నీటిపారుదల – బావులు, కాలువలు, నదీ ఎత్తిపోతలు, చెరువులు, వాటర్‌షెడ్ (3.1.2 (ii) Irrigation)

Correct: D — గొట్టపు బావులు (tube wells)

తవ్వుడు బావులు నీటిని నిల్వచేసే పొరల నుండి నీరు సేకరిస్తాయి, గొట్టపు బావులు మాత్రం లోతైన పొరల నుండి నీటిని తీయగలవు. చెరువులు, కాలువలు బావులు కావు. ఈ గొట్టపు బావుల నుండి నీటిని పంపుల ద్వారా ఎత్తి పొలాలకు పారిస్తారు, అందుకే కరువు కాలాల్లో కూడా ఉపయోగపడతాయి.

Correct: A — నదీ ఎత్తిపోతల పథకం (River lift system)

కాలువ ప్రవాహం సరిపోని లేదా క్రమంగా లేని ప్రాంతాల్లో నదుల నుండి నేరుగా నీటిని తోడే ఎత్తిపోతల విధానం మరింత హేతుబద్ధమని పుస్తకం చెబుతుంది; నదికి దగ్గరగా ఉన్న ప్రాంతాలకు అదనపు నీటిపారుదల అందిస్తుంది.

Correct: B — భూగర్భ జల మట్టం పెరగడం, నేల కోత తగ్గడం

చెక్ డ్యాములు వర్షపు నీరు కొట్టుకుపోకుండా ఆపి భూగర్భ జల మట్టాన్ని పెంచుతాయి, అలాగే నేల కోతను తగ్గిస్తాయి. ఈ రెండు ప్రయోజనాలు కలిపిన ఎంపికే సరైనది. అందువల్ల వర్షాధార ప్రాంతాల్లో నీటి లభ్యత పెంచే కొత్త ఉపాయంగా వర్షపు నీటి సంరక్షణలో చెక్ డ్యాములకు ప్రాధాన్యం ఉంది.

Correct: D — వర్షం (వర్షాధారం)

పుస్తకం ప్రకారం భారతదేశంలో ఎక్కువ వ్యవసాయం వర్షాధారం; సకాలంలో వచ్చే రుతుపవనాలు, తగినంత వర్షంపై ఆధారపడుతుంది. రుతుపవనాలు బలహీనమైతే పంటలు విఫలమవుతాయి. ఈ ఆధారం వల్లే నీటిపారుదల సదుపాయాలను పెంచడం, ముఖ్యంగా కరువును తట్టుకునే రకాలను అభివృద్ధి చేయడం ముఖ్యమవుతుంది.