రోగ నిరోధక శక్తి, టీకాలు – ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్, మశూచి (Immunity and Vaccines)
Free practice MCQs with answers and explanations for రోగ నిరోధక శక్తి, టీకాలు – ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్, మశూచి (Immunity and Vaccines) in ఆరోగ్యం (Health). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ప్రపంచంలో మొదటి టీకాకు దారి తీసిన పరిశోధన చేసిన వైద్యుడు ఎవరు?
A. అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్
B. ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్
C. యెల్లాప్రగడ సుబ్బారావు
D. కమల్ రణదివే
Answer & explanation
Correct: B — ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్
1700ల చివర్లో ఇంగ్లిష్ వైద్యుడు ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్ గోపాక్స్ వచ్చినవారికి మశూచి రాదని కనుగొని మొదటి టీకాకు మార్గం వేశాడు. ఫ్లెమింగ్ పెన్సిలిన్‌ను, సుబ్బారావు టెట్రాసైక్లిన్‌ను కనుగొన్నారు; రణదివే క్యాన్సర్ పరిశోధకురాలు, టీకా ఆవిష్కర్త కాదు.
వ్యాధులతో పోరాడే శరీరపు సహజ సామర్థ్యాన్ని ఏమంటారు?
A. వ్యాధికారకత
B. యాంటీబయాటిక్ నిరోధకత
C. రోగ నిరోధక శక్తి (Immunity)
D. సంక్రమణ
Answer & explanation
Correct: C — రోగ నిరోధక శక్తి (Immunity)
వ్యాధులతో పోరాడే శరీర సహజ సామర్థ్యమే రోగ నిరోధక శక్తి (Immunity); ఇందుకు రోగ నిరోధక వ్యవస్థ పనిచేస్తుంది. యాంటీబయాటిక్ నిరోధకత అంటే బ్యాక్టీరియా మందును తట్టుకోవడం, సంక్రమణ అంటే వ్యాధి సోకడం.
టీకాలు రోగ నిరోధక వ్యవస్థకు శిక్షణ ఇచ్చి వ్యాధులు రాకుండా నివారిస్తాయి; అవి నివారణకే, చికిత్సకు కాదు. ఇప్పటికే జబ్బుపడిన వారికి చికిత్స యాంటీబయాటిక్స్ వంటి మందులతో జరుగుతుంది.
C. టెటనస్ బ్యాక్టీరియా విషపదార్థం (toxin) యొక్క నిష్క్రియ రూపం
D. వైరస్ కణాలు
Answer & explanation
Correct: C — టెటనస్ బ్యాక్టీరియా విషపదార్థం (toxin) యొక్క నిష్క్రియ రూపం
టెటనస్ టీకాలో బ్యాక్టీరియా విషపదార్థం నిష్క్రియంగా ఉంటుంది; అది వ్యాధి కలిగించకుండానే రోగ నిరోధక వ్యవస్థకు రక్షణ నేర్పుతుంది. సజీవ బ్యాక్టీరియా ఉంటే వ్యాధి వస్తుంది; టీకా యాంటీబయాటిక్ కాదు.
భారత సంప్రదాయ మశూచి నివారణ పద్ధతి వేరియోలేషన్ (Variolation) చేసేవారిని ఏమని పిలిచేవారు?
A. వైద్యులు (Vaidyas)
B. హకీములు
C. వాహకాలు
D. టీకేదార్లు (Teekedaars)
Answer & explanation
Correct: D — టీకేదార్లు (Teekedaars)
వేరియోలేషన్‌లో మశూచి పుండు నుండి పదార్థం తీసి చర్మంపై గీసి తేలికపాటి ఇన్‌ఫెక్షన్ కలిగించేవారు; దీన్ని చేసేవారు టీకేదార్లు. వాహకాలు అంటే కీటకాలు; వేరే పదాలు ఇక్కడ వర్తించవు.
పిల్లల్లో విరేచనాలను నివారించే రోటావైరస్ టీకా అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించిన భారతీయ శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
A. డా. మహారాజ్ కిషన్ భాన్
B. డా. కమల్ రణదివే
C. అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్
D. డా. యెల్లాప్రగడ సుబ్బారావు
Answer & explanation
Correct: A — డా. మహారాజ్ కిషన్ భాన్
జీవసాంకేతిక విభాగ కార్యదర్శిగా పనిచేసిన డా. మహారాజ్ కిషన్ భాన్ రోటావైరస్ టీకా అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించారు. రణదివే క్యాన్సర్ పరిశోధకురాలు, ఫ్లెమింగ్ పెన్సిలిన్ కనుగొన్నారు, సుబ్బారావు టెట్రాసైక్లిన్ కనుగొన్నారు.
టీకా పనితీరు చిత్రంలోని బార్ గ్రాఫ్ ప్రకారం కింది వాటిలో సరైనది ఏది?
A. మొదటిసారి కలిసినప్పుడే ప్రతిస్పందన ఎక్కువ
B. టీకా అప్పటికే జబ్బుపడినవారిని నయం చేస్తుంది
C. వ్యాధికారకం మళ్ళీ వచ్చినప్పుడు ప్రతిస్పందన చాలా ఎక్కువ
D. రెండోసారి ప్రతిస్పందన ఉండదు
Answer & explanation
Correct: C — వ్యాధికారకం మళ్ళీ వచ్చినప్పుడు ప్రతిస్పందన చాలా ఎక్కువ
చిత్రంలో మొదటిసారి వ్యాధికారకాన్ని కలిసినప్పటి బార్ పొట్టిగా, మళ్ళీ కలిసినప్పటి బార్ చాలా ఎత్తుగా ఉంది; అంటే రోగ నిరోధక వ్యవస్థ తొలి పరిచయాన్ని గుర్తుంచుకుంటుంది. టీకా నివారణకే, చికిత్సకు కాదు; మొదటిసారే ఎక్కువ అనేది వాస్తవానికి విరుద్ధం.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. టీకాలు ఇప్పటికే జబ్బుపడిన వ్యక్తిని నయం చేస్తాయి.
2. జెన్నర్ గోపాక్స్ వచ్చినవారికి మశూచి రాకపోవడాన్ని గమనించి మొదటి టీకాకు దారి తీశాడు.
ఏది సరైనది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 1, 2 రెండూ సరైనవి
C. 1, 2 రెండూ తప్పు
D. 2 మాత్రమే సరైనది
Answer & explanation
Correct: D — 2 మాత్రమే సరైనది
టీకాలు నివారణకే, ఇప్పటికే జబ్బుపడినవారికి చికిత్స చేయవు; కాబట్టి టీకా జబ్బుపడిన వ్యక్తిని నయం చేస్తుందనే ప్రకటన తప్పు. గోపాక్స్ వచ్చినవారికి మశూచి రాదని గమనించడమే మొదటి టీకాకు పునాది అనే ప్రకటన సరైనది; దీన్ని బట్టి ఏది సరైనదో నిర్ణయించాలి.