osteocyte) సన్నని పొడుగు భాగాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
• ఎముకను చేతిలో వంచలేము (వంగదు)
• ఇదే చెవి మృదులాస్థితో తేడా.

రక్తం, ఎముకలతో పాటు సంయోజక కణజాలాల్లో ఇంకా అనేక రకాలు ఉన్నాయి. వాటి స్థానం, విధి ఇలా ఉంటాయి.

స్నాయువు (Ligament)

• ఎముకను ఎముకతో కలిపే సంయోజక కణజాలం.
• చాలా స్థితిస్థాపకత (elastic) కలిగి మంచి బలం ఉంటుంది
• ఆధారపదార్థం చాలా తక్కువ.

కండర బంధనం (Tendon)

• కండరాలను ఎముకలతో కలిపే సంయోజక కణజాలం.
• తంతుయుత కణజాలం
• చాలా బలం కానీ పరిమిత వంగే గుణం.
• గుర్తుంచుకునే సూత్రం:
  1. లిగమెంట్ = ఎముక–ఎముక
  2. టెండన్ = కండరం–ఎముక.

మృదులాస్థి (Cartilage)

• కణాలు విస్తృత అంతరాలతో ఉంటాయి
• ఘన ఆధారపదార్థం ప్రోటీన్లు, చక్కెరలతో ఏర్పడుతుంది.
• కీళ్ల వద్ద ఎముక తలాలను నునుపుగా చేస్తుంది.
• ముక్కు, చెవి, శ్వాసనాళం (trachea), స్వరపేటిక (larynx)లో ఉంటుంది.
• చెవి మృదులాస్థిని మడవగలం
• చేతి ఎముకను వంచలేం.

ఎరియోలార్ కణజాలం (Areolar connective tissue)

• చర్మం–కండరాల మధ్య, రక్తనాళాలు–నాడుల చుట్టూ, ఎముక మజ్జ (bone marrow)లో ఉంటుంది.
• అవయవాల లోపలి ఖాళీలను నింపుతుంది, అంతర్గత అవయవాలకు ఆధారం ఇస్తుంది, కణజాలాల మరమ్మత్తుకు తోడ్పడుతుంది.

కొవ్వు కణజాలం (Adipose tissue)

• కొవ్వును నిల్వ చేసే కణజాలం
• చర్మం కింద, అంతర్గత అవయవాల మధ్య ఉంటుంది.
• కణాలు కొవ్వు బిందువులతో నిండి ఉంటాయి (కణాలు అడిపోసైట్లు).
• కొవ్వు నిల్వతో పాటు ఉష్ణ నిరోధకంగా (insulator) పనిచేస్తుంది. అందుకే టండ్రా ప్రాంతాల్లోని ఎస్కిమోల చర్మం కింద మందమైన కొవ్వు పొర ఉండి ఉష్ణ నష్టాన్ని తగ్గిస్తుంది.

సంయోజక కణజాలాల పూర్తి జాబితా: ఎరియోలార్ కణజాలం, కొవ్వు కణజాలం, ఎముక, కండర బంధనం, స్నాయువు, మృదులాస్థి, రక్తం.

కండర కణజాలం పొడవైన కణాలతో ఉంటుంది; వీటిని కండర తంతువులు (muscle fibres) అంటారు. శరీరంలో కదలికకు ఇదే కారణం. కండరాల్లో సంకోచ ప్రోటీన్లు (contractile proteins) ఉంటాయి; ఇవి సంకోచించి, వ్యాకోచించి కదలిక కలిగిస్తాయి.

శ్వాసించేటప్పుడు ఛాతీ కదలడానికి కారణం కండర కణాలే.

రేఖిత కండరాలు (Striated / Skeletal muscles)

• ఎక్కువగా ఎముకలకు అతికి ఉండి శరీర కదలికలకు తోడ్పడతాయి (అస్థి కండరాలు).
• సరైన రంగు వేసి సూక్ష్మదర్శినిలో చూస్తే ఒకదాని తర్వాత ఒకటి లేత, ముదురు పట్టీలు (striations) కనిపిస్తాయి
• అందుకే రేఖిత కండరాలు.
• కణాలు పొడవుగా, స్తూపాకారంగా, శాఖలు లేకుండా, బహుకేంద్రకంగా (multinucleate) ఉంటాయి.
• ఇవి మన ఇచ్ఛ మేరకు కదిలే ఐచ్ఛిక కండరాలు (voluntary muscles) – కాళ్ళు, చేతుల కండరాలు కోరుకున్నప్పుడు కదిలి, ఆపాలనుకున్నప్పుడు ఆగుతాయి.

నునుపు కండరాలు (Smooth / Unstriated muscles)

• ఆహారనాళంలో ఆహార కదలిక, రక్తనాళాల సంకోచ వ్యాకోచాలు అనైచ్ఛిక చర్యలు
• వాటిని మనం కోరికతో మొదలుపెట్టలేం, ఆపలేం. ఇవి అనైచ్ఛిక కండరాలు (involuntary muscles) నియంత్రిస్తాయి.
• కంటిలోని కనుపాప (iris), మూత్రనాళాలు (ureters), ఊపిరితిత్తుల వాయునాళికలు (bronchi)లో కూడా ఉంటాయి.
• కణాలు పొడవుగా, కొనలు మొనదేలి (కుదురు ఆకారం – spindle-shaped), ఏక కేంద్రకంతో (uninucleate) ఉంటాయి.
• పట్టీలు (striations) ఉండవు కాబట్టి అరేఖిత కండరాలు (unstriated) అంటారు.

హృదయ కండరాలు (Cardiac muscles)

• గుండె కండరాలు జీవితాంతం లయబద్ధంగా సంకోచిస్తూ వ్యాకోచిస్తూ ఉంటాయి.
• ఇవి అనైచ్ఛిక కండరాలు
• కణాలు స్తూపాకారంగా, శాఖలు కలిగి, ఏక కేంద్రకంతో ఉంటాయి.
• గుండె కండరం యొక్క ప్రత్యేక విధి – జీవితాంతం నిరంతర లయబద్ధ సంకోచ వ్యాకోచాలు.

పోలిక (కృత్యం 2.5 పట్టిక ఫలితం)

• ఆకారం:
  1. రేఖిత – పొడవు స్తూపాకారం
  2. నునుపు – కుదురు ఆకారం
  3. హృదయ – స్తూపాకారం, శాఖలు.
• కేంద్రకాల సంఖ్య:
  1. రేఖిత – అనేకం
  2. నునుపు – ఒకటి
  3. హృదయ – ఒకటి.
• ఉన్న చోటు:
  1. రేఖిత – ఎముకలకు అతికి
  2. నునుపు – ఆహారనాళం, రక్తనాళాలు, కనుపాప, మూత్రనాళాలు, వాయునాళికలు
  3. హృదయ – గుండె.
• పట్టీలు (striations):
  1. రేఖిత – ఉంటాయి
  2. నునుపు – ఉండవు.

అన్ని కణాలకు ఉద్దీపనలకు (stimuli) స్పందించే సామర్థ్యం ఉంటుంది. కానీ నాడీ కణజాలపు కణాలు ఉద్దీపనను స్వీకరించడానికి, దాన్ని శరీరంలో ఒక చోటి నుండి మరొక చోటికి అతి వేగంగా ప్రసారం చేయడానికి అత్యంత ప్రత్యేకత పొందాయి.

మెదడు, వెన్నుపాము (spinal cord), నాడులు (nerves) అన్నీ నాడీ కణజాలంతో ఏర్పడతాయి.

నాడీకణం (Neuron)

• నాడీ కణజాల కణాలను నాడీ కణాలు లేదా న్యూరాన్లు (neurons) అంటారు.
• న్యూరాన్ నిర్మాణం:
  1. కేంద్రకం, సైటోప్లాజంతో కూడిన కణదేహం (cell body)
  2. దీని నుండి పొడవైన, సన్నని వెంట్రుకల వంటి భాగాలు వెలువడతాయి.
• సాధారణంగా ప్రతి న్యూరాన్‌కు ఒక పొడవైన భాగం – ఆక్సాన్ (axon) – ఉంటుంది
• అనేక పొట్టి, శాఖలు గల భాగాలు – డెండ్రైట్లు (dendrites) ఉంటాయి.
• ఒక్క నాడీ కణం ఒక మీటరు వరకు పొడవు ఉండవచ్చు.
• అనేక నాడీ తంతువులు కలిసి కట్టబడి నాడి (nerve) ఏర్పడుతుంది.

నాడీ ప్రచోదనం (Nerve impulse)

• నాడీ తంతువు వెంట ప్రయాణించే సంకేతాన్ని నాడీ ప్రచోదనం అంటారు.
• నాడీ ప్రచోదనాలు మనం కోరుకున్నప్పుడు కండరాలు కదలడానికి తోడ్పడతాయి.
• నాడీ, కండర కణజాలాల సమ్మిళిత పనితీరు చాలా జంతువులకు ప్రాథమికం
• ఉద్దీపనలకు వేగంగా కదలడానికి ఇది జంతువులకు వీలు కల్పిస్తుంది.

అధ్యాయ సారాంశం

• కణజాలం = నిర్మాణం, విధిలో సారూప్యం ఉన్న కణాల సమూహం.
• మొక్కల కణజాలాలు: విభాజ్య, శాశ్వత. శాశ్వత కణజాలాలు సరళ, సంక్లిష్ట రకాలు.
• సరళ కణజాలాలు: మృదు, స్థూలకోణ, దృఢ. సంక్లిష్ట కణజాలాలు: దారువు, పోషక కణజాలం.
• జంతు కణజాలాలు: ఉపకళా, సంయోజక, కండర, నాడీ.
• ఉపకళం ఆకారం, విధి ఆధారంగా: పొలుసుల, ఘనాకార, స్తంభాకార, కశాభ, గ్రంథి ఉపకళాలు.
• సంయోజక కణజాలాలు: ఎరియోలార్, కొవ్వు, ఎముక, కండర బంధనం, స్నాయువు, మృదులాస్థి, రక్తం.
• కండర కణజాలాలు: రేఖిత, అరేఖిత (నునుపు), హృదయ. నాడీ కణజాలం: ఉద్దీపనలను స్వీకరించి ప్రసారం చేసే న్యూరాన్లు.

అభ్యాసాల్లో దాగిన వాస్తవాలు

• సరళ vs సంక్లిష్ట:
  1. సరళ కణజాలాలు ఒకే రకమైన కణాలతో
  2. సంక్లిష్ట కణజాలాలు ఒకటి కంటే ఎక్కువ రకాల కణాలతో కలిసి ఒక సమిష్టి పనిని చేస్తాయి.
• దారువు మూలకాలు నాలుగు: వాహికా కణాలు, నాళాలు, దారు మృదు కణజాలం, దారు పీచులు.
• పోషక కణజాలం ఆహారాన్ని రవాణా చేసే కణజాలం.
• నామకరణ ప్రశ్నలు:
  1. నోటి లోపలి పొర – ఉపకళం (పొలుసుల)
  2. కండరాన్ని ఎముకతో కలిపేది – కండర బంధనం (tendon)
  3. మొక్కలో ఆహార రవాణా – పోషక కణజాలం
  4. కొవ్వును నిల్వ చేసేది – కొవ్వు (adipose) కణజాలం
  5. ద్రవ ఆధారపదార్థం గల సంయోజక కణజాలం – రక్తం
  6. మెదడులోని కణజాలం – నాడీ కణజాలం.
• కణజాల గుర్తింపు:
  1. చర్మం – ఉపకళం (స్తరిత పొలుసుల)
  2. చెట్టు బెరడు – కార్క్ (రక్షణ కణజాలం)
  3. ఎముక – సంయోజక కణజాలం
  4. మూత్రపిండ నాళిక పొర – ఘనాకార ఉపకళం
  5. నాళికా పుంజం – సంక్లిష్ట కణజాలం (దారువు + పోషక కణజాలం).
• మృదు కణజాలం ఉండే ప్రాంతాలు:
  1. బాహ్యచర్మం కింది కొన్ని పొరల్లో
  2. ఆహార నిల్వ చేసే భాగాల్లో
  3. పత్రహరితం ఉన్న చోట (క్లోరెన్కైమా)
  4. నీటి మొక్కల్లో (ఏరెన్కైమా).
• అధిచర్మం పాత్ర:
  1. మొక్క అన్ని భాగాలను రక్షించడం, నీటి నష్టం, యాంత్రిక గాయం, పరాన్నజీవి శిలీంధ్రాల నుండి కాపాడటం
  2. పత్రరంధ్రాలు వాయు వినిమయం, బాష్పోత్సేకానికి.
• కార్క్ రక్షణ: మృత కణాలు, ఖాళీలు లేకుండా దగ్గరగా అమరిక, సుబెరిన్ వల్ల వాయువులు, నీరు చొరబడవు.
• పుస్తక అభ్యాసంలో గ్రూప్ A (దారు మృదు కణజాలం, జల్లెడ కణాలు, జల్లెడ నాళాలు), గ్రూప్ B (పోషక పీచులు, వాహికా కణాలు, నాళాలు)గా ఇచ్చిన వర్గీకరణ 'జీవకణాలు (living) – మృత కణాలు (non-living)' ప్రకారం
• ఎందుకంటే పోషక పీచులు, వాహికా కణాలు, నాళాలు మృత కణాలు
• మిగతావి జీవకణాలు.
• ఆస్సర్షన్–రీజన్:
  1. 'విభేదనం వివిధ శాశ్వత కణజాలాల అభివృద్ధికి దారితీస్తుంది' (A) సత్యం
  2. 'కణాలు శాశ్వత ఆకారం, పరిమాణం, విధి పొందే ప్రక్రియ' (R) సత్యం
  3. R అనేది A కి సరైన వివరణ.
• ఎస్కిమోలకు (టండ్రాలో) చర్మం కింద మందపాటి కొవ్వు కణజాలం – ఉష్ణ నష్టాన్ని తగ్గించే నిరోధకంగా పనిచేయడానికి.