శీతోష్ణస్థితి కారకాలు – సముద్ర సామీప్యత, గాలులు & స్థలాకృతి (Proximity to Sea, Winds and Topography)
Free practice MCQs with answers and explanations for శీతోష్ణస్థితి కారకాలు – సముద్ర సామీప్యత, గాలులు & స్థలాకృతి (Proximity to Sea, Winds and Topography) in భారతదేశ శీతోష్ణస్థితి (Climates of India). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
తీరప్రాంతాల్లో వేసవి అతి వేడిగా, శీతాకాలం అతి చల్లగా ఉండకపోవడానికి కారణం ఏమిటి?
A. తీరంలో ఎత్తు ఎక్కువగా ఉండటం
B. తీరంలో అక్షాంశం సున్నా కావడం
C. సముద్రం ఉష్ణోగ్రతను సమతుల్యం చేయడం (Moderator)
D. తీరంలో గాలులు అసలు వీయకపోవడం
Answer & explanation
Correct: C — సముద్రం ఉష్ణోగ్రతను సమతుల్యం చేయడం (Moderator)
సముద్రం నెమ్మదిగా వేడెక్కి నెమ్మదిగా చల్లబడుతుంది; భూమి వేగంగా వేడెక్కి వేగంగా చల్లబడుతుంది. అందుకే సముద్రం ఉష్ణోగ్రతను సమతుల్యం చేసి (Moderator) తీరప్రాంతాలను సమశీతోష్ణంగా ఉంచుతుంది. తీరంలో ఎత్తు తక్కువ; అన్ని తీరాలు భూమధ్యరేఖపై లేవు; తీరంలో సముద్ర గాలులు వీస్తాయి.
పర్వతాలు, కొండలు, లోయలు, వాలులు, తీరాలు వంటి ఒక ప్రాంతపు భౌగోళిక ఉపరితల లక్షణాలన్నీ కలిపిన మొత్తం స్వరూపాన్ని ఏమంటారు?
A. అక్షాంశం
B. సూక్ష్మ శీతోష్ణస్థితి
C. స్థలాకృతి / నైసర్గిక స్వరూపం (Topography)
D. అవపాతం
Answer & explanation
Correct: C — స్థలాకృతి / నైసర్గిక స్వరూపం (Topography)
ఒక ప్రాంతపు పర్వతాలు, కొండలు, లోయలు, వాలులు, తీరాలు వంటి భౌతిక ఉపరితల లక్షణాల మొత్తాన్ని స్థలాకృతి (Topography) అంటారు; ఇది శీతోష్ణస్థితిని నిర్ణయించే ఐదవ కారకం. అక్షాంశం భూమధ్యరేఖ నుండి దూరం; సూక్ష్మ శీతోష్ణస్థితి చిన్న ప్రాంత శీతోష్ణస్థితి; అవపాతం ఆకాశం నుండి పడే నీరు.
ముంబై, నాగపూర్ దాదాపు ఒకే అక్షాంశంలో ఉన్నా ఉష్ణోగ్రతా వ్యాప్తి వరుసగా సుమారు ఎంత?
A. ముంబై ≈ 34°C, నాగపూర్ ≈ 14°C
B. రెండింటిలోనూ ≈ 14°C
C. రెండింటిలోనూ ≈ 34°C
D. ముంబై ≈ 14°C, నాగపూర్ 34°C వరకు
Answer & explanation
Correct: D — ముంబై ≈ 14°C, నాగపూర్ 34°C వరకు
సముద్రం దగ్గరి ముంబైలో వేసవి సుమారు 32°C, శీతాకాలం సుమారు 18°C – వ్యాప్తి సుమారు 14°C. తీరానికి దూరంగా ఉన్న నాగపూర్‌లో వేసవి 44°C వరకు, శీతాకాలం సుమారు 10°C – వ్యాప్తి 34°C వరకు. సముద్రం ఉష్ణోగ్రతను సమతుల్యం చేయడమే ఈ తేడాకు కారణం.
పంజాబ్, హర్యానా, రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్‌లలో వేసవిలో తీవ్ర వడగాలులకు కారణమైన గాలులు ఏ దిశ నుండి, ఎక్కడి మీదుగా వస్తాయి?
A. తూర్పు నుండి – బంగాళాఖాతం మీదుగా
B. దక్షిణం నుండి – హిందూ మహాసముద్రం మీదుగా
C. ఉత్తరం నుండి – హిమాలయాల మీదుగా
D. పశ్చిమం నుండి – అరేబియా నుండి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వరకు ఉన్న ఎడారుల మీదుగా ప్రయాణించి
Answer & explanation
Correct: D — పశ్చిమం నుండి – అరేబియా నుండి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వరకు ఉన్న ఎడారుల మీదుగా ప్రయాణించి
ఈ రాష్ట్రాలకు తరచూ పశ్చిమం నుండి గాలులు వీస్తాయి; అవి అరేబియా నుండి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వరకు ఉన్న ఎడారుల మీదుగా ప్రయాణించి పొడి, వేడి గాలిని తెచ్చి వేసవిలో వడగాలులు కలిగిస్తాయి. హిమాలయాల మీదుగా వచ్చే ఉత్తర గాలులు శీతాకాలంలో శీతల గాలులు (Cold waves) తెస్తాయి; సముద్ర గాలులు తేమను తెస్తాయి.
థార్ ఎడారికి వేడి, పొడి గాలుల నుండి రక్షణ లేకపోవడానికి కారణమైన కారకం ఏది?
A. భూమధ్యరేఖకు దగ్గరగా ఉండటం
B. అధిక ఎత్తు
C. దాదాపు చదునైన స్థలాకృతి
D. సముద్రానికి దగ్గరగా ఉండటం
Answer & explanation
Correct: C — దాదాపు చదునైన స్థలాకృతి
స్థలాకృతి శీతోష్ణస్థితిని ప్రభావితం చేస్తుంది – హిమాలయాలు, కారకోరం మధ్య ఆసియా శీతల గాలుల నుండి ఉపఖండాన్ని రక్షిస్తాయి; కానీ థార్ ఎడారి దాదాపు చదునుగా ఉండటం వల్ల వేడి, పొడి గాలులను అడ్డుకునేది ఏమీ లేదు. థార్ భూమధ్యరేఖకు దగ్గరలో లేదు, ఎత్తు తక్కువ, సముద్రానికి దూరం.
A. హిమాలయాలు, కారకోరం మధ్య ఆసియా శీతల ఎడారి గాలుల నుండి ఉపఖండాన్ని కొంతవరకు రక్షిస్తాయి
B. తీరం నుండి లోపలికి వెళ్లే కొద్దీ వేసవి-శీతాకాల ఉష్ణోగ్రతల తేడా తగ్గుతుంది
C. శీతాకాలంలో హిమాలయాల మీదుగా వచ్చే చల్లని గాలులు శీతల గాలులు కలిగిస్తాయి
D. సముద్రం నుండి వచ్చే గాలులు భూమిపైకి తేమను తెస్తాయి
Answer & explanation
Correct: B — తీరం నుండి లోపలికి వెళ్లే కొద్దీ వేసవి-శీతాకాల ఉష్ణోగ్రతల తేడా తగ్గుతుంది
తీరం నుండి లోపలికి వెళ్లే కొద్దీ ఉష్ణోగ్రతలు మరింత తీవ్రమవుతాయి – వేసవి ఇంకా వేడిగా, శీతాకాలం ఇంకా చల్లగా; అంటే తేడా (వ్యాప్తి) పెరుగుతుంది, తగ్గదు (ముంబై 14°C vs నాగపూర్ 34°C). మిగతా మూడు వాక్యాలు – హిమాలయ-కారకోరం రక్షణ, శీతల గాలులు, సముద్ర గాలుల తేమ – పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం సరైనవి.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. భూమి సముద్రం కంటే వేగంగా వేడెక్కుతుంది, వేగంగా చల్లబడుతుంది.
2. ఎడారుల నుండి వచ్చే గాలులు తేమతో కూడి ఉంటాయి.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. 1, 2 రెండూ
D. 1, 2 రెండూ కావు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే
పాఠ్యపుస్తక చిత్రం ప్రకారం భూమి వేడిని త్వరగా గ్రహించి త్వరగా కోల్పోతుంది, సముద్రం నెమ్మదిగా – వాక్యం 1 సరైనది; రుతుపవనాలకు కూడా ఇదే ఆధారం. సుదూర ఎడారుల నుండి వచ్చే గాలులు పొడిగా ఉంటాయి; తేమను తెచ్చేవి సముద్ర గాలులు – కాబట్టి వాక్యం 2 తప్పు.