ప్రాథమిక హక్కుల వినియోగం – ఆర్టికల్ 17, ఆర్టికల్ 15 (Invoking Fundamental Rights)
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రాథమిక హక్కుల వినియోగం – ఆర్టికల్ 17, ఆర్టికల్ 15 (Invoking Fundamental Rights) in అట్టడుగుతనాన్ని ఎదుర్కోవడం (Confronting Marginalisation). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 17 దేనిని రద్దు చేసింది?
A. అంటరానితనం
B. బాల్య వివాహాలను
C. జమీందారీ విధానాన్ని
D. వెట్టిచాకిరి ఒక్కదాన్నే
Answer & explanation
Correct: A — అంటరానితనం
ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనాన్ని (untouchability) రద్దు చేసింది; దాన్ని ఆచరించడం ఇప్పుడు శిక్షార్హమైన నేరం. దళితులను చదువు, దేవాలయ ప్రవేశం, ప్రజా సౌకర్యాల వాడకం నుంచి అడ్డుకోకూడదని దీని అర్థం. జమీందారీ, బాల్య వివాహాల వంటి అంశాలు ఈ ఆర్టికల్ పరిధిలో లేవు.
మతం, జాతి, కులం, లింగం, జన్మస్థలం ఆధారంగా వివక్షను నిషేధించే ఆర్టికల్ ఏది?
A. ఆర్టికల్ 17
B. ఆర్టికల్ 15
C. ఆర్టికల్ 21A
D. ఆర్టికల్ 32
Answer & explanation
Correct: B — ఆర్టికల్ 15
పుస్తకం ప్రకారం ఆర్టికల్ 15 ఈ ఐదు ఆధారాలపై ఏ పౌరుడిపైనా వివక్ష చూపరాదని చెబుతుంది; దళితులు తమకు సమానత్వం నిరాకరించిన చోట దీన్ని ఉపయోగించారు. ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనం రద్దుకు, ఆర్టికల్ 21A ఉచిత విద్యకు సంబంధించినవి.
అట్టడుగు వర్గాలు ప్రాథమిక హక్కులను ఉపయోగించిన రెండు మార్గాలు ఏవి?
A. ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేయడం; కొత్త రాజ్యాంగం కోరడం
B. అన్యాయాన్ని ప్రభుత్వం గుర్తించేలా చేయడం; చట్టాల అమలుకు పట్టుబట్టడం
C. ఎన్నికలను బహిష్కరించడం; పన్నులు ఆపడం
D. కోర్టులను మూసివేయించడం; చట్టాలను రద్దు చేయించడం
Answer & explanation
Correct: B — అన్యాయాన్ని ప్రభుత్వం గుర్తించేలా చేయడం; చట్టాల అమలుకు పట్టుబట్టడం
పుస్తకం చెప్పిన రెండు మార్గాలు: ప్రాథమిక హక్కులను నొక్కిచెప్పి జరిగిన అన్యాయాన్ని ప్రభుత్వం గుర్తించేలా చేయడం, ఆ చట్టాలను ప్రభుత్వం అమలు చేయాలని పట్టుబట్టడం. కొన్నిసార్లు ఈ పోరాటాలు కొత్త చట్టాల రూపకల్పనకూ దారితీశాయి; మిగిలిన ఎంపికలు రాజ్యాంగ పద్ధతుల పరిధికి బయటివి.
ఆర్టికల్ 17 ప్రకారం ప్రస్తుతం అంటరానితనం ఏ స్థితిలో ఉంది?
A. సామాజిక ఆచారం మాత్రమే; చట్టపరమైన శిక్ష లేదు
B. ప్రభుత్వ అనుమతితో కొనసాగించవచ్చు
C. శిక్షార్హమైన నేరం
D. స్థానిక సంస్థల నిర్ణయానికి వదిలేశారు
Answer & explanation
Correct: C — శిక్షార్హమైన నేరం
ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనాన్ని రద్దు చేయడంతో పాటు దాన్ని పాటించడం తప్పని, ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం సహించదని స్పష్టం చేస్తుంది; పుస్తకం ప్రకారం అది ఇప్పుడు శిక్షార్హమైన నేరం. అందువల్ల అనుమతి లేదా స్థానిక నిర్ణయంతో కొనసాగించే అవకాశం లేదు.
వాదన (A): ముస్లింలు, పార్సీల వంటి సమూహాలకు రాజ్యాంగం సాంస్కృతిక హక్కులు ఇచ్చింది. కారణం (R): మెజారిటీ సముదాయపు సంస్కృతి వారి సంస్కృతిపై ఆధిపత్యం చెలాయించకుండా, దాన్ని తుడిచిపెట్టకుండా చూడటానికి.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
విభిన్న సాంస్కృతిక, మత సమూహాలకు తమ సంస్కృతిని కాపాడుకునే హక్కులు ఇవ్వడం ద్వారా రాజ్యాంగం సాంస్కృతిక న్యాయం కల్పిస్తుంది; దాని లక్ష్యం మెజారిటీ సంస్కృతి వారి సంస్కృతిని ఆధిపత్యం చేయకుండా, తుడిచిపెట్టకుండా చూడటం. అంటే R అనేది A కు కారణం.