సార్వత్రిక ఓటు హక్కు & భారత ఎన్నికల వ్యవస్థ (Universal Franchise and India's Electoral System) · Practice MCQs

Correct: A — 18 ఏళ్లు

భారత పౌరులకు 18 ఏళ్లు నిండితే కులం, మతం, లింగం, చదువు, ఆదాయంతో సంబంధం లేకుండా ఓటు హక్కు ఉంటుంది. 21 ఏళ్లు అనేది 1988కి ముందు ఉన్న వయోపరిమితి; 25 ఏళ్లు కొన్ని పదవులకు పోటీ చేసే వయస్సుకు సంబంధించినది. 16 ఏళ్లకు ఓటు హక్కు లేదు.

Correct: B — సార్వజనీన వయోజన ఓటు హక్కు (Universal Adult Franchise)

సార్వజనీన వయోజన ఓటు హక్కులో ప్రతి వయోజన పౌరునికి ఒక ఓటు ఉంటుంది, అన్ని ఓట్లకూ సమాన విలువ ఉంటుంది. ఆస్తి, చదువు లేదా ఇతర షరతుల ఆధారంగా పరిమితం చేసే విధానాలు సార్వజనీనం కావు; స్వాతంత్ర్యానికి ముందు ఓటు హక్కు ఇలా పరిమితంగా ఉండేది.

Correct: C — సఫ్రేజ్ (Suffrage)

ఫ్రాంచైజ్ అంటే రాజ్యాంగం లేదా ప్రభుత్వం ఇచ్చిన హక్కు (ఇక్కడ ఓటు హక్కు); దానికి మరో పదం సఫ్రేజ్. కాన్స్టిట్యుయెన్సీ అంటే నియోజకవర్గం, డిజాల్యూషన్ అంటే సభ రద్దు, బ్యాలెట్ అంటే ఓటు పత్రం – ఇవి వేర్వేరు అర్థాలు.

Correct: D — ఆర్టికల్ 326

లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభ, స్థానిక ఎన్నికలు సార్వజనీన వయోజన ఓటు హక్కు ఆధారంగా జరుగుతాయని ఆర్టికల్ 326 చెబుతుంది. ఆర్టికల్ 14 సమానత్వం, ఆర్టికల్ 21 జీవించే హక్కు, ఆర్టికల్ 370 జమ్మూ-కాశ్మీర్ ప్రత్యేక హోదాకు సంబంధించినవి.

Correct: A — శాసన వ్యవస్థ రెండు వేర్వేరు సభలుగా ఉండే విధానం

ద్విసభా శాసనసభ అంటే శాసన వ్యవస్థ రెండు సభలుగా (chambers) విభజించబడిన విధానం; పార్లమెంటులో లోక్‌సభ, రాజ్యసభ ఇలా రెండు సభలు ఉంటాయి. ఒక్కో ఓటరుకు ఒకే ఓటు ఉంటుంది, పార్టీల సంఖ్యతో దీనికి సంబంధం లేదు.

Correct: B — 1950

ECI 1950లో స్థాపితమైంది; ఇది స్వతంత్ర రాజ్యాంగ సంస్థ. 1947 స్వాతంత్ర్య సంవత్సరం, 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం సంవత్సరం, 1962 ఎన్నికల సంఘం MCCని రాజకీయ పార్టీలకు పంపిణీ చేసిన సార్వత్రిక ఎన్నికల సంవత్సరం.

Correct: C — 1951–1952

స్వతంత్ర భారతదేశపు మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికలు 1951–1952లో జరిగాయి. 1950లో ఎన్నికల సంఘం ఏర్పడింది, అంటే ఎన్నికల కంటే ముందే; 1957–58లో రెండో సార్వత్రిక ఎన్నికలు జరిగాయి.

Correct: D — ఆదర్శ ప్రవర్తనా నియమావళి (Model Code of Conduct)

ఎన్నికలు స్వేచ్ఛగా, న్యాయంగా జరగడానికి నాయకులు, పార్టీలు, అభ్యర్థులు పాటించాల్సిన చేయవలసినవి-చేయకూడనివి జాబితానే ఆదర్శ ప్రవర్తనా నియమావళి (MCC). పంచశీల అంతర్జాతీయ సంబంధాల సూత్రాలు; ప్రాథమిక విధులు పౌరుల కర్తవ్యాలు.

Correct: A — టి.ఎన్. శేషన్

టి.ఎన్. శేషన్ 1990లో CEC అయ్యారు; ప్రచారానికి ఖచ్చితమైన నియమాలు, ఓటరు గుర్తింపు కార్డులు, అభ్యర్థుల ఖర్చుపై కఠిన నిఘా వంటి సంస్కరణలు తెచ్చారు. సుకుమార్ సేన్ తొలి CEC (1950లో నియమితులయ్యారు); అయ్యర్ రాజ్యాంగ సభ సభ్యుడు; నేగి మొదటి ఓటరు.

Correct: B — VVPAT

VVPAT (Voter Verifiable Paper Audit Trail) ఓటరు తన ఎలక్ట్రానిక్ ఓటు సరిగ్గా నమోదైందో లేదో చూసుకోడానికి భౌతిక కాగిత రికార్డు ఇస్తుంది. NOTA అనేది అందరినీ తిరస్కరించే ఎంపిక, MCC నియమావళి, CEC ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్.