మార్కెట్లలో ప్రభుత్వ పాత్ర – ధరల నియంత్రణ, ప్రమాణాలు, ప్రజోపయోగ వస్తువులు (Role of Government)

Correct: A — ప్రజోపయోగ వస్తువులు (Public goods)

పార్కులు, రోడ్లు, పోలీసు వ్యవస్థ అందరికీ అందుబాటులో ఉంటాయి, వాడకం వల్ల ఇతరులకు తగ్గవు – ఇవి ప్రజోపయోగ వస్తువులు. వీటి నుంచి ఉత్పత్తిదారులు లాభం ఆశించలేరు కాబట్టి ప్రభుత్వమే అందిస్తుంది. ప్రైవేటు వస్తువులు డబ్బు చెల్లించినవారికే; ఉత్పాదకాలు ఉత్పత్తి వనరులు.

Correct: D — గరిష్ఠ ధర (Maximum price)

వినియోగదారులను రక్షించడానికి ప్రాణాధార ఔషధాల వంటి వాటి ధరలకు ప్రభుత్వం పై పరిమితి – గరిష్ఠ ధర – విధిస్తుంది. కనీస ధర గోధుమ, వరి, మొక్కజొన్న వంటి పంటలకు రైతుల రక్షణకు; కనీస వేతనం కార్మికుల కోసం. MRP తయారీదారు ముద్రించే గరిష్ఠ చిల్లర ధర.

Correct: B — రైతులు నష్టపోకుండా రక్షించడం

కనీస ధర రైతులకు నిర్దిష్ట ధర హామీ ఇచ్చి నష్టపోకుండా చేస్తుంది. వినియోగదారుల రక్షణకు గరిష్ఠ ధర (ఉదా: ప్రాణాధార ఔషధాలు) వాడతారు. ఎగుమతులు, కాలుష్య నియంత్రణ కనీస ధర లక్ష్యాలు కావు. ధర మరీ తక్కువైతే ఉత్పత్తికి ప్రోత్సాహం ఉండదని పాఠ్యపుస్తకం హెచ్చరిస్తుంది.

Correct: B — బాహ్య ప్రభావాలు (External effects)

కర్మాగారం ఉత్పత్తి-అమ్మకం దాని యజమాని, కొనుగోలుదారుల మధ్య జరిగినా, కాలుష్యం చుట్టుపక్కల వారందరిపై పడుతుంది – ఇవే బాహ్య ప్రభావాలు; అందుకే సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్‌పై కఠిన నియమాలు. ప్రజోపయోగ వస్తువులు పార్కులు, రోడ్లు; నికర పరిమాణం ప్యాకెట్‌లోని అసలు బరువు/పరిమాణం.

Correct: C — కొలపాత్రకు అంటుకుపోయే నెయ్యికి బదులుగా 1/50 వంతు అదనంగా ఇవ్వడం

కొలపాత్రకు కొంత నెయ్యి అంటుకుపోయి కొనుగోలుదారుకు తక్కువ చేరుతుంది కాబట్టి, దాని పరిహారంగా 1/50 వంతు అదనంగా ఇవ్వాలని అర్థశాస్త్రం చెప్పింది – దీనిని మానస్రావం అన్నారు. ఇది పన్ను, జరిమానా కాదు; 1/16 అనేది అణా-రూపాయి సంబంధం. ప్రాచీన కాలపు తూనికలు-కొలతల వినియోగదారు రక్షణకు ఇది ఉదాహరణ.

Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి; A కు R సరైన వివరణ

ప్రజోపయోగ వస్తువులు అందరికీ అందుబాటులో ఉంటాయి, ఒకరి వాడకం మరొకరి లభ్యతను తగ్గించదు; అందువల్ల వాటి నుంచి ప్రైవేటు ఉత్పత్తిదారులు లాభం ఆశించలేరు (R సరైనది). అందుకే ప్రభుత్వమే వాటిని అందిస్తుంది (A సరైనది). R నేరుగా A కు కారణం.

Correct: B — ప్రభుత్వం ఎంత ఎక్కువ నియమాలు పెడితే మార్కెట్లు అంత సులభంగా పనిచేస్తాయి

నియమాలు మరీ ఎక్కువైతే మార్కెట్లు పనిచేయడం కష్టమవుతుందని పాఠ్యపుస్తకం హెచ్చరిస్తుంది – కాబట్టి ‘ఎక్కువ నియమాలు = సులభం’ తప్పు. ధర మరీ తక్కువైతే ఉత్పత్తికి ప్రోత్సాహం లోపించడం, మరీ ఎక్కువైతే వినియోగదారుల నష్టం, ఔషధాల ఆమోద-పరీక్ష విధానాలు – ఇవన్నీ సరైనవి.