ఐరోపాలో జాతీయవాద ఆవిర్భావం (The Rise of Nationalism in Europe)

19వ శతాబ్దంలో ఐరోపాలో జాతీయవాదం (nationalism) శక్తిగా ఎదిగి, బహుళజాతి రాజవంశ సామ్రాజ్యాల స్థానంలో జాతీయ రాజ్యాల (nation-states) ఏర్పాటుకు దారితీసింది. ఈ అధ్యాయం ఆ మార్పును వివరిస్తుంది.

ప్రారంభంలో ఒక చిత్రకారుడి కల, ఒక తత్వవేత్త నిర్వచనం ఇవ్వబడ్డాయి.

• సోరియు చిత్రాలు (1848): ఫ్రెంచ్ కళాకారుడు ఫ్రెడరిక్ సోరియు (Frédéric Sorrieu) "ప్రజాస్వామ్య, సామాజిక గణతంత్రాల ప్రపంచ స్వప్నం" పేరుతో నాలుగు చిత్రాల శ్రేణి గీశాడు.
• మొదటి చిత్రంలో ఐరోపా, అమెరికా ప్రజలు అన్ని వయసులు, వర్గాల స్త్రీపురుషులతో కలిసి స్వాతంత్ర్య దేవత (Liberty) విగ్రహానికి నివాళి అర్పిస్తూ ఊరేగుతున్నారు.
• స్వాతంత్ర్య దేవత ఒక చేతిలో జ్ఞానోదయ దీపం (torch of Enlightenment), మరో చేతిలో మానవ హక్కుల ప్రకటన (Charter of the Rights of Man) పట్టుకుంది. నేలపై నిరంకుశ సంస్థల చిహ్నాల శిథిలాలు పడి ఉన్నాయి.
• ప్రజలు జెండాలు, జాతీయ వేషధారణ ద్వారా వేర్వేరు జాతులుగా చూపబడ్డారు. ఊరేగింపులో అందరికంటే ముందు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు, స్విట్జర్లాండ్ ఉన్నాయి
• ఇవి అప్పటికే జాతీయ రాజ్యాలు.
• తర్వాత విప్లవ త్రివర్ణ పతాకంతో ఫ్రాన్స్, నలుపు–ఎరుపు–బంగారు జెండాతో జర్మనీ, ఆ తర్వాత ఆస్ట్రియా, రెండు సిసిలీల రాజ్యం, లాంబార్డీ, పోలండ్, ఇంగ్లండ్, ఐర్లండ్, హంగరీ, రష్యా వస్తాయి.
• 1848లో జర్మన్ ప్రజలు ఇంకా ఏకీకృత జాతి కాదు. ఆ జెండా అనేక జర్మన్ సంస్థానాలను ప్రజాస్వామ్య రాజ్యాంగంతో ఒకే జాతీయ రాజ్యంగా చేయాలన్న ఉదారవాదుల ఆశకు గుర్తు.
• ఆకాశం నుంచి క్రీస్తు, సాధువులు, దేవదూతలు చూస్తున్నట్టు గీసి, దేశాల మధ్య సౌభ్రాతృత్వాన్ని సూచించాడు.
• ఉటోపియా అంటే: ఆచరణలో సాధ్యం కాని అంత ఆదర్శ సమాజ ఊహ (Utopian). సోరియు చిత్రం అలాంటి ఊహే. నిరంకుశ ప్రభుత్వం (Absolutist) అంటే అధికారంపై ఎలాంటి అదుపు లేని కేంద్రీకృత, సైనిక, అణచివేత రాచరికం.
• నేషన్-స్టేట్ (జాతీయ రాజ్యం):
  1. కేంద్ర అధికారం స్పష్టమైన భూభాగంపై సార్వభౌమాధికారం చలాయించే ఆధునిక రాజ్యం అనే భావన చాలాకాలంగా ఉంది. కానీ జాతీయ రాజ్యంలో పాలకులే కాక, మెజారిటీ పౌరులు కూడా ఉమ్మడి గుర్తింపు, ఉమ్మడి చరిత్ర లేదా వంశం అనే భావనను పెంచుకుంటారు. ఈ ఉమ్మడితనం ఆదిమ కాలం నుంచి లేదు
  2. పోరాటాల ద్వారా, నాయకులు, సామాన్య ప్రజల చర్యల ద్వారా నిర్మించబడింది.

ఎర్నెస్ట్ రెనన్ – "జాతి అంటే ఏమిటి?" (What is a Nation?)

• ఫ్రెంచ్ తత్వవేత్త ఎర్నెస్ట్ రెనన్ (1823–92) 1882లో సోర్బోన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఇచ్చిన ఉపన్యాసం
• తర్వాత వ్యాసంగా ప్రచురితమైంది.
• భాష, జాతి (race), మతం, భూభాగం వల్ల జాతి ఏర్పడుతుందనే అభిప్రాయాన్ని ఆయన తిరస్కరించాడు.
• ఆయన ప్రకారం జాతి అంటే సుదీర్ఘ గతంలోని కృషి, త్యాగం, అంకితభావాల ఫలితం. వీరోచిత గతం, గొప్ప వ్యక్తులు, కీర్తి ఉమ్మడి సామాజిక మూలధనం. గతంలో ఉమ్మడి విజయాలు, వర్తమానంలో ఉమ్మడి సంకల్పం ఉండటం జాతికి ఆవశ్యక షరతులు.
• జాతి ఉనికి "రోజువారీ ప్లెబిసైట్" (daily plebiscite). ప్లెబిసైట్ అంటే ఒక ప్రాంత ప్రజలందరూ ఒక ప్రతిపాదనను అంగీకరించడానికి లేదా తిరస్కరించడానికి వేసే ప్రత్యక్ష ఓటు.
• ఒక ప్రాంతం ఎవరిదో అక్కడి నివాసులే
• వారి ఇష్టానికి విరుద్ధంగా ఒక భూభాగాన్ని కలుపుకోవడంలో జాతికి నిజమైన ప్రయోజనం లేదు.
• జాతుల ఉనికి స్వేచ్ఛకు హామీ
• ప్రపంచానికి ఒకే చట్టం, ఒకే యజమాని ఉంటే స్వేచ్ఛ పోతుంది.

జాతీయవాదానికి తొలి స్పష్టమైన రూపం 1789 ఫ్రెంచ్ విప్లవంతో వచ్చింది. అప్పుడు ఫ్రాన్స్ నిరంకుశ రాజు పాలనలో ఉన్న పూర్తిస్థాయి భూభాగ రాజ్యం. విప్లవానంతర రాజకీయ, రాజ్యాంగ మార్పులతో సార్వభౌమాధికారం రాజు చేతి నుంచి ఫ్రెంచ్ పౌరుల సమూహానికి మారింది.

ఇకపై ప్రజలే జాతి అని, వారే తమ భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తారని విప్లవం ప్రకటించింది.

• సమష్టి గుర్తింపు కోసం విప్లవకారులు చేపట్టిన చర్యలు:
  1. "ల పాట్రీ" (la patrie – మాతృభూమి), "లె సిటోయెన్" (le citoyen – పౌరుడు) అనే భావనలు: రాజ్యాంగం కింద సమాన హక్కులున్న ఐక్య సమాజం అనే ఆలోచనను నొక్కిచెప్పాయి.
  2. రాజరిక పతాకం స్థానంలో కొత్త ఫ్రెంచ్ జెండా త్రివర్ణ పతాకం (tricolour) ఎంచుకున్నారు.
  3. క్రియాశీల పౌరులు ఎన్నుకున్న ఎస్టేట్స్ జనరల్ పేరును జాతీయ సభ (National Assembly)గా మార్చారు.
  4. జాతి పేరిట కొత్త గీతాలు రచించారు, ప్రమాణాలు చేశారు, అమరవీరులను స్మరించారు.
  5. కేంద్రీకృత పరిపాలనా వ్యవస్థను ఏర్పరచి, దేశమంతా పౌరులందరికీ ఒకే చట్టాలు చేశారు.
  6. అంతర్గత సుంకాలు, బకాయిలను రద్దు చేసి, ఏకరూప తూనికలు–కొలతల విధానాన్ని తెచ్చారు.
  7. ప్రాంతీయ మాండలికాలను నిరుత్సాహపరిచి, పారిస్‌లో మాట్లాడే, రాసే ఫ్రెంచ్ భాషను జాతి ఉమ్మడి భాషగా చేశారు.
• విప్లవకారుల లక్ష్యం: నిరంకుశత్వం నుంచి ఐరోపా ప్రజలను విముక్తి చేయడం, అంటే ఇతర ప్రజలు కూడా జాతులుగా మారడానికి సహాయం చేయడం ఫ్రెంచ్ జాతి లక్ష్యం, విధి అని ప్రకటించారు.
• జాకోబిన్ క్లబ్బులు (Jacobin clubs): ఫ్రాన్స్‌లో జరిగిన సంఘటనల వార్త ఐరోపా నగరాలకు చేరినప్పుడు విద్యార్థులు, చదువుకున్న మధ్యతరగతి వారు ఈ క్లబ్బులను ఏర్పాటుచేశారు. వారి కార్యకలాపాలు, ప్రచారం 1790లలో హాలండ్, బెల్జియం, స్విట్జర్లాండ్, ఇటలీ చాలా భాగంలోకి ప్రవేశించిన ఫ్రెంచ్ సైన్యాలకు మార్గం సుగమం చేశాయి.
• విప్లవ యుద్ధాలు: ఇవి మొదలయ్యాక ఫ్రెంచ్ సైన్యాలు జాతీయవాద భావాన్ని విదేశాలకు మోసుకెళ్ళాయి.
• జర్మన్ పంచాంగ ముఖచిత్రం (1798): జర్నలిస్టు ఆండ్రియాస్ రెబ్‌మాన్ (మైంజ్ నగరవాసి, జర్మన్ జాకోబిన్ సభ్యుడు) రూపొందించిన ఈ ముఖచిత్రంలో బాస్టిల్ కోట దాడిని, జర్మనీలోని కాసెల్ ప్రావిన్స్‌లో నిరంకుశ పాలన కోటతో పక్కపక్కన ఉంచారు. నినాదం: "ప్రజలు తమ స్వేచ్ఛను తామే స్వాధీనం చేసుకోవాలి".

నెపోలియన్ తన ఆధీనంలోకి వచ్చిన విశాల భూభాగాల్లో ఫ్రాన్స్‌లో ప్రవేశపెట్టిన సంస్కరణలనే అమలు చేశాడు. రాచరికానికి తిరిగి వెళ్ళి ఫ్రాన్స్‌లో ప్రజాస్వామ్యాన్ని నాశనం చేసినా, పరిపాలనా రంగంలో విప్లవ సూత్రాలను చేర్చి మొత్తం వ్యవస్థను మరింత హేతుబద్ధంగా, సమర్థంగా చేశాడు.

• 1804 పౌర స్మృతి (Civil Code of 1804 – నెపోలియన్ కోడ్):
  1. పుట్టుకపై ఆధారపడిన అన్ని ప్రత్యేక హక్కులను రద్దు చేసింది.
  2. చట్టం ముందు సమానత్వాన్ని స్థాపించి, ఆస్తి హక్కుకు రక్షణ కల్పించింది.
  3. ఫ్రెంచ్ ఆధీన ప్రాంతాలకు ఈ స్మృతి విస్తరించింది.
• ఇతర ప్రాంతాల్లో మార్పులు (డచ్ రిపబ్లిక్, స్విట్జర్లాండ్, ఇటలీ, జర్మనీ):
• పరిపాలనా విభజనలు సరళం చేశారు.
• భూస్వామ్య వ్యవస్థ రద్దయింది
• రైతులు భూదాస్యం (serfdom), భూస్వాముల బకాయిల నుంచి విముక్తి పొందారు.
• పట్టణాల్లో వృత్తి సంఘాల (guild) ఆంక్షలు తొలగించారు.
• రవాణా, సమాచార వ్యవస్థలు మెరుగయ్యాయి.
• లబ్ధిదారులు: రైతులు, చేతివృత్తులవారు, కార్మికులు, కొత్త వ్యాపారులు కొత్త స్వేచ్ఛను అనుభవించారు. ముఖ్యంగా వ్యాపారులకు, చిన్న ఉత్పత్తిదారులకు ఏకరూప చట్టాలు, ప్రామాణిక తూనికలు–కొలతలు, ఉమ్మడి జాతీయ కరెన్సీ వల్ల వస్తువులు, మూలధనం ఒక ప్రాంతం నుంచి మరొక ప్రాంతానికి సులువుగా కదలగలవని అర్థమైంది.

స్థానిక ప్రజల స్పందన

• తొలినాళ్ళలో హాలండ్, స్విట్జర్లాండ్, అలాగే బ్రసెల్స్, మైంజ్, మిలాన్, వార్సా నగరాల్లో ఫ్రెంచ్ సైన్యాలను స్వేచ్ఛను తెచ్చేవారిగా స్వాగతించారు.
• కొత్త పరిపాలన రాజకీయ స్వేచ్ఛను ఇవ్వలేదని తెలిసాక ఉత్సాహం శత్రుత్వంగా మారింది. కారణాలు: పెరిగిన పన్నులు, సెన్సార్‌షిప్, మిగిలిన ఐరోపాను జయించడానికి ఫ్రెంచ్ సైన్యంలోకి నిర్బంధ నియామకం (conscription). పరిపాలనా ప్రయోజనాల కంటే ఇవే ఎక్కువ బాధించాయి.

చిత్రాల్లో నిరసన

• జర్మన్ చిత్రకారుడు కార్ల్ కాస్పర్ ఫ్రిట్జ్ చిత్రం (ట్వైబ్రూకెన్ ఆక్రమణ): ఫ్రెంచ్ సైనికులు రైతు బండి లాక్కోవడం, యువతులను వేధించడం చూపి, "స్వేచ్ఛా వృక్షం" (Tree of Liberty) ఫలకంపై వ్యంగ్యంగా "మానవత్వ నమూనా అయిన మా నుంచి స్వేచ్ఛ, సమానత్వం తీసుకోండి" అని రాశాడు.
• 1813 లైప్‌జిగ్ యుద్ధంలో ఓడి వెనుదిరిగిన నెపోలియన్‌ను పోస్ట్‌మ్యాన్‌గా చూపిన వ్యంగ్య చిత్రంలో, సంచి నుంచి పడిపోతున్న ప్రతి ఉత్తరంపై అతను కోల్పోయిన ప్రాంతాల పేర్లున్నాయి.

18వ శతాబ్దం మధ్యనాటి ఐరోపా పటంలో ఇప్పటి లాంటి జాతీయ రాజ్యాలు లేవు. జర్మనీ, ఇటలీ, స్విట్జర్లాండ్ అనేవి స్వతంత్ర భూభాగాలున్న రాజ్యాలు, డచీలు, ఖండాలుగా (cantons) చీలి ఉండేవి.

తూర్పు, మధ్య ఐరోపా నిరంకుశ రాజరికాల కింద ఉండి, వివిధ భాషలు, జాతుల ప్రజలు సమష్టి గుర్తింపు లేకుండా జీవించేవారు.

• హాబ్స్‌బర్గ్ సామ్రాజ్యం (Habsburg Empire): ఆస్ట్రియా–హంగరీని పాలించిన ఇది అనేక ప్రాంతాలు, ప్రజల మిశ్రమం.
• ఆల్పైన్ ప్రాంతాలు (టైరోల్, ఆస్ట్రియా, సుడెటెన్‌లాండ్), బొహీమియా: కులీనవర్గం ప్రధానంగా జర్మన్ మాట్లాడేది.
• ఇటాలియన్ మాట్లాడే లాంబార్డీ, వెనీషియా ప్రావిన్సులు.
• హంగరీలో సగం జనాభా మాగ్యార్ భాష, మిగిలినవారు వేర్వేరు మాండలికాలు మాట్లాడేవారు.
• గాలీషియాలో కులీనవర్గం పోలిష్ మాట్లాడేది.
• వీరందరితో పాటు సామ్రాజ్య సరిహద్దుల్లో బొహీమియన్లు, స్లోవాకులు (ఉత్తరాన), స్లోవీన్‌లు (కార్నియోలాలో), క్రోయేట్‌లు (దక్షిణాన), రౌమన్‌లు (ట్రాన్సిల్వేనియాలో – తూర్పున) అనే రైతు ప్రజల సమూహం ఉండేది.
• వీరందరినీ కలిపిన ఏకైక బంధం చక్రవర్తికి విధేయత.
• భూస్వామ్య కులీనవర్గం (landed aristocracy): ఖండంలో సామాజికంగా, రాజకీయంగా ఆధిపత్య వర్గం.
• గ్రామాల్లో ఎస్టేట్లు, పట్టణాల్లో ఇళ్ళు ఉండేవి. దౌత్యం కోసం, ఉన్నత సమాజంలో ఫ్రెంచ్ భాష మాట్లాడేవారు. వారి కుటుంబాలు వివాహ సంబంధాలతో కలిసి ఉండేవి.
• సంఖ్యాపరంగా చిన్న సమూహమే. జనాభాలో అధికులు రైతాంగం.
• పశ్చిమాన భూమిని ఎక్కువగా కౌలుదార్లు, చిన్న యజమానులు సాగు చేశారు. తూర్పు, మధ్య ఐరోపాలో భూదాసులు (serfs) సాగుచేసే విశాల ఎస్టేట్లు ఉండేవి.
• పారిశ్రామికీకరణ – కొత్త వర్గాలు:
  1. ఇంగ్లండ్‌లో 18వ శతాబ్ది ద్వితీయార్ధంలో మొదలై, ఫ్రాన్స్, జర్మన్ ప్రాంతాల్లో 19వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైంది.
  2. ఫలితంగా పట్టణాల వృద్ధి, మార్కెట్ కోసం ఉత్పత్తి చేసే వాణిజ్య వర్గాల ఉద్భవం; కార్మిక వర్గం, అలాగే పారిశ్రామికవేత్తలు, వ్యాపారులు, వృత్తి నిపుణులతో కూడిన మధ్యతరగతి ఏర్పడ్డాయి.
  3. మధ్య, తూర్పు ఐరోపాలో ఈ వర్గాలు 19వ శతాబ్దం చివరి వరకు సంఖ్యలో చిన్నవి.
  4. కులీన ప్రత్యేక హక్కుల రద్దు తర్వాత జాతీయ ఐక్యత అనే భావన చదువుకున్న, ఉదారవాద మధ్యతరగతిలో ప్రాచుర్యం పొందింది.

19వ శతాబ్ది ఆరంభంలో జాతీయ ఐక్యత భావన ఉదారవాదం (liberalism) భావజాలంతో దగ్గరగా ముడిపడి ఉండేది. లిబరలిజం అనే పదం లాటిన్ మూలం "లిబర్" (liber – స్వేచ్ఛ) నుంచి వచ్చింది.

ఉదారవాదం అంటే

• కొత్త మధ్యతరగతికి: వ్యక్తి స్వేచ్ఛ, చట్టం ముందు అందరికీ సమానత్వం.
• రాజకీయంగా: సమ్మతితో ప్రభుత్వం (government by consent). ఫ్రెంచ్ విప్లవం నుంచి ఇది నిరంకుశత్వం, మత పెద్దల ప్రత్యేక హక్కుల అంతం, రాజ్యాంగం, పార్లమెంటు ద్వారా ప్రాతినిధ్య ప్రభుత్వం కోసం నిలిచింది.
• 19వ శతాబ్దపు ఉదారవాదులు ప్రైవేటు ఆస్తికి ఉల్లంఘనీయత ఉండాలని కూడా నొక్కిచెప్పారు.
• చట్టం ముందు సమానత్వం ≠ సార్వత్రిక ఓటుహక్కు:
  1. విప్లవ ఫ్రాన్స్‌లో (ఉదారవాద ప్రజాస్వామ్యంలో తొలి ప్రయోగం) ఓటు వేయడం, ఎన్నిక కావడం ఆస్తి ఉన్న పురుషులకే పరిమితం
  2. ఆస్తిలేని పురుషులు, స్త్రీలందరూ రాజకీయ హక్కులకు దూరం. జాకోబిన్ల కాలంలో కొద్దికాలం వయోజన పురుషులందరికీ ఓటుహక్కు ఉండేది. నెపోలియన్ కోడ్ మళ్ళీ పరిమిత ఓటుహక్కుకు మళ్ళి, స్త్రీలను తండ్రులు, భర్తల అధికారం కింద మైనర్ స్థాయికి దించింది. 19వ, 20వ శతాబ్దాల్లో స్త్రీలు, ఆస్తిలేని పురుషులు సమాన రాజకీయ హక్కుల కోసం ఉద్యమాలు నడిపారు.
• ఆర్థిక రంగంలో:
  1. మార్కెట్ల స్వేచ్ఛ, వస్తువులు, మూలధనం కదలికపై ప్రభుత్వ ఆంక్షల రద్దు
  2. ఇది 19వ శతాబ్దంలో ఉద్భవిస్తున్న మధ్యతరగతుల బలమైన డిమాండ్.

జర్మన్ ప్రాంతాల ఉదాహరణ

• నెపోలియన్ పరిపాలనా చర్యలు లెక్కలేనన్ని చిన్న సంస్థానాల నుంచి 39 రాష్ట్రాల సమాఖ్యను (confederation) సృష్టించాయి. ప్రతి రాష్ట్రానికి సొంత కరెన్సీ, తూనికలు–కొలతలు ఉండేవి.
• 1833లో హాంబర్గ్ నుంచి న్యూరెంబర్గ్‌కు సరుకు అమ్మడానికి వెళ్ళే వ్యాపారి 11 సుంకం అడ్డంకులు దాటాలి, ప్రతిచోటా సుమారు 5 శాతం సుంకం చెల్లించాలి. సుంకాలు తరచూ సరుకు బరువు లేదా కొలత ప్రకారం వేసేవారు.
• వస్త్రం కొలత "ఎల్" (elle) ప్రాంతానికి ఒక్కో పొడవు: ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ 54.7 సెం.మీ., మైంజ్ 55.1 సెం.మీ., న్యూరెంబర్గ్ 65.6 సెం.మీ., ఫ్రైబర్గ్ 53.5 సెం.మీ.
• ఇలాంటి పరిస్థితులను కొత్త వాణిజ్య వర్గాలు ఆర్థిక మార్పిడికి, వృద్ధికి అడ్డంకులుగా భావించి, వస్తువులు, ప్రజలు, మూలధనం అడ్డులేకుండా కదిలే ఏకీకృత ఆర్థిక ప్రాంతాన్ని కోరాయి.
• జొల్వెరిన్ (Zollverein – కస్టమ్స్ యూనియన్): 1834లో ప్రష్యా చొరవతో ఏర్పడి చాలా జర్మన్ రాష్ట్రాలు చేరాయి. సుంకాల అడ్డంకులను రద్దుచేసి, కరెన్సీల సంఖ్యను ముప్పైకి పైగా నుంచి రెండుకు తగ్గించింది. రైల్వే నెట్‌వర్క్ కదలికను పెంచి ఆర్థిక ప్రయోజనాలను జాతీయ ఏకీకరణకు జోడించింది. ఈ ఆర్థిక జాతీయవాదం విస్తృత జాతీయ భావనలను బలపరిచింది.
• ఫ్రెడరిక్ లిస్ట్ (Friedrich List): టూబింగెన్ విశ్వవిద్యాలయ ఆర్థికశాస్త్ర ప్రొఫెసర్. 1834లో జొల్వెరిన్ లక్ష్యం జర్మన్లను ఆర్థికంగా ఒక జాతిగా బంధించడమని, స్వేచ్ఛా ఆర్థిక వ్యవస్థ మాత్రమే జాతీయ భావాన్ని సృష్టిస్తుందని రాశాడు.

1815లో నెపోలియన్ ఓటమి తర్వాత ఐరోపా ప్రభుత్వాలు సంప్రదాయవాదం (conservatism) స్ఫూర్తితో నడిచాయి. సంప్రదాయవాదం అంటే సంప్రదాయాలు, స్థిరపడిన సంస్థలు, ఆచారాలకు ప్రాధాన్యమిచ్చి, వేగవంతమైన మార్పుకంటే క్రమంగా వచ్చే అభివృద్ధిని ఇష్టపడే రాజకీయ తత్వశాస్త్రం.

• సంప్రదాయవాదులు రాచరికం, చర్చి, సామాజిక అంతస్తులు, ఆస్తి, కుటుంబం వంటి సంప్రదాయ సంస్థలను కాపాడాలని భావించారు. అయితే చాలామంది విప్లవానికి ముందటి సమాజానికి తిరిగి వెళ్ళాలనుకోలేదు. నెపోలియన్ మార్పుల నుంచి ఆధునికీకరణ రాచరికం వంటి సంప్రదాయ సంస్థలను బలపరచగలదని, రాజ్యాధికారాన్ని సమర్థవంతం చేయగలదని గ్రహించారు. ఆధునిక సైన్యం, సమర్థ అధికార యంత్రాంగం, చైతన్యవంతమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ, భూస్వామ్య, భూదాస్య రద్దు నిరంకుశ రాచరికాలను బలపరుస్తాయని నమ్మారు.
• వియన్నా సదస్సు (1815): నెపోలియన్‌ను కలిసికట్టుగా ఓడించిన బ్రిటన్, రష్యా, ప్రష్యా, ఆస్ట్రియా ప్రతినిధులు వియన్నాలో సమావేశమయ్యారు. ఆతిథ్యమిచ్చింది ఆస్ట్రియా ఛాన్సలర్ డ్యూక్ మెటర్నిక్ (Metternich). నెపోలియన్ యుద్ధాల వల్ల వచ్చిన చాలా మార్పులను రద్దు చేయడం లక్ష్యంగా 1815 వియన్నా ఒప్పందం (Treaty of Vienna) రూపొందించారు.

వియన్నా ఒప్పందం నిర్ణయాలు

• విప్లవ కాలంలో పదవీచ్యుతమైన బూర్బన్ (Bourbon) వంశాన్ని మళ్ళీ అధికారంలోకి తెచ్చారు.
• నెపోలియన్ కాలంలో ఫ్రాన్స్ కలుపుకున్న భూభాగాలను ఫ్రాన్స్ కోల్పోయింది.
• భవిష్యత్తులో ఫ్రెంచ్ విస్తరణను అడ్డుకోవడానికి ఫ్రాన్స్ సరిహద్దుల్లో రాజ్యాలను ఏర్పరిచారు: ఉత్తరాన బెల్జియంతో కలిపిన నెదర్లాండ్స్ రాజ్యం
• దక్షిణాన పీడ్‌మాంట్‌కు జెనోవా చేర్పు.
• ప్రష్యాకు పశ్చిమ సరిహద్దుల్లో కొత్త భూభాగాలు
• ఆస్ట్రియాకు ఉత్తర ఇటలీపై అధికారం.
• నెపోలియన్ ఏర్పరచిన 39 రాష్ట్రాల జర్మన్ సమాఖ్యను యథాతథంగా వదిలేశారు.
• తూర్పున రష్యాకు పోలండ్‌లో కొంత భాగం
• ప్రష్యాకు సాక్సనీలో కొంత భాగం.
• ప్రధాన ఉద్దేశం: నెపోలియన్ కూలదోసిన రాజరికాలను పునరుద్ధరించి, ఐరోపాలో కొత్త సంప్రదాయవాద క్రమాన్ని సృష్టించడం.

1815 తర్వాత సంప్రదాయవాద పాలన

• ఈ పాలనలు నిరంకుశమైనవి
• విమర్శను, భిన్నాభిప్రాయాన్ని సహించలేదు
• నిరంకుశ ప్రభుత్వాల చట్టబద్ధతను ప్రశ్నించే కార్యకలాపాలను అణచడానికి ప్రయత్నించాయి.
• వార్తాపత్రికలు, పుస్తకాలు, నాటకాలు, పాటల్లో చెప్పేదాన్ని నియంత్రించడానికి సెన్సార్‌షిప్ చట్టాలు విధించి, ఫ్రెంచ్ విప్లవ స్వేచ్ఛా భావాలను ప్రతిబింబించే వాటిని అణచివేశారు.
• అయినా ఫ్రెంచ్ విప్లవ స్మృతి ఉదారవాదులకు స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంది. సంప్రదాయవాద క్రమాన్ని విమర్శించిన ఉదారవాద–జాతీయవాదులు చేపట్టిన ప్రధాన అంశాల్లో ఒకటి పత్రికా స్వేచ్ఛ.
• 1820 ప్రాంతపు "ఆలోచనాపరుల క్లబ్" వ్యంగ్య చిత్రం:
  1. నిశ్శబ్దం మొదటి ఆజ్ఞ
  2. సభ్యులు మాట్లాడకుండా ముసుగులు (muzzles) పంపిణీ చేస్తారు.

1815 తర్వాత అణచివేత భయంతో చాలా ఉదారవాద–జాతీయవాదులు అజ్ఞాతంలోకి వెళ్ళారు. విప్లవకారులను శిక్షణ ఇవ్వడానికి, భావాలు వ్యాప్తి చేయడానికి ఐరోపా రాష్ట్రాల్లో రహస్య సంఘాలు పుట్టుకొచ్చాయి.

• ఆ కాలంలో "విప్లవకారుడు" అంటే వియన్నా సదస్సు తర్వాత ఏర్పడిన రాచరిక రూపాలను వ్యతిరేకించి, స్వేచ్ఛ, స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడటానికి కట్టుబడి ఉండటం. వీరిలో చాలామంది జాతీయ రాజ్యాల సృష్టిని ఈ స్వేచ్ఛా పోరాటంలో అవసరమైన భాగంగా చూశారు.
• జూసెప్పె మాజినీ (Giuseppe Mazzini) – ఇటాలియన్ విప్లవకారుడు:
• 1807లో జెనోవాలో జన్మించాడు
• కార్బోనారీ (Carbonari) రహస్య సంఘంలో సభ్యుడయ్యాడు.
• 24 ఏళ్ళ వయసులో 1831లో లిగూరియాలో విప్లవానికి ప్రయత్నించినందుకు బహిష్కరణకు గురయ్యాడు.
• తర్వాత రెండు రహస్య సంఘాలు స్థాపించాడు: మార్సెయిల్స్‌లో "యంగ్ ఇటలీ" (Young Italy), బెర్న్‌లో "యంగ్ యూరప్" (Young Europe). యంగ్ యూరప్ సభ్యులు పోలండ్, ఫ్రాన్స్, ఇటలీ, జర్మన్ రాష్ట్రాలకు చెందిన సమాన భావాలున్న యువకులు (చిత్రంలో బెర్న్‌లో యంగ్ యూరప్ స్థాపన 1833).
• భావనలు:
  1. దేవుడు జాతులను మానవజాతి సహజ యూనిట్లుగా ఉద్దేశించాడని నమ్మాడు. అందుకే ఇటలీ చిన్న రాజ్యాల, రాజవంశాల మిశ్రమంగా కొనసాగకూడదు
  2. అది జాతుల విస్తృత కూటమిలో ఒకే ఏకీకృత గణతంత్రంగా (republic) రూపొందాలి. ఈ ఏకీకరణే ఇటాలియన్ స్వేచ్ఛకు ఆధారం.
• అతని నమూనాను అనుసరించి జర్మనీ, ఫ్రాన్స్, స్విట్జర్లాండ్, పోలండ్‌లో రహస్య సంఘాలు ఏర్పడ్డాయి.
• రాచరికంపై అతని ఎడతెగని వ్యతిరేకత, ప్రజాస్వామ్య గణతంత్రాల దార్శనికత సంప్రదాయవాదులను భయపెట్టాయి. మెటర్నిక్ అతన్ని "మన సామాజిక క్రమానికి అత్యంత ప్రమాదకర శత్రువు" అని వర్ణించాడు.

సంప్రదాయవాద పాలనలు బలపడడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా, ఇటాలియన్, జర్మన్ రాష్ట్రాలు, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్య ప్రావిన్సులు, ఐర్లండ్, పోలండ్ వంటి అనేక ప్రాంతాల్లో ఉదారవాదం, జాతీయవాదం విప్లవంతో ముడిపడ్డాయి. ఈ విప్లవాలకు నాయకత్వం వహించింది చదువుకున్న మధ్యతరగతి శ్రేష్ఠులు: ప్రొఫెసర్లు, పాఠశాల ఉపాధ్యాయులు, గుమాస్తాలు, వాణిజ్య మధ్యతరగతి సభ్యులు.

• జూలై 1830 ఫ్రాన్స్ విప్లవం: సంప్రదాయవాద ప్రతిచర్య తర్వాత 1815లో పునరుద్ధరించిన బూర్బన్ రాజులను ఉదారవాద విప్లవకారులు కూలదోసి, లూయీ ఫిలిప్ (Louis Philippe) నేతృత్వంలో రాజ్యాంగబద్ధ రాచరికం ఏర్పరిచారు.
• మెటర్నిక్ మాటలు: "ఫ్రాన్స్ తుమ్మితే మిగతా ఐరోపాకు జలుబు చేస్తుంది".
• జూలై విప్లవం బ్రసెల్స్‌లో తిరుగుబాటుకు ప్రేరణనిచ్చి, బెల్జియం నెదర్లాండ్స్ సంయుక్త రాజ్యం నుంచి విడిపోవడానికి దారితీసింది.
• గ్రీకు స్వాతంత్ర్య యుద్ధం (Greek War of Independence): ఐరోపా విద్యావంతుల్లో జాతీయ భావాలను రగిలించిన సంఘటన.
• 15వ శతాబ్దం నుంచి గ్రీసు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో భాగం.
• ఐరోపాలో విప్లవాత్మక జాతీయవాదం పెరగడంతో గ్రీకుల స్వాతంత్ర్య పోరాటం 1821లో మొదలైంది.
• ప్రవాసంలో ఉన్న గ్రీకులు, ప్రాచీన గ్రీకు సంస్కృతిపట్ల సానుభూతి ఉన్న అనేకమంది పశ్చిమ ఐరోపావాసులు మద్దతిచ్చారు.
• కవులు, కళాకారులు గ్రీసును ఐరోపా నాగరికతకు ఊయలగా కీర్తించి, ముస్లిం సామ్రాజ్యంపై పోరాటానికి ప్రజాభిప్రాయాన్ని సమీకరించారు.
• ఇంగ్లీష్ కవి లార్డ్ బైరన్ (Lord Byron) నిధులు సేకరించి, తర్వాత స్వయంగా యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు
• 1824లో జ్వరంతో మరణించాడు.
• చివరికి 1832 కాన్‌స్టాంటినోపుల్ ఒప్పందం (Treaty of Constantinople) గ్రీసును స్వతంత్ర దేశంగా గుర్తించింది.
• డెలాక్రొయా చిత్రం "చియోస్ ఊచకోత" (Massacre at Chios, 1824): ఫ్రెంచ్ రొమాంటిక్ చిత్రకారుడు యూజీన్ డెలాక్రొయా గీసిన ఈ భారీ చిత్రం (4.19 మీ × 3.54 మీ) చియోస్ దీవిలో 20,000 గ్రీకులు టర్కుల చేతిలో మరణించారని చెప్పే సంఘటనను చూపుతుంది. స్త్రీలు, పిల్లల బాధను నాటకీయంగా చూపి, స్పష్టమైన రంగులతో ప్రేక్షకుల భావోద్వేగాలను తట్టి గ్రీకులపై సానుభూతి సృష్టించాడు.

జాతీయవాద వికాసం కేవలం యుద్ధాలు, భూ విస్తరణ ద్వారానే రాలేదు. జాతి భావన సృష్టిలో సంస్కృతి కీలక పాత్ర పోషించింది: కళలు, కవిత్వం, కథలు, సంగీతం జాతీయ భావాలను వ్యక్తం చేసి రూపుదిద్దాయి.

• రొమాంటిసిజం (Romanticism): ఒక ప్రత్యేక రకం జాతీయ భావాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రయత్నించిన సాంస్కృతిక ఉద్యమం. రొమాంటిక్ కళాకారులు, కవులు హేతువు, శాస్త్రాన్ని అతిగా కీర్తించడాన్ని విమర్శించి, భావోద్వేగాలు, అంతర్జ్ఞానం, ఆధ్యాత్మిక భావాలపై దృష్టిపెట్టారు. జాతికి పునాదిగా ఉమ్మడి వారసత్వం, ఉమ్మడి సాంస్కృతిక గతం అనే భావనను సృష్టించడం వారి ప్రయత్నం.
• జొహాన్ గాట్‌ఫ్రీడ్ హెర్డర్ (Herder, 1744–1803): జర్మన్ తత్వవేత్త. నిజమైన జర్మన్ సంస్కృతిని సామాన్య ప్రజల్లో (das volk) కనుగొనాలన్నాడు. జానపద గీతాలు, కవిత్వం, నృత్యాల ద్వారా జాతి నిజమైన స్ఫూర్తి (volksgeist) ప్రాచుర్యం పొందిందని, కాబట్టి జానపద సంస్కృతి రూపాలను సేకరించి నమోదు చేయడం జాతి నిర్మాణ ప్రాజెక్టుకు అవసరమని భావించాడు.
• స్థానిక భాష, జానపదాల ఉద్దేశం: ప్రాచీన జాతీయ స్ఫూర్తిని పునరుద్ధరించడమే కాక, ఎక్కువగా నిరక్షరాస్యులైన విస్తృత ప్రేక్షకులకు ఆధునిక జాతీయవాద సందేశం చేర్చడం.

పోలండ్ ఉదాహరణ

• 18వ శతాబ్ది చివరలో రష్యా, ప్రష్యా, ఆస్ట్రియా అనే మహాశక్తులు పోలండ్‌ను విభజించాయి. స్వతంత్ర భూభాగంగా లేకపోయినా సంగీతం, భాష ద్వారా జాతీయ భావనలు సజీవంగా ఉన్నాయి.
• కరోల్ కుర్పిన్స్కీ (Karol Kurpinski) తన ఒపెరాలు, సంగీతం ద్వారా జాతీయ పోరాటాన్ని కీర్తించి, పొలొనేజ్ (polonaise), మజుర్కా (mazurka) జానపద నృత్యాలను జాతీయవాద చిహ్నాలుగా మార్చాడు.
• రష్యా ఆక్రమణ తర్వాత పాఠశాలల నుంచి పోలిష్ భాష తొలగించి, రష్యన్ భాషను అంతటా రుద్దారు.
• 1831లో రష్యా పాలనపై సాయుధ తిరుగుబాటు జరిగి చివరకు అణచివేయబడింది. తర్వాత పోలండ్‌లో అనేకమంది మతగురువులు భాషను జాతీయ ప్రతిఘటన ఆయుధంగా ఉపయోగించడం ప్రారంభించారు: చర్చి సమావేశాలు, మత బోధనలో పోలిష్ వాడారు. రష్యన్‌లో బోధించడానికి నిరాకరించినందుకు చాలామంది పూజారులు, బిషప్‌లను జైల్లో పెట్టారు లేదా సైబీరియాకు పంపారు. అందువల్ల పోలిష్ భాష వాడకం రష్యా ఆధిపత్యంపై పోరాట చిహ్నంగా మారింది.

గ్రిమ్ సోదరులు – జానపద కథలు, జాతి నిర్మాణం (Box 1)

• జేకబ్, విల్‌హెల్మ్ గ్రిమ్ వరుసగా 1785, 1786లో హనౌ (జర్మనీ)లో జన్మించారు. ఇద్దరూ న్యాయశాస్త్రం చదివినా, పాత జానపద కథలు సేకరించడంపై ఆసక్తి పెంచుకున్నారు.
• ఆరేళ్ళు గ్రామం గ్రామం తిరిగి, ప్రజలతో మాట్లాడి, తరతరాలుగా వస్తున్న కథలు రాసుకున్నారు. 1812లో మొదటి సంకలనం ప్రచురించారు.
• తర్వాత ఉదారవాద రాజకీయాల్లో, ముఖ్యంగా పత్రికా స్వేచ్ఛ ఉద్యమంలో క్రియాశీలమయ్యారు
• అలాగే జర్మన్ భాషకు 33 సంపుటాల నిఘంటువు ప్రచురించారు.
• ఫ్రెంచ్ ఆధిపత్యాన్ని జర్మన్ సంస్కృతికి ముప్పుగా చూశారు
• తాము సేకరించిన జానపద కథలు స్వచ్ఛమైన, ప్రామాణిక జర్మన్ స్ఫూర్తికి వ్యక్తీకరణలని నమ్మారు. కథల సేకరణ, జర్మన్ భాష అభివృద్ధిని ఫ్రెంచ్ ఆధిపత్యాన్ని ఎదిరించి జర్మన్ జాతీయ గుర్తింపు సృష్టించే విస్తృత ప్రయత్నంలో భాగంగా భావించారు.

1830ల దశకం ఐరోపాలో తీవ్ర ఆర్థిక కష్టాల కాలం. 19వ శతాబ్ది తొలి అర్ధభాగంలో ఐరోపా అంతటా జనాభా భారీగా పెరిగింది. చాలా దేశాల్లో ఉద్యోగాలకంటే ఉద్యోగార్థులు ఎక్కువయ్యారు.

• పేదరికానికి కారణాలు:
  1. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి ప్రజలు నగరాల్లో కిక్కిరిసిన మురికివాడల్లోకి వలస వెళ్ళారు.
  2. పట్టణాల్లోని చిన్న ఉత్పత్తిదారులు ఇంగ్లండ్ నుంచి దిగుమతి అయ్యే చౌక యంత్ర ఉత్పత్తులతో గట్టి పోటీ ఎదుర్కొన్నారు. ఇంగ్లండ్‌లో పారిశ్రామికీకరణ ఖండం కంటే ముందుంది. ముఖ్యంగా వస్త్రాల ఉత్పత్తిలో ఇది కనిపించింది; ఖండంలో వస్త్రాలు ఇళ్ళు లేదా చిన్న వర్క్‌షాపుల్లో, పాక్షికంగా మాత్రమే యాంత్రీకరణతో తయారయ్యేవి.
  3. కులీనవర్గం బలంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో రైతులు భూస్వామ్య బకాయిలు, బాధ్యతల భారం కింద నలిగారు.
  4. ఆహార ధరల పెరుగుదల లేదా పంట విఫలమైన సంవత్సరం పట్టణ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విస్తృత పేదరికానికి దారితీసింది (pauperism).
• 1848లో పారిస్: ఆహార కొరత, విస్తృత నిరుద్యోగం కారణంగా పారిస్ ప్రజలు రోడ్లపైకి వచ్చారు. బారికేడ్లు నిర్మించారు, లూయీ ఫిలిప్ పారిపోవలసి వచ్చింది. జాతీయ సభ (National Assembly) గణతంత్రాన్ని ప్రకటించి, 21 ఏళ్ళు నిండిన పురుషులందరికీ ఓటుహక్కు కల్పించి, పని హక్కుకు హామీ ఇచ్చింది. ఉపాధి కల్పించడానికి జాతీయ వర్క్‌షాపులు (national workshops) ఏర్పాటుచేశారు.

సైలేసియా నేతగాళ్ళ తిరుగుబాటు

• పుస్తకం ప్రకారం 1845లో సైలేసియాలో నేతగాళ్ళు కాంట్రాక్టర్లపై తిరుగుబాటు చేశారు. కాంట్రాక్టర్లు ముడిసరుకు సరఫరా చేసి, పూర్తయిన వస్త్రాలకు ఆర్డర్లు ఇచ్చేవారు, కానీ చెల్లింపులను తీవ్రంగా తగ్గించారు. (బయటి వివరం: చరిత్రకారులు ఈ తిరుగుబాటును సాధారణంగా 1844 జూన్‌గా పేర్కొంటారు.)
• జర్నలిస్టు విల్‌హెల్మ్ వోల్ఫ్ వర్ణన:
  1. ఆ గ్రామాల్లో (18,000 నివాసులు) పత్తి నేత అత్యంత విస్తృత వృత్తి
  2. కార్మికుల దుస్థితి తీవ్రం. ఉద్యోగాల కోసం వారి తీవ్ర అవసరాన్ని కాంట్రాక్టర్లు వాడుకుని ఆర్డర్ ధరలు తగ్గించారు.
• జూన్ 4న మధ్యాహ్నం 2 గంటలకు నేతగాళ్ళ పెద్ద గుంపు ఇళ్ళ నుంచి బయలుదేరి, జంటలుగా కాంట్రాక్టర్ భవనం వరకు వెళ్ళి అధిక వేతనాలు కోరింది. వారిని హేళన, బెదిరింపులతో ఎదుర్కొన్నారు. తర్వాత కొందరు ఇంట్లోకి చొరబడి కిటికీ అద్దాలు, ఫర్నిచర్, పింగాణీ పగలగొట్టారు
• మరొక బృందం గోదాములోకి చొరబడి వస్త్ర నిల్వలను దోచి చింపేసింది.
• కాంట్రాక్టర్ కుటుంబంతో పారిపోయి పక్క గ్రామానికి వెళ్ళగా ఆశ్రయం దొరకలేదు. 24 గంటల తర్వాత సైన్యాన్ని పిలిచి తిరిగి వచ్చాడు. తర్వాత జరిగిన ఘర్షణలో పదకొండు మంది నేతగాళ్ళు కాల్చిచంపబడ్డారు.

పేదలు, నిరుద్యోగులు, ఆకలితో ఉన్న రైతులు, కార్మికుల తిరుగుబాట్లకు సమాంతరంగా 1848లో చదువుకున్న మధ్యతరగతుల ఆధ్వర్యంలో విప్లవం సాగింది. 1848 ఫిబ్రవరిలో ఫ్రాన్స్‌లో రాజు పదవీత్యాగం చేయగా, పురుషులందరికీ ఓటుహక్కు ఆధారంగా గణతంత్రం ప్రకటించబడింది.

• జర్మనీ, ఇటలీ, పోలండ్, ఆస్ట్రియా–హంగేరీ సామ్రాజ్యం వంటి జాతీయ రాజ్యాలు లేని ప్రాంతాల్లో ఉదారవాద మధ్యతరగతి పురుషులు, స్త్రీలు రాజ్యాంగవాదాన్ని జాతీయ ఏకీకరణతో కలిపి కోరారు. పెరుగుతున్న ప్రజా అశాంతిని వాడుకుని పార్లమెంటరీ సూత్రాలపై జాతీయ రాజ్యం కోసం (రాజ్యాంగం, పత్రికా స్వేచ్ఛ, సంఘాలు ఏర్పరచుకునే స్వేచ్ఛ) డిమాండ్ చేశారు.
• ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ పార్లమెంటు (Frankfurt Parliament):
  1. జర్మన్ ప్రాంతాల్లో మధ్యతరగతి నిపుణులు, వ్యాపారులు, సంపన్న చేతివృత్తులవారి రాజకీయ సంఘాలు ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ నగరంలో కలిసి, అఖిల జర్మన్ జాతీయ సభకు ఓటు వేయాలని నిర్ణయించాయి.
  2. 1848 మే 18న ఎన్నికైన 831 ప్రతినిధులు ఉత్సవ ఊరేగింపుగా వెళ్ళి సెయింట్ పాల్ చర్చిలో సమావేశమయ్యారు.
  3. పార్లమెంటుకు లోబడిన రాచరికం నేతృత్వంలో జర్మన్ జాతికి రాజ్యాంగం రూపొందించారు.
  4. వారు ఈ షరతులతో ప్రష్యా రాజు ఫ్రెడరిక్ విల్‌హెల్మ్ IV (Friedrich Wilhelm IV)కు కిరీటం ఇవ్వజూపగా, అతను నిరాకరించి ఎన్నికైన సభను వ్యతిరేకించడంలో ఇతర రాజులతో చేరాడు.
  5. కులీనవర్గం, సైన్యం వ్యతిరేకత పెరగగా పార్లమెంటు సామాజిక పునాది క్షీణించింది: మధ్యతరగతులు ఆధిపత్యం వహించిన పార్లమెంటు కార్మికులు, చేతివృత్తుల డిమాండ్లను ప్రతిఘటించి వారి మద్దతు కోల్పోయింది. చివరకు సైన్యాన్ని పిలిచి సభను రద్దు చేయించారు.
• స్త్రీల హక్కులు: ఉదారవాద ఉద్యమంలో స్త్రీలకు రాజకీయ హక్కులు ఇవ్వడం వివాదాస్పదం. ఎంతోమంది స్త్రీలు ఏళ్ళ తరబడి చురుగ్గా పాల్గొన్నారు: సొంత రాజకీయ సంఘాలు స్థాపించారు, పత్రికలు నడిపారు, సభలు, ప్రదర్శనల్లో పాల్గొన్నారు. అయినా సభ ఎన్నికల్లో ఓటుహక్కు నిరాకరించారు. ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ పార్లమెంటు సెయింట్ పాల్ చర్చిలో సమావేశమైనప్పుడు స్త్రీలను సందర్శకుల గ్యాలరీలో కేవలం పరిశీలకులుగా నిలబడటానికి మాత్రమే అనుమతించారు.
• కార్ల్ వెల్కర్ (Carl Welcker):
  1. ఎన్నికైన ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ పార్లమెంటు సభ్యుడు. పురుషుడు బలవంతుడు, కుటుంబ రక్షకుడు, పోషకుడు, ప్రజా బాధ్యతలకు ఉద్దేశించినవాడని
  2. స్త్రీ బలహీనురాలు, ఆధారపడేది, ఇల్లు–పిల్లల సంరక్షణ ఆమె రంగమని
  3. లింగ సమానత్వం కుటుంబ గౌరవానికి భంగమని వాదించాడు.
• లూయిస్ ఒట్టో-పీటర్స్ (Louise Otto-Peters, 1819–95):
  1. రాజకీయ కార్యకర్త. మహిళా పత్రిక, తర్వాత స్త్రీవాద రాజకీయ సంఘం స్థాపించింది. తన పత్రిక తొలి సంచిక (21 ఏప్రిల్ 1849) సంపాదకీయంలో "స్వేచ్ఛ అవిభాజ్యమైనది
  2. స్వేచ్ఛాపరులు అస్వతంత్రుల మధ్య ఉండటాన్ని సహించకూడదు" అన్నది.
• ఆ పత్రిక పాఠకుడొకరు (1850 జూన్ 25 లేఖ) ఆస్తి హక్కు ఉన్న ప్రతిభావంతులైన స్త్రీలకు ఓటు నిరాకరించడం, కేవలం పురుషుడైనందుకు పశువుల కాపరికి ఓటు ఇవ్వడం అన్యాయమని ప్రశ్నించాడు.
• స్త్రీవాదం (Feminist) అంటే స్త్రీల హక్కులు, ప్రయోజనాల పట్ల అవగాహన
• లింగాల సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ సమానత్వంపై నమ్మకం.
• 1848 తర్వాత:
  1. సంప్రదాయవాద శక్తులు ఉదారవాద ఉద్యమాలను అణచగలిగినా పాత క్రమాన్ని తిరిగి తీసుకురాలేకపోయాయి. విప్లవం, అణచివేత చక్రాలను ఉదారవాద–జాతీయవాదులకు రాయితీలు ఇవ్వడం ద్వారానే ఆపగలమని రాజులు గ్రహించారు. అందుకే 1848 తర్వాత మధ్య, తూర్పు ఐరోపా నిరంకుశ రాచరికాలు 1815కు ముందే పశ్చిమ ఐరోపాలో జరిగిన మార్పులను ప్రవేశపెట్టసాగాయి: హాబ్స్‌బర్గ్ ప్రాంతాల్లో, రష్యాలో భూదాస్యం, బంధిత కార్మిక వ్యవస్థ రద్దయ్యాయి
  2. 1867లో హాబ్స్‌బర్గ్ పాలకులు హంగేరియన్లకు మరింత స్వయంప్రతిపత్తి ఇచ్చారు.

1848 తర్వాత ఐరోపాలో జాతీయవాదం ప్రజాస్వామ్యం, విప్లవంతో తన అనుబంధాన్ని వదిలింది. సంప్రదాయవాదులు జాతీయ భావాలను రాజ్యాధికారం పెంచుకోవడానికి, ఐరోపాపై రాజకీయ ఆధిపత్యం సాధించడానికి వాడుకోసాగారు. జర్మనీ, ఇటలీ ఏకీకరణలో ఇది కనిపిస్తుంది.

• 1848లో మధ్యతరగతి జర్మన్లు ఎన్నికైన పార్లమెంటు పాలించే జాతీయ రాజ్యంగా జర్మన్ సమాఖ్య ప్రాంతాలను ఏకం చేయాలని ప్రయత్నించారు. ఈ ఉదారవాద ప్రయత్నాన్ని రాచరికం, సైన్యం, ప్రష్యా పెద్ద భూస్వాములు (జంకర్లు – Junkers) కలిసి అణచివేశాయి.
• అప్పటి నుంచి జాతీయ ఏకీకరణ ఉద్యమానికి ప్రష్యా నాయకత్వం వహించింది. దాని ముఖ్యమంత్రి ఒట్టో వాన్ బిస్మార్క్ (Otto von Bismarck) ప్రష్యా సైన్యం, అధికార యంత్రాంగం సహాయంతో ఈ ప్రక్రియ రూపశిల్పి.
• ఏడేళ్ళలో ఆస్ట్రియా, డెన్మార్క్, ఫ్రాన్స్‌లతో మూడు యుద్ధాలు ప్రష్యా విజయంతో ముగిసి ఏకీకరణ పూర్తయింది. (బయటి వివరం: డెన్మార్క్ యుద్ధం 1864, ఆస్ట్రియాతో 1866, ఫ్రాన్స్‌తో 1870–71.)
• 1871 జనవరి 18: ఘోర చలిగా ఉన్న ఉదయం వెర్సైల్స్ రాజప్రాసాదంలోని వేడిలేని అద్దాల మందిరం (Hall of Mirrors)లో జర్మన్ రాష్ట్రాల రాజులు, సైనిక ప్రతినిధులు, ముఖ్యమంత్రి బిస్మార్క్‌తో సహా ప్రష్యా మంత్రులు సమావేశమై, ప్రష్యా రాజు విల్‌హెల్మ్ I (William I)ను జర్మన్ చక్రవర్తి (కైజర్)గా ప్రకటించారు.
• ఈ జాతి నిర్మాణ ప్రక్రియ ప్రష్యా రాజ్య అధికార ఆధిపత్యాన్ని చూపింది. కొత్త రాజ్యం కరెన్సీ, బ్యాంకింగ్, న్యాయ వ్యవస్థల ఆధునికీకరణకు ప్రాధాన్యమిచ్చింది. ప్రష్యా చర్యలు, పద్ధతులు మిగిలిన జర్మనీకి తరచూ ఆదర్శమయ్యాయి.
• చిత్రాలు/పటం: అంటోన్ వాన్ వెర్నర్ చిత్రంలో కైజర్, ప్రష్యా సైన్యాధిపతి జనరల్ వాన్ రూన్ మధ్యలో నిలబడ్డారు, బిస్మార్క్ దగ్గరే. ఈ చిత్రం 1885లో బిస్మార్క్ 70వ పుట్టినరోజున బహూకరించబడింది. పటం (1866–71) ప్రష్యా, 1866 ఆస్ట్రో–ప్రష్యా యుద్ధంలో జయించిన భూభాగాలు, 1867లో ప్రష్యాతో కలిసిన రాష్ట్రాలు, 1871లో ప్రష్యాతో కలిసి జర్మన్ సామ్రాజ్యం ఏర్పరచిన దక్షిణ జర్మన్ రాష్ట్రాలు, ఫ్రాంకో–ప్రష్యా యుద్ధంలో 1871లో గెలిచినవి చూపిస్తుంది.

జర్మనీలాగే ఇటలీకి కూడా దీర్ఘకాల రాజకీయ విభజన చరిత్ర ఉంది. ఇటాలియన్లు అనేక రాజవంశ రాష్ట్రాలలో, బహుళజాతి హాబ్స్‌బర్గ్ సామ్రాజ్యంలో చెల్లాచెదురుగా ఉండేవారు. ఇటాలియన్ భాషకే ఒకే రూపం లేదు; ప్రాంతీయ, స్థానిక తేడాలుండేవి.

• 19వ శతాబ్ది మధ్య ఇటలీ: ఏడు రాష్ట్రాలుగా విడిపోయింది. వాటిలో సార్డీనియా–పీడ్‌మాంట్ ఒక్కటే ఇటాలియన్ రాచరిక కుటుంబం పాలనలో ఉంది. ఉత్తరం ఆస్ట్రియన్ హాబ్స్‌బర్గ్‌ల కింద, మధ్య భాగం పోప్ పాలనలో, దక్షిణ ప్రాంతాలు స్పెయిన్ బూర్బన్ రాజుల ఆధిపత్యంలో ఉన్నాయి.
• మాజినీ ప్రయత్నాలు: 1830లలో మాజినీ ఏకీకృత ఇటాలియన్ గణతంత్రానికి సమగ్ర కార్యక్రమం రూపొందించి, యంగ్ ఇటలీ రహస్య సంఘం స్థాపించాడు. 1831, 1848లలో విప్లవ తిరుగుబాట్లు విఫలమవడంతో, యుద్ధం ద్వారా ఇటాలియన్ రాష్ట్రాలను ఏకం చేసే బాధ్యత సార్డీనియా–పీడ్‌మాంట్‌పై, దాని రాజు రెండవ విక్టర్ ఇమ్మాన్యుయేల్ (Victor Emmanuel II)పై పడింది. ఈ ప్రాంత పాలక శ్రేష్ఠులు ఏకీకృత ఇటలీ ఆర్థికాభివృద్ధి, రాజకీయ ఆధిపత్యం ఇస్తుందని భావించారు.
• కావూర్ (Count Camillo de Cavour): ఇటలీ ప్రాంతాల ఏకీకరణ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించిన ముఖ్యమంత్రి. అతను విప్లవకారుడు కాదు, ప్రజాస్వామ్యవాదీ కాదు. ఇతర సంపన్న, విద్యావంతులైన ఇటాలియన్ శ్రేష్ఠుల వలె అతనికి ఇటాలియన్ కంటే ఫ్రెంచ్ బాగా వచ్చు. ఫ్రాన్స్‌తో వ్యూహాత్మక దౌత్య మైత్రి ద్వారా సార్డీనియా–పీడ్‌మాంట్ 1859లో ఆస్ట్రియా సేనలను ఓడించింది.
• గారిబాల్డీ (Giuseppe Garibaldi, 1807–82): ప్రసిద్ధ ఇటాలియన్ స్వాతంత్ర్య యోధుడు.
• తీరప్రాంత వ్యాపార కుటుంబం
• వర్తక నౌకాదళంలో నావికుడు.
• 1833లో మాజినీని కలిసి యంగ్ ఇటలీలో చేరాడు
• 1834లో పీడ్‌మాంట్‌లో గణతంత్ర తిరుగుబాటులో పాల్గొన్నాడు. అది అణచబడగా దక్షిణ అమెరికాకు పారిపోయి 1848 వరకు ప్రవాసంలో ఉన్నాడు.
• 1854లో ఇటాలియన్ రాష్ట్రాల ఏకీకరణకు విక్టర్ ఇమ్మాన్యుయేల్ II చేసే ప్రయత్నాలకు మద్దతిచ్చాడు.
• 1860లో ప్రసిద్ధ "వెయ్యిమంది యాత్ర" (Expedition of the Thousand)కు నాయకత్వం వహించి దక్షిణ ఇటలీ వెళ్ళాడు. ప్రచారంలో కొత్త వాలంటీర్లు చేరుతూ సంఖ్య సుమారు 30,000కు పెరిగింది
• వీరిని "ఎర్ర చొక్కాలు" (Red Shirts) అంటారు.
• 1867లో ఇటలీ ఏకీకరణకు చివరి అడ్డంకి అయిన పోప్ రాజ్యాల (Papal States) పై ఎర్ర చొక్కాల సైన్యంతో రోమ్‌కు సాగాడు
• అక్కడ ఫ్రెంచ్ సేన ఉంది. ఫ్రెంచ్, పోప్ సంయుక్త సేనలకు ఎర్ర చొక్కాలు సరితూగలేదు. ప్రష్యాతో యుద్ధం సమయంలో 1870లో ఫ్రాన్స్ రోమ్ నుంచి తన సేనను ఉపసంహరించాక మాత్రమే పోప్ రాజ్యాలు ఇటలీలో చేరాయి.
• ఏకీకరణ: ఆస్ట్రియాపై గెలుపు తర్వాత 1860లో గారిబాల్డీ నాయకత్వంలోని సాయుధ వాలంటీర్లు (క్రమబద్ధ సేనలతో పాటు) దక్షిణ ఇటలీలో, రెండు సిసిలీల రాజ్యంలోకి ప్రవేశించి, స్థానిక రైతుల మద్దతు గెలుచుకుని స్పానిష్ పాలకులను తరిమారు. 1861లో విక్టర్ ఇమ్మాన్యుయేల్ II ఏకీకృత ఇటలీ రాజుగా ప్రకటించబడ్డాడు.
• సామాన్యులకు తెలియని జాతీయవాదం:
  1. నిరక్షరాస్యత అధికంగా ఉన్న ఇటాలియన్ జనాభాలో చాలామందికి ఉదారవాద–జాతీయవాద భావజాలం తెలియలేదు. గారిబాల్డీకి మద్దతిచ్చిన దక్షిణ ఇటలీ రైతులు "ఇటాలియా" గురించి వినలేదు
  2. "ల తాలియా" విక్టర్ ఇమ్మాన్యుయేల్ భార్య అనుకున్నారు.
• పటం (Fig. 14b):
  1. వేర్వేరు ప్రాంతాలు ఏకీకృత ఇటలీలో చేరిన సంవత్సరాలను చూపుతుంది (పటంలో 1858, 1858–60, 1860, 1866, 1870 అనే సంవత్సరాలు కనిపిస్తాయి). వీటిలో వెనీషియా 1866లో, పోప్ రాజ్యాలు (రోమ్) 1870లో చేరిన చివరి ప్రాంతాలు
  2. రెండు సిసిలీల రాజ్యం 1860లో చేరింది.
• 1859 నాటి ఇంగ్లీష్ వ్యంగ్య చిత్రంలో గారిబాల్డీ "ఇటలీ" అనే బూటును పై నుంచి సార్డీనియా–పీడ్‌మాంట్ రాజు ధరించడానికి సాయం చేస్తున్నట్టు చూపారు.

కొందరు పండితుల ప్రకారం జాతి లేదా జాతీయ రాజ్య నమూనా గ్రేట్ బ్రిటన్. బ్రిటన్‌లో జాతీయ రాజ్య నిర్మాణం ఆకస్మిక తిరుగుబాటు, విప్లవం ఫలితం కాదు; అది సుదీర్ఘ ప్రక్రియ ఫలితం.

• 18వ శతాబ్దానికి ముందు "బ్రిటిష్ జాతి" లేదు. బ్రిటిష్ దీవుల ప్రజల ప్రాథమిక గుర్తింపులు ఇంగ్లీష్, వెల్ష్, స్కాట్, ఐరిష్ వంటి జాతి (ethnic) గుర్తింపులే. ప్రతి సమూహానికి సొంత సాంస్కృతిక, రాజకీయ సంప్రదాయాలుండేవి. (Ethnic = ఒక సముదాయం తనదిగా భావించే ఉమ్మడి జాతి, తెగ లేదా సాంస్కృతిక మూలం.)
• ఇంగ్లీష్ జాతి సంపద, ప్రాముఖ్యత, శక్తిలో క్రమంగా పెరిగి దీవుల్లోని ఇతర జాతులపై ప్రభావం విస్తరించింది.
• 1688: సుదీర్ఘ సంఘర్షణ ముగింపులో ఇంగ్లీష్ పార్లమెంటు రాచరికం నుంచి అధికారం చేజిక్కించుకుంది. ఇంగ్లండ్‌ను కేంద్రంగా చేసుకుని జాతీయ రాజ్యం ఏర్పడటానికి ఈ పార్లమెంటే సాధనం.
• 1707 యూనియన్ చట్టం (Act of Union):
  1. ఇంగ్లండ్, స్కాట్లండ్ మధ్య ఈ చట్టంతో "యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ గ్రేట్ బ్రిటన్" ఏర్పడింది
  2. ఆచరణలో ఇంగ్లండ్ తన ప్రభావాన్ని స్కాట్లండ్‌పై రుద్దింది. బ్రిటిష్ పార్లమెంటులో ఇంగ్లీష్ సభ్యుల ఆధిపత్యం కొనసాగింది.
• స్కాట్లండ్:
  1. బ్రిటిష్ గుర్తింపు పెరగడంతో స్కాట్లండ్ ప్రత్యేక సంస్కృతి, రాజకీయ సంస్థలు క్రమపద్ధతిలో అణచివేయబడ్డాయి. స్కాటిష్ హైలాండ్స్‌లోని కాథలిక్ తెగలు స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించడానికి ప్రయత్నించినప్పుడల్లా భయంకర అణచివేతకు గురయ్యారు. హైలాండర్లు తమ గేలిక్ భాష మాట్లాడటం, జాతీయ వేషధారణ ధరించడం నిషిద్ధం
  2. పెద్ద సంఖ్యలో వారిని బలవంతంగా స్వస్థలం నుంచి వెళ్ళగొట్టారు.
• ఐర్లండ్: కాథలిక్కులు, ప్రొటెస్టెంట్ల మధ్య లోతుగా చీలిన దేశం. అత్యధికంగా కాథలిక్కులున్న దేశంపై ఆధిపత్యం స్థాపించడానికి ఇంగ్లీష్ వారు ప్రొటెస్టెంట్లకు సహాయం చేశారు. బ్రిటిష్ ఆధిపత్యంపై కాథలిక్ తిరుగుబాట్లు అణచివేయబడ్డాయి. వోల్ఫ్ టోన్ (Wolfe Tone), అతని యునైటెడ్ ఐరిష్‌మెన్ (United Irishmen) నాయకత్వంలోని 1798 తిరుగుబాటు విఫలమయ్యాక 1801లో ఐర్లండ్‌ను బలవంతంగా యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో కలిపారు.
• కొత్త "బ్రిటిష్ జాతి": ప్రధాన ఇంగ్లీష్ సంస్కృతి ప్రచారం ద్వారా సృష్టించబడింది. కొత్త బ్రిటన్ చిహ్నాలు: బ్రిటిష్ జెండా (యూనియన్ జాక్), జాతీయ గీతం ("గాడ్ సేవ్ అవర్ నోబుల్ కింగ్"), ఇంగ్లీష్ భాష చురుగ్గా ప్రోత్సహించబడ్డాయి. పాత జాతులు ఈ యూనియన్‌లో అధీన భాగస్వాములుగా మాత్రమే మిగిలాయి.
• ఐరోపాలోని ఇతర దేశాలతో తేడా: ఇక్కడ జాతీయ రాజ్యం విప్లవాలు, ఏకీకరణ యుద్ధాల ద్వారా కాక, ఇంగ్లండ్ ఆధిపత్యంలో దీర్ఘకాల ప్రక్రియలో, పార్లమెంటు ద్వారా ఏర్పడింది (పాఠ్యపుస్తకం ప్రశ్న: బ్రిటన్ జాతీయవాద చరిత్ర ఐరోపా మిగతా దేశాలకంటే ఎలా భిన్నం?).

రాజును చిత్రపటం లేదా విగ్రహం ద్వారా చూపడం సులభం, కానీ జాతికి రూపం ఎలా ఇవ్వాలి? 18, 19 శతాబ్దాల కళాకారులు జాతిని వ్యక్తిగా చూపే (personification) మార్గాన్ని కనుగొన్నారు. జాతులను స్త్రీ రూపాలుగా చిత్రించారు.

ఎంచుకున్న స్త్రీ రూపం నిజ జీవితంలోని ఏ స్త్రీనీ సూచించదు; జాతి అనే నైరూప్య భావనకు ఒక కచ్చితమైన రూపం ఇవ్వడమే లక్ష్యం.

అంటే స్త్రీ రూపం జాతికి ప్రతీకాత్మక రూపం (allegory) అయింది. (Allegory అంటే స్వేచ్ఛ, అసూయ వంటి నైరూప్య భావనను ఒక వ్యక్తి లేదా వస్తువు ద్వారా వ్యక్తపరచడం.)

• ఫ్రెంచ్ విప్లవ కాలంలో:
  1. స్వేచ్ఛ, న్యాయం, గణతంత్రం వంటి భావనలకు స్త్రీ రూపాలు వాడారు. స్వేచ్ఛ గుర్తులు ఎర్ర టోపీ లేదా విరిగిన గొలుసు
  2. న్యాయం కళ్ళకు గంతలు కట్టుకుని తూకం త్రాసు పట్టుకున్న స్త్రీ.
• మరియాన్ (Marianne):
  1. ఫ్రాన్స్ జాతి రూపకం. ఒక ప్రసిద్ధ క్రైస్తవ పేరు పెట్టడం ద్వారా ప్రజల జాతి అనే భావనను నొక్కిచెప్పారు. లక్షణాలు స్వేచ్ఛ, గణతంత్రం నుంచి తీసుకున్నవి: ఎర్ర టోపీ, త్రివర్ణ పతాకం, కాకేడ్ (cockade). ఏకత చిహ్నంగా ప్రజలకు గుర్తుచేసి గుర్తింపు కల్పించడానికి మరియాన్ విగ్రహాలు బహిరంగ కూడళ్ళలో నిలబెట్టారు
  2. నాణేలు, తపాలా బిళ్ళల (1850 స్టాంపులు)పై ముద్రించారు.
• జర్మానియా (Germania): జర్మన్ జాతి రూపకం. చిత్రాల్లో ఓక్ ఆకుల కిరీటం ధరిస్తుంది, ఎందుకంటే జర్మన్ ఓక్ చెట్టు వీరత్వానికి గుర్తు.
• ఫిలిప్ వీట్ (Philip Veit) 1848 జర్మానియా: ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ పార్లమెంటు సమావేశమైన సెయింట్ పాల్ చర్చి పైకప్పు నుంచి వేలాడదీయడానికి పత్తి వస్త్రంపై గీసిన చిత్రం.
• బాక్స్ 3 – చిహ్నాలు, అర్థాలు:
  1. విరిగిన గొలుసులు: స్వేచ్ఛ పొందడం (విముక్తి).
  2. డేగ ఉన్న కవచం (breastplate with eagle): జర్మన్ సామ్రాజ్య చిహ్నం – బలం.
  3. ఓక్ ఆకుల కిరీటం: వీరత్వం.
  4. ఖడ్గం: పోరాటానికి సంసిద్ధత.
  5. ఖడ్గం చుట్టూ ఆలివ్ కొమ్మ: శాంతికి సుముఖత.
  6. నలుపు–ఎరుపు–బంగారు త్రివర్ణం: 1848లో ఉదారవాద–జాతీయవాదుల జెండా; జర్మన్ రాష్ట్రాల డ్యూకులు దీన్ని నిషేధించారు.
  7. ఉదయించే సూర్యకిరణాలు: కొత్త శకం ఆరంభం.
• ఇతర చిత్రాలు: 1836 నాటి పాత రూపకంలో వీట్ కైజర్ కిరీటాన్ని ఇప్పుడు విరిగిన గొలుసు ఉన్న చోట చూపాడు (పాఠ్యపుస్తక కృత్యం: ఈ మార్పు ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?). 1850లో జూలియస్ హుబ్నర్ గీసిన "పతనమైన జర్మానియా" (fallen Germania) విప్లవ వైఫల్యాన్ని సూచిస్తుంది. 1860లో లొరెంజ్ క్లాసెన్ గీసిన "రైన్ నదిని కాపాడుతున్న జర్మానియా"లో ఖడ్గంపై "జర్మన్ ఖడ్గం జర్మన్ రైన్‌ను రక్షిస్తుంది" అనే శాసనం ఉంది.

19వ శతాబ్ది చివరి పాతికేళ్ళకు జాతీయవాదం తన ఆదర్శ ఉదారవాద–ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తిని కోల్పోయి, పరిమిత లక్ష్యాలున్న సంకుచిత సిద్ధాంతమైంది. ఈ కాలంలో జాతీయవాద సమూహాలు ఒకదానిపై ఒకటి అసహనంగా, యుద్ధానికి సిద్ధంగా మారాయి.

ప్రధాన ఐరోపా శక్తులు తమ సామ్రాజ్యవాద ప్రయోజనాల కోసం ఐరోపాలోని అధీన ప్రజల జాతీయ ఆకాంక్షలను వాడుకున్నాయి.

• బాల్కన్ ప్రాంతం: 1871 తర్వాత ఐరోపాలో జాతీయవాద ఉద్రిక్తతలకు అత్యంత తీవ్ర వనరు.
• భౌగోళికంగా, జాతిపరంగా వైవిధ్యమున్న ఈ ప్రాంతంలో ఇప్పటి రొమేనియా, బల్గేరియా, అల్బేనియా, గ్రీసు, మాసిడోనియా, క్రొయేషియా, బోస్నియా–హెర్జెగోవినా, స్లొవేనియా, సెర్బియా, మాంటెనెగ్రో ఉన్నాయి. నివాసులను స్థూలంగా స్లావ్‌లు (Slavs) అంటారు. (ప్రస్తుత స్థితి: మాసిడోనియా 2019 నుంచి "ఉత్తర మాసిడోనియా" (North Macedonia) అని పిలువబడుతోంది.)
• చాలా భాగం ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్య నియంత్రణలో ఉండేది. రొమాంటిక్ జాతీయవాద భావనల వ్యాప్తి, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్య విచ్ఛిత్తి ఈ ప్రాంతాన్ని అత్యంత పేలుడు స్థితికి తెచ్చాయి.
• 19వ శతాబ్దమంతా ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం ఆధునికీకరణ, అంతర్గత సంస్కరణల ద్వారా బలపడటానికి ప్రయత్నించినా పెద్ద ఫలితం లేదు. దాని ఐరోపా అధీన జాతులు ఒక్కొక్కటిగా నియంత్రణ నుంచి విడిపోయి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించాయి.
• బాల్కన్ ప్రజలు స్వాతంత్ర్యం లేదా రాజకీయ హక్కుల కోసం తమ వాదనను జాతీయత ఆధారంగా నిలిపారు
• తాము ఒకప్పుడు స్వతంత్రులని, తర్వాత విదేశీ శక్తుల పాలనలోకి వెళ్ళారని చరిత్రను ఆధారంగా చూపారు. అందువల్ల తమ పోరాటాలను చాలాకాలం క్రితం కోల్పోయిన స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరిగి గెలుచుకునే ప్రయత్నాలుగా భావించారు.
• సంఘర్షణకు కారణాలు:
  1. వేర్వేరు స్లావ్ జాతులు తమ గుర్తింపు, స్వాతంత్ర్యం నిర్వచించుకోడానికి పోరాడినందున తీవ్ర సంఘర్షణ ప్రాంతమైంది.
  2. బాల్కన్ రాష్ట్రాలు ఒకదానిపై ఒకటి తీవ్ర అసూయతో, ఇతరుల భూభాగాన్ని కలుపుకొని తన భూమి పెంచుకోవాలని ఆశించాయి.
  3. ప్రధాన శక్తుల మధ్య పోటీ: వాణిజ్యం, కాలనీలు, నౌకా, సైనిక బలాల కోసం ఐరోపా శక్తుల మధ్య తీవ్ర పోటీ ఉంది. రష్యా, జర్మనీ, ఇంగ్లండ్, ఆస్ట్రియా–హంగరీ ప్రతి ఒక్కటీ బాల్కన్‌లో ఇతరుల పట్టును అడ్డుకుని తన నియంత్రణ విస్తరించాలనుకుంది. ఇది ప్రాంతంలో వరుస యుద్ధాలకు, చివరికి మొదటి ప్రపంచ యుద్ధానికి దారితీసింది.
• 1914 విపత్తు: సామ్రాజ్యవాదంతో జతకట్టిన జాతీయవాదం 1914లో ఐరోపాను వినాశనానికి నడిపింది.
• వలస ప్రపంచంలో జాతీయవాదం:
  1. 19వ శతాబ్దంలో ఐరోపా శక్తులు వలసలుగా చేసుకున్న అనేక దేశాల్లో సామ్రాజ్య ఆధిపత్యంపై వ్యతిరేకత మొదలైంది. అన్ని సామ్రాజ్య వ్యతిరేక ఉద్యమాలూ స్వతంత్ర జాతీయ రాజ్యాల కోసం పోరాడినందున జాతీయవాదమే
  2. సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక ఘర్షణలో ఏర్పడిన ఉమ్మడి జాతీయ ఐక్యత భావన వాటికి స్ఫూర్తి. ఐరోపా జాతీయవాద భావనలు ఎక్కడా యథాతథంగా పునరావృతం కాలేదు
  3. ప్రతిచోటా ప్రజలు తమ తమ ప్రత్యేక జాతీయవాదాన్ని రూపొందించుకున్నారు. కానీ సమాజాలు "జాతీయ రాజ్యాలు"గా ఏర్పడాలనే భావన సహజమైనది, విశ్వజనీనమైనది అని అంగీకారం పొందింది.
• బ్రిటానియా (బ్రిటిష్ జాతి రూపకం) భూగోళంపై విజయగర్వంతో కూర్చున్న సామ్రాజ్య చిత్రపటం: ఆధిపత్యమే బ్రిటన్ జాతీయ గర్వానికి ఆధారం అని చూపుతుంది.

ఈ అధ్యాయంలోని ముఖ్య ఘట్టాలను పుస్తకంలో ఇచ్చిన "ముఖ్య తేదీల" పట్టిక, ఇతర సంవత్సరాలతో కలిపి కాలక్రమంలో గుర్తుంచుకోవడం పరీక్షలకు ఉపయోగపడుతుంది.

ముఖ్య తేదీలు (పుస్తకంలోని పట్టిక)

• 1797:
  1. నెపోలియన్ ఇటలీపై దండెత్తాడు
  2. నెపోలియన్ యుద్ధాలు ఆరంభం.
• 1814–1815:
  1. నెపోలియన్ పతనం
  2. వియన్నా శాంతి ఒప్పందం.
• 1821: గ్రీకుల స్వాతంత్ర్య పోరాటం ఆరంభం.
• 1848:
  1. ఐరోపాలో విప్లవాలు. చేతివృత్తులవారు, పారిశ్రామిక కార్మికులు, రైతులు ఆర్థిక కష్టాలపై తిరుగుబాటు
  2. మధ్యతరగతి రాజ్యాంగాలు, ప్రాతినిధ్య ప్రభుత్వాలు కోరింది
  3. ఇటాలియన్లు, జర్మన్లు, మాగ్యార్లు, పోల్స్, చెక్‌లు వంటివారు జాతీయ రాజ్యాలు కోరారు.
• 1859–1870: ఇటలీ ఏకీకరణ.
• 1866–1871: జర్మనీ ఏకీకరణ.
• 1905: హాబ్స్‌బర్గ్, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యాల్లో స్లావ్ జాతీయవాదం బలపడింది.

అధ్యాయంలోని ఇతర ముఖ్య సంవత్సరాలు

• 1789: ఫ్రెంచ్ విప్లవం. 1804: నెపోలియన్ పౌర స్మృతి. 1813: లైప్‌జిగ్ యుద్ధంలో నెపోలియన్ ఓటమి.
• 1830:
  1. ఫ్రాన్స్ జూలై విప్లవం, బెల్జియం విడిపోవడం. 1831: పోలండ్ తిరుగుబాటు (అణచివేత)
  2. మాజినీ బహిష్కరణ. 1832: కాన్‌స్టాంటినోపుల్ ఒప్పందం (గ్రీసు స్వాతంత్ర్యం గుర్తింపు).
• 1834:
  1. జొల్వెరిన్. 1848 మే 18: ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ పార్లమెంటు. 1861: ఇటలీ రాజుగా విక్టర్ ఇమ్మాన్యుయేల్ II. 1867: హంగేరీకి స్వయంప్రతిపత్తి
  2. గారిబాల్డీ రోమ్ యాత్ర. 1870: పోప్ రాజ్యాలు ఇటలీలో చేరిక. 1871 జనవరి 18: జర్మన్ సామ్రాజ్య ప్రకటన (వెర్సైల్స్). 1914: మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం.
• బ్రిటన్:
  1. 1688 పార్లమెంటు ఆధిపత్యం
  2. 1707 యూనియన్ చట్టం
  3. 1798 ఐరిష్ తిరుగుబాటు
  4. 1801 ఐర్లండ్ విలీనం.