ఉత్పాదక పరిశ్రమలు (Manufacturing Industries) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ఉత్పాదక పరిశ్రమలు (Manufacturing Industries) (10వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 10 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
ఇనుము–ఉక్కు పరిశ్రమను "భారీ పరిశ్రమ" (Heavy industry) అనడానికి కారణం ఏది?
A. యజమానులు ప్రభుత్వం మాత్రమే కావడం
B. ఇందులో తేలికైన విద్యుత్ పరికరాలే తయారవడం
C. ముడి సరుకులు, తయారైన వస్తువులు రెండూ బరువైనవి, భారీవి కాబట్టి రవాణా ఖర్చు ఎక్కువ
D. ఇది చిన్న తరహా పరిశ్రమ కావడం
Answer & explanation
Correct: C — ముడి సరుకులు, తయారైన వస్తువులు రెండూ బరువైనవి, భారీవి కాబట్టి రవాణా ఖర్చు ఎక్కువ
పుస్తకం ప్రకారం ఇనుము–ఉక్కు భారీ పరిశ్రమ ఎందుకంటే ఖనిజం, బొగ్గు, సున్నపురాయి వంటి ముడి సరుకులు, తయారైన ఉక్కు రెండూ బరువైనవి, భారీవి కాబట్టి రవాణా ఖర్చు ఎక్కువ. యాజమాన్యం ప్రభుత్వమైనా ప్రైవేటైనా భారీ/తేలిక వర్గీకరణపై ప్రభావం చూపదు.
పుస్తకం ప్రకారం అల్యూమినియం తేలికైనది, తుప్పు నిరోధకం, ఉష్ణ వాహకం, సాగేది, ఇతర లోహాలతో కలిపితే బలంగా మారుతుంది; విమానాలు, పాత్రలు, తీగల తయారీలో వాడతారు. అయస్కాంత ఆకర్షణ అనే లక్షణాన్ని పుస్తకం చెప్పలేదు.
కర్బన రసాయన (Organic chemical) కర్మాగారాలు చమురు శుద్ధి కర్మాగారాల సమీపంలో ఉండటానికి సరైన కారణం ఏది?
A. పెట్రో రసాయనాలు కర్బన రసాయనాల్లో ముఖ్యమైనవి; వాటి ముడి సరుకు శుద్ధి కర్మాగారాల నుంచే వస్తుంది
B. అవి నీటిని వాడవు కాబట్టి
C. ఎరువుల కర్మాగారాలను ఇవి తయారు చేస్తాయి కాబట్టి
D. గాజు, సబ్బులు తయారు చేయడానికి మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — పెట్రో రసాయనాలు కర్బన రసాయనాల్లో ముఖ్యమైనవి; వాటి ముడి సరుకు శుద్ధి కర్మాగారాల నుంచే వస్తుంది
కర్బన రసాయనాల్లో పెట్రో రసాయనాలు ముఖ్యం; వీటితో కృత్రిమ పీచులు, కృత్రిమ రబ్బరు, ప్లాస్టిక్‌లు, రంజనాలు, ఔషధాలు తయారవుతాయి, కాబట్టి ప్లాంట్లు శుద్ధి కర్మాగారాలు లేదా పెట్రో రసాయన ప్లాంట్ల పక్కనే ఉంటాయి. ఇతర కారణాలు పుస్తకంలోని వివరణతో సరిపోవు.
ప్రవచనం (A): భారతదేశం పొటాష్‌ను పూర్తిగా దిగుమతి చేసుకుంటుంది.
కారణం (R): దేశంలో వాణిజ్యపరంగా వాడదగిన పొటాష్ లేదా పొటాషియం సమ్మేళనాల నిల్వలు లేవు.
సరైన ఎంపిక ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, Aకు వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R, Aకు సరైన వివరణ
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R, Aకు సరైన వివరణ
పుస్తకం చెప్పినట్లు నత్రజని (N), ఫాస్ఫేట్ (P), పొటాష్ (K) లలో మూడోది అయిన పొటాష్ పూర్తిగా దిగుమతి అవుతుంది, ఎందుకంటే దేశంలో వాణిజ్య నిల్వలు ఏ రూపంలోనూ లేవు. అంటే దిగుమతికి కారణం R; కాబట్టి A, R రెండూ సరైనవి, R వివరణ.
గుజరాత్‌లో సిమెంట్ ప్లాంట్లను వ్యూహాత్మకంగా ఏర్పాటు చేయడానికి పుస్తకం ఇచ్చిన కారణం ఏది?
A. ఇక్కడ మాత్రమే సున్నపురాయి ఉండటం
B. ఇక్కడ మొదటి సిమెంట్ ప్లాంట్ ఏర్పడటం
C. గల్ఫ్ దేశాల మార్కెట్‌కు సులభంగా చేరగలగడం
D. ఇక్కడ జనుము పండటం
Answer & explanation
Correct: C — గల్ఫ్ దేశాల మార్కెట్‌కు సులభంగా చేరగలగడం
గుజరాత్‌లోని సిమెంట్ ప్లాంట్లకు గల్ఫ్ దేశాల మార్కెట్ అందుబాటులో ఉండటమే వాటి వ్యూహాత్మక స్థానమని పుస్తకం చెబుతుంది. మొదటి సిమెంట్ ప్లాంట్ చెన్నైలో (1904) స్థాపించారు; జనుము పండటం హుగ్లీ ప్రాంతానికి చెందిన అంశం; "ఇక్కడ మాత్రమే" సున్నపురాయి ఉందనడం తప్పు.
ఎలక్ట్రానిక్స్–IT పరిశ్రమ గురించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. బెంగళూరు, నోయిడా, ముంబై, చెన్నై, హైదరాబాద్, పుణె వద్ద పరిశ్రమ కేంద్రీకరణ ఎక్కువ.
2. హార్డ్‌వేర్, సాఫ్ట్‌వేర్ రంగాల నిరంతర వృద్ధి IT పరిశ్రమ విజయానికి కీలకం.
సరైనది ఏది?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. రెండూ తప్పు
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ సరైనవి
పుస్తకం ప్రకారం ప్రధాన పరిశ్రమ కేంద్రీకరణ బెంగళూరు, నోయిడా, ముంబై, చెన్నై, హైదరాబాద్, పుణె వద్ద ఉంది; హార్డ్‌వేర్, సాఫ్ట్‌వేర్ రెండింటిలో నిరంతర వృద్ధి IT పరిశ్రమ విజయానికి కీలకం, దీని ప్రధాన ప్రభావం ఉపాధి కల్పన. కాబట్టి రెండు వాక్యాలూ సరైనవే.
భారతదేశంలో ప్రధాన ఘన వ్యర్థాల (Solid wastes)కు ఉదాహరణ కానిది ఏది?
A. సల్ఫర్ డై ఆక్సైడ్
B. ఫ్లై యాష్ (Fly ash)
C. ఫాస్ఫో–జిప్సం
D. ఇనుము–ఉక్కు స్లాగ్
Answer & explanation
Correct: A — సల్ఫర్ డై ఆక్సైడ్
ఫ్లై యాష్, ఫాస్ఫో–జిప్సం, ఇనుము–ఉక్కు స్లాగ్ భారతదేశంలో ప్రధాన ఘన వ్యర్థాలని పుస్తకం చెబుతుంది. సల్ఫర్ డై ఆక్సైడ్ ఒక వాయువు; అది వాయు కాలుష్యకారకం (కార్బన్ మోనాక్సైడ్‌తో పాటు) తప్ప ఘన వ్యర్థం కాదు.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. శబ్ద కాలుష్యం వల్ల వినికిడి లోపం, గుండె వేగం, రక్తపోటు పెరగడం జరగవచ్చు.
2. నేల, నీటి కాలుష్యాలు దగ్గరి సంబంధం కలవి; వాన నీరు కాలుష్యాలను నేల నుంచి భూగర్భ జలంలోకి చేర్చుతుంది.
సరైనది ఏది?
A. 1 మాత్రమే
B. 1, 2 రెండూ సరైనవి
C. 2 మాత్రమే
D. రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 రెండూ సరైనవి
పుస్తకం ప్రకారం శబ్ద కాలుష్యం చిరాకుతో పాటు వినికిడి లోపం, పెరిగిన గుండె వేగం, రక్తపోటును కలిగిస్తుంది. అలాగే నేలపై పారేసిన వ్యర్థాలను వాన నీరు నేలలోకి, భూగర్భ జలంలోకి తీసుకెళ్లి కలుషితం చేస్తుంది కాబట్టి నేల, నీటి కాలుష్యాలు ముడిపడి ఉన్నాయి. రెండూ సరైనవే.
A. ప్రాథమిక – జీవ ప్రక్రియ; ద్వితీయ – యాంత్రిక; తృతీయ – పునఃచక్రీకరణ లేదు
B. ప్రాథమిక – రసాయన; ద్వితీయ – భౌతిక; తృతీయ – యాంత్రిక
C. ప్రాథమిక – యాంత్రిక; ద్వితీయ – జీవ ప్రక్రియ; తృతీయ – జీవ, రసాయన, భౌతిక ప్రక్రియలు (పునఃచక్రీకరణ)
D. మూడు దశలూ కేవలం యాంత్రిక పద్ధతులే
Answer & explanation
Correct: C — ప్రాథమిక – యాంత్రిక; ద్వితీయ – జీవ ప్రక్రియ; తృతీయ – జీవ, రసాయన, భౌతిక ప్రక్రియలు (పునఃచక్రీకరణ)
పుస్తకం ప్రకారం ప్రాథమిక శుద్ధి యాంత్రికంగా (జల్లెడ, రుబ్బడం, గడ్డకట్టించడం, అవక్షేపణ) జరుగుతుంది, ద్వితీయ శుద్ధి జీవ ప్రక్రియతో, తృతీయ శుద్ధి జీవ, రసాయన, భౌతిక ప్రక్రియలతో; తృతీయ దశలో వ్యర్థ జలాన్ని పునఃచక్రీకరిస్తారు. మిగతా జతలు క్రమం తప్పుగా ఇచ్చాయి.
పుస్తకం ప్రకారం ప్రతి లీటరు పారిశ్రామిక వ్యర్థ జలం తనకంటే ఎనిమిది రెట్ల మంచినీటిని కలుషితం చేస్తుంది. ఒక పరిశ్రమ రోజుకు 50 లీటర్ల శుద్ధి చేయని వ్యర్థ జలం వదిలితే ఎంత మంచినీరు కలుషితమవుతుంది?
A. 58 లీటర్లు
B. 100 లీటర్లు
C. 250 లీటర్లు
D. 400 లీటర్లు
Answer & explanation
Correct: D — 400 లీటర్లు
ప్రతి 1 లీటరు వ్యర్థ జలం 8 లీటర్ల మంచినీటిని కలుషితం చేస్తే, 50 లీటర్ల వ్యర్థ జలం 50 × 8 = 400 లీటర్ల మంచినీటిని కలుషితం చేస్తుంది. 58 అనేది కూడిక (50 + 8) తప్పిదం; 100, 250 లీటర్లు గుణకారంతో సరిపోవు. అందుకే శుద్ధి చేసి వదలడం ముఖ్యం.