ఇనుము తుప్పు పట్టడం, లోహ క్షయం, నివారణ (Rusting and Corrosion)

Correct: B — గాలి, నీరు రెండూ

కృత్యం 4.5లో పొడి గాలి మాత్రమే ఉన్న సీసా Aలో, గాలి లేని నీరు మాత్రమే ఉన్న సీసా Bలో మేకు తుప్పు పట్టలేదు; గాలి, నీరు రెండూ ఉన్న సీసా Cలో మాత్రమే పట్టింది. కాబట్టి తేమ గాలి (గాలి + నీరు) తప్పనిసరి. సూర్యరశ్మి తుప్పుకు కారణంగా పాఠంలో చెప్పలేదు.

Correct: C — గాల్వనైజేషన్ (Galvanisation)

ఇనుముపై రక్షణగా జింక్ పొర వేయడాన్ని గాల్వనైజేషన్ అంటారు – తుప్పు నివారణ పద్ధతుల్లో ఇది ఒకటి. గ్రీజింగ్ కూడా నివారణ పద్ధతే కానీ అందులో గ్రీజు పూస్తారు, జింక్ కాదు. లోహ క్షయం సమస్య పేరు, నివారణ కాదు; స్తరణీయత రేకులుగా మారే ధర్మం.

Correct: C — రెండో చంద్రగుప్తుడు

ఢిల్లీ ఇనుప స్తంభం రెండో చంద్రగుప్తుని (గుప్త వంశం) కాలంలో 1600 సంవత్సరాలకు పైగా క్రితం తయారైంది; ఎత్తు సుమారు 8 మీటర్లు, బరువు 6000 కిలోలకు పైగా. ఇన్నేళ్లైనా దాదాపు తుప్పు పట్టకపోవడం ప్రాచీన భారత లోహ సాంకేతికతకు నిదర్శనం. అశోకుడు, కనిష్కుడు, హర్షవర్ధనుడు పేర్లు ఈ స్తంభంతో పాఠంలో ముడిపడలేదు.

Correct: B — గాలి నీటిలో కరగకుండా ఆపడానికి

నీటిని మరిగిస్తే అందులో కరిగిన వాయువులు తొలగుతాయి; తర్వాత పైన నూనె పొర వేస్తే గాలి మళ్లీ నీటిలో కరగకుండా ఆగుతుంది. దీంతో సీసా Bలో "గాలి లేకుండా నీరు మాత్రమే" అనే పరిస్థితి వస్తుంది. నీటిని పొడిగా చేయడం సిలికా జెల్ పని (సీసా A); జింక్ పూత గాల్వనైజేషన్.

Correct: B — రాగి – ఆకుపచ్చ పొర; వెండి – నల్ల పొర

గాలి, నీరు లేదా ఇతర పదార్థాల వల్ల లోహ ఉపరితలం క్రమంగా పాడవడం లోహ క్షయం. రాగి వస్తువులపై ఆకుపచ్చ పొర, వెండి వస్తువులపై నల్ల పొర ఏర్పడతాయని పాఠం చెబుతుంది. ఇనుముపై వచ్చేది గోధుమ రంగు తుప్పు, తెల్ల పొర కాదు; రంగుల జతలు తారుమారైనవి తప్పు.

Correct: A — తేమ లేనందున మేకు తుప్పు పట్టదు

సిలికా జెల్ గాలిలోని తేమను పీల్చుకుని గాలిని పొడిగా ఉంచుతుంది. సీసాలో గాలి (ఆక్సిజన్) ఉన్నా నీరు/తేమ లేదు; తుప్పుకు గాలి, నీరు రెండూ కావాలి కాబట్టి మేకు తుప్పు పట్టదు. ఆక్సిజన్ లేకపోవడం కారణం కాదు – గాలి ఉంది. గాలి ఒక్కటే ఉన్నా తుప్పు రాదు.

Correct: C — నూనెలో ముంచిన మేకు

నూనె పొర ఇనుముకు గాలి, నీరు తగలకుండా అడ్డుకుంటుంది – నూనె పూయడం (Oiling) తుప్పు నివారణ పద్ధతుల్లో ఒకటని పాఠం చెబుతుంది. నీటిలో గాలి కరిగి ఉండటంతో తుప్పు వస్తుంది. వెనిగర్ ఆమ్ల స్వభావం గలది, నీరూ ఉంటుంది – ఇది కూడా మేకును పాడుచేస్తుంది. కాబట్టి నూనెలోని మేకే సురక్షితం.

Correct: C — దాన్ని అశోకుడు నిర్మించాడు, దాని బరువు సుమారు 600 కిలోలు

పాఠం ప్రకారం ఢిల్లీ ఇనుప స్తంభం రెండో చంద్రగుప్తుని కాలంలో 1600 ఏళ్లకు పూర్వం తయారైంది, ఎత్తు సుమారు 8 మీటర్లు, బరువు 6000 కిలోలకు పైగా, ఇప్పటికీ దాదాపు తుప్పు లేదు. కాబట్టి "అశోకుడు నిర్మించాడు, బరువు 600 కిలోలు" అనే ప్రవచనం రెండు విధాలుగా తప్పు. మిగతా మూడు సరైన వాస్తవాలు.