పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ – శాసనసభ & కార్యనిర్వాహక వర్గం (The Parliamentary System) · Practice MCQs

Correct: D — 6 నుంచి 14 ఏళ్ల వారికి

RTE చట్టంలోని క్లాజు 6–14 ఏళ్ల వయోపరిమితిని నిర్వచిస్తుంది. ఇది ఆర్టికల్ 21A ప్రకారం ఉచిత, నిర్బంధ విద్యకు అర్హమైన వయసు. క్లాజు అంటే బిల్లులోని వివరాల భాగం మాత్రమే, ముసాయిదా మొత్తం కాదని గుర్తుంచుకోండి.

Correct: B — కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ

చట్టాలు చేసేది శాసన వ్యవస్థ, వాటిని అమలు చేసేది కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ (రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, ప్రధాని నేతృత్వంలోని మంత్రిమండలి). న్యాయ వ్యవస్థ రాజ్యాంగానికి అనుగుణంగా ఉన్నాయో లేదో చూస్తుంది.

Correct: C — లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రమాదానికి తనను నిందించకపోయినా, మంత్రి నైతిక బాధ్యత వహించాలని రాజీనామా చేశారు; అప్పటి ప్రధాని నెహ్రూ మొదట తిరస్కరించారు. శాస్త్రి తరువాత ప్రధానమంత్రి అయ్యారు.

Correct: D — న్యాయవ్యవస్థ

అన్ని ప్రభుత్వ విభాగాలూ రాజ్యాంగ సూత్రాల పరిధిలో పనిచేసేలా చూడటం న్యాయవ్యవస్థ బాధ్యత, అందుకే దానిని రాజ్యాంగ సంరక్షకుడు అంటారు. లోక్‌సభ, మంత్రిమండలి ఈ పాత్ర పోషించవు.

Correct: D — ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List)

ఉమ్మడి జాబితాలో విద్య, పర్యావరణ విధానం వంటి అంశాలుంటాయి; వీటిపై కేంద్రం, రాష్ట్రాలు రెండూ చట్టం చేయగలవు (కేంద్రం చేస్తే రాష్ట్రం పాటించాలి, అందుకే RTE దేశమంతటా వర్తిస్తుంది). కేంద్ర జాబితా కేవలం కేంద్రానికి, రాష్ట్ర జాబితా కేవలం రాష్ట్రాలకు చట్టం చేసే అధికారం ఇస్తాయి.

Correct: C — మూడు

పార్లమెంట్ బడ్జెట్, వర్షాకాల, శీతాకాల సమావేశాలుగా ఏడాదికి మూడు సెషన్లు నిర్వహిస్తుంది. ప్రతి సెషన్‌లో బిల్లులపై చర్చ, కార్యనిర్వాహక వర్గం నుంచి వివరణ కోరడం కోసం పలు సిట్టింగ్‌లు ఉంటాయి; రాష్ట్ర శాసనసభల షెడ్యూళ్లు కూడా ఇలాంటివే.

Correct: D — ఉత్పాదకత (Productivity)

పార్లమెంటరీ సందర్భంలో ఉత్పాదకత అంటే లోక్‌సభ/రాజ్యసభ నిజంగా పనిచేసిన గంటలు, షెడ్యూల్ చేసిన గంటలతో పోలిస్తే ఎంతో కొలవడం. సిట్టింగ్ అంటే సభ సమావేశమయ్యే ఒక సమావేశ దినం.

Correct: C — శాసన – కార్యనిర్వాహక – న్యాయ వ్యవస్థలవి

అధ్యాయ సారాంశం ప్రకారం శాసన వ్యవస్థ (పార్లమెంట్) చట్టాలు చేస్తుంది, కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ (ప్రధాని, మంత్రిమండలి, సివిల్ సర్వెంట్లు) వాటిని అమలు చేస్తుంది, న్యాయవ్యవస్థ అవి రాజ్యాంగ పరిధిలో ఉన్నాయో చూస్తుంది. ఈ క్రమం మారిస్తే మిగిలిన వరుసలు తప్పవుతాయి.

Correct: B — గెజిట్ నోటిఫికేషన్

ఫ్లోచార్ట్ ప్రకారం ఒక సభలో ప్రవేశం, పఠనం, కమిటీ (అవసరమైతే), క్లాజుల వారీ చర్చ, ఓటింగ్, రెండో సభలో ప్రక్రియ, రాష్ట్రపతి ఆమోదం తర్వాత చివరిగా గెజిట్ నోటిఫికేషన్ వస్తుంది. పఠనం, కమిటీ, రెండో సభ దశలు ఆమోదానికి ముందే జరుగుతాయి.

Correct: A — 25 ఏళ్లకు పైగా

అభ్యాస ప్రశ్న ప్రకారం ఈ బిల్లు విస్తృత మద్దతుతో ఆమోదం పొందినా, 25 ఏళ్లకు పైగా చర్చలో ఉంది. ముఖ్యమైన బిల్లులు చట్టమవడానికి కొన్నిసార్లు చాలా కాలం పడుతుందని ఇది చూపిస్తుంది; 10, 50, 5 అనే సంఖ్యలు పాఠంలో లేవు.